Giải bài toán 'doanh nghiệp chỉ tìm đến đại học mùa tuyển dụng'

Muốn doanh nghiệp không chỉ tìm đến đại học vào "mùa tuyển dụng", nhà trường cần cởi mở, đưa ra mô hình mang lại lợi ích cho cả hai phía, theo PGS.TS Phùng Trung Nghĩa.

Tại Hội nghị sơ kết một năm sáu tháng triển khai Nghị quyết 57, ngày 1/7, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu viện nghiên cứu, trường đại học tập trung vào những bài toán thực tiễn của đất nước, địa phương và doanh nghiệp, khắc phục tình trạng nghiên cứu xa rời thực tế, kết quả "nằm trong ngăn kéo" hoặc không tìm được địa chỉ ứng dụng.

Ngày 4/7, Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông (ICTU) - Đại học Thái Nguyên công bố hệ sinh thái hợp tác Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp, với gần 2.500 m2 dành cho doanh nghiệp đặt văn phòng, cùng giảng viên, sinh viên nghiên cứu và phát triển sản phẩm.

PGS.TS Phùng Trung Nghĩa, Hiệu trưởng ICTU, chia sẻ với VnExpress cách một trường đại học vùng có thể đưa doanh nghiệp và bài toán thực tế vào giảng đường.

- Vì sao nhiều doanh nghiệp chỉ tìm đến trường đại học vào "mùa tuyển dụng", thay vì mang những bài toán khó đến cùng giải quyết?

- Có nhiều lý do dẫn tới thực tế đó. Rất nhiều doanh nghiệp chỉ tìm đến trường đại học để tuyển dụng sinh viên năm cuối, bởi như vậy họ không mất thêm chi phí khác khi tham gia sâu vào quá trình đào tạo.

Ở chiều ngược lại, khi doanh nghiệp tham gia góp ý về chương trình, đề nghị điều chỉnh mục tiêu đào tạo theo nhu cầu, không phải trường nào cũng cởi mở và sẵn sàng thay đổi.

PGS.TS Phùng Trung Nghĩa, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông (ICTU) - Đại học Thái Nguyên. Ảnh: NVCC

Với các trường đại học địa phương và trường thành viên của đại học vùng như ICTU, chúng tôi còn gặp khó khăn về vị trí địa lý. Phần lớn doanh nghiệp công nghệ cao tập trung tại Hà Nội, TP HCM nên cơ hội tiếp cận doanh nghiệp hạn chế hơn.

Trong nhiều năm, chúng tôi luôn trăn trở làm thế nào một trường thành viên của đại học vùng có thể tạo ra cơ hội lớn cho sinh viên ngay tại nơi các em học.

Chúng tôi quyết định không chờ. Nếu sinh viên khó đến gần doanh nghiệp, hãy đưa doanh nghiệp đến gần sinh viên. Nếu bài toán thực tiễn chưa vào giảng đường, phải tìm cách đưa những bài toán ấy vào giờ học, phòng thí nghiệm và dự án nghiên cứu.

- Liên kết "ba nhà" được nhắc đến nhiều, nhưng không phải ở đâu mô hình cũng hiệu quả. Làm sao để doanh nghiệp thực sự tham gia sâu vào trường đại học?

- Chúng ta đã nói về hợp tác Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp nhiều năm. Điều quan trọng là biến chủ trương thành những không gian thật, chương trình thật, dự án thật và kết quả thật.

ICTU hiện hợp tác với khoảng 350 doanh nghiệp. Tuy nhiên, để hợp tác sâu và hiệu quả, chúng tôi phải chọn lọc một số doanh nghiệp có tiềm năng gắn bó với trường. Hai bên trao đổi để tìm ra mô hình mang lại lợi ích, hiệu quả.

Việc doanh nghiệp đầu tư cơ sở vật chất, con người, tham gia cùng trường không chỉ trong đào tạo mà cả khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo cần một mô hình và cách làm thuận tiện cho họ. Qua đó, doanh nghiệp cũng có thể thu được lợi ích từ việc tham gia cùng nhà trường, ngoài nhu cầu tuyển dụng.

Nghị quyết 57 chạm đúng nhu cầu này của chúng tôi. Sự quan tâm của lãnh đạo địa phương, các bộ, ngành cũng giúp có thêm cơ hội tiếp cận nguồn lực xã hội hóa và nguồn lực từ doanh nghiệp.

Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông (ICTU), Đại học Thái Nguyên. Ảnh: Trọng Đạt

- Cụ thể ICTU đang tìm lợi ích chung với doanh nghiệp theo cách nào?

- Với mỗi doanh nghiệp, chúng tôi có cách tổ chức và quản lý khác nhau.

Samsung đặt Trung tâm Đổi mới sáng tạo SIC tại trường, gắn với mục tiêu cung cấp nguồn nhân lực, đặc biệt cho những lĩnh vực mới như bán dẫn.

Với Viettel, trường hợp tác cung ứng nguồn nhân lực, đặc biệt cho dự án chuyển đổi số, chính phủ số trên toàn quốc. Các chuyên gia, mentor của Viettel có thể ở Hà Nội, trong khi sinh viên làm việc tại lab trong trường.

Với Minh Việt hay CinePlus, chúng tôi lại phối hợp theo hướng để sản phẩm đồ án, bài tập lớn của sinh viên có thể trở thành sản phẩm của doanh nghiệp.

Một bộ phim, chẳng hạn, có thể được tách thành nhiều cấu phần, nhiều công việc nhỏ. Sinh viên tham gia từ năm thứ nhất, thứ hai đến năm cuối, vừa hoàn thành môn học trong chương trình, vừa tích lũy kinh nghiệm và có thêm thu nhập từ phần công việc doanh nghiệp giao.

- Có bài toán nào từ doanh nghiệp được giảng viên, sinh viên ICTU giải quyết và đi đến thương mại hóa?

- Một ví dụ điển hình của mối quan hệ hợp tác tại ICTU là sự ra đời của bộ phim hoạt hình điện ảnh Dế Mèn: Cuộc phiêu lưu tới xóm Lầy Lội.

Từ đầu bài do tập đoàn Minh Việt và Công ty cổ phần CinePlus đặt ra, chúng tôi chia quá trình sản xuất phim thành nhiều cấu phần, công việc nhỏ để giảng viên, sinh viên cùng tham gia giải quyết. Các phần việc sau đó được tổng hợp thành sản phẩm hoàn chỉnh, chuyển giao cho doanh nghiệp và đưa ra thị trường. Bộ phim đã trở thành sản phẩm thương mại và có doanh thu hơn 20 tỷ đồng.

Với cách làm này, đồ án, bài tập lớn của sinh viên có thể trở thành một phần sản phẩm của doanh nghiệp. Các em được tham gia công việc thực tế ngay trong quá trình học, thay vì đợi đến năm cuối mới biết doanh nghiệp cần gì.

Một phần lab hợp tác với doanh nghiệp - kết quả của mô hình hợp tác "ba nhà" tại ICTU. Ảnh: Trọng Đạt

- Trường dành gần 2.500 m2 để doanh nghiệp đặt văn phòng, phòng nghiên cứu. Không gian này thay đổi cách sinh viên học tập ra sao?

- Điều chúng tôi công bố không đơn giản là một không gian gần 2.500 m2 hay những văn phòng doanh nghiệp đặt trong trường.

Chúng tôi muốn giới thiệu một cách làm.

Ở đó, trường đại học không chỉ là nơi truyền đạt tri thức, doanh nghiệp không chỉ là nơi tuyển dụng, sinh viên không chỉ học để chờ ngày tốt nghiệp. Doanh nghiệp mang đến bài toán thực tiễn, nhà trường mang đến tri thức, sinh viên tham gia nghiên cứu, sáng tạo; Nhà nước tạo hành lang chính sách, định hướng và kết nối nguồn lực.

Tôi hy vọng sinh viên không còn phải đợi đến năm cuối mới biết doanh nghiệp cần gì, không phải ra trường mới học lại từ đầu. Ngay từ năm nhất, các em có thể gặp kỹ sư, nhà quản lý, chuyên gia, doanh nhân; tham gia những dự án thực tế và học bằng chính những bài toán của cuộc sống.

Một trường đại học có thể không tạo ra mọi công nghệ, nhưng một trường đại học tốt phải tạo ra những con người có khả năng tạo ra công nghệ.

- Vậy cần làm gì để mối quan hệ giữa trường đại học và doanh nghiệp thực sự đi vào thực chất?

- Tôi cho rằng vẫn còn rất nhiều việc phải làm. Về quản lý nhà nước, chúng tôi mong có những chính sách để doanh nghiệp khi tham gia hoạt động giáo dục, đào tạo được hưởng ưu tiên, ví dụ giảm thuế, miễn thuế hay những điều kiện thuận lợi khác. Điều đó sẽ tạo thêm động lực để doanh nghiệp gắn kết sâu hơn với nhà trường.

Bản thân nhà trường cũng phải cầu thị, cởi mở và sẵn sàng thay đổi trước những đầu bài, yêu cầu của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cũng cần xác định đây là một bài toán bền vững. Để có nguồn nhân lực ổn định, phù hợp, họ cần tham gia sâu và sớm hơn với các trường.

Nếu Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp cùng thực hiện tốt những việc đó, tôi cho rằng mô hình "ba nhà" sẽ phát triển bền vững và có thêm những kết quả cụ thể.

Trọng Đạt