Hoàng Hiếu giành học bổng tiến sĩ 282.000 USD ở Đại học bang California nhờ chủ động tìm hiểu, đưa ra hướng hỗ trợ và phát triển nghiên cứu của giáo sư.
Hoàng Hiếu, 23 tuổi, sắp nhập học Đại học bang California, Riverside (UCR), để theo đuổi chương trình tiến sĩ ngành Thống kê ứng dụng.
Ngôi trường này nằm trong top 100 đại học tốt nhất nước Mỹ, theo xếp hạng của tổ chức US News năm 2026. Trước đó, Hiếu lấy bằng cử nhân ngành Khoa học dữ liệu và thống kê tại Đại học bang California, Davis (UC Davis).
"Mình quyết định học thẳng tiến sĩ để theo đuổi con đường nghiên cứu chuyên sâu, trở thành chuyên gia trong lĩnh vực AI", Hiếu cho hay.
Hoàng Hiếu. Ảnh: Nhân vật cung cấp
Sau khi tốt nghiệp THCS ở TP HCM, Hiếu du học cấp ba ở Mỹ với học bổng toàn phần. Lên đại học, Hiếu trúng tuyển UC Davis, chọn ngành Thống kê vì đam mê với Toán, đặc biệt là Đại số tuyến tính và Giải tích đa biến.
"Thế giới luôn vận hành và xoay quanh dữ liệu, trong khi thống kê là sự kết hợp giữa tư duy Toán học, thuật toán máy học và khả năng ứng dụng thực tế vào vô số lĩnh vực như y tế, công nghệ, kinh tế", Hiếu chia sẻ.
Tại đây, nam sinh tham gia Câu lạc bộ sinh viên phát triển Google (GDSC), mạng lưới sinh viên học máy để trau dồi kiến thức, tăng cường kỹ năng làm việc nhóm và mở rộng mối quan hệ. Ở năm cuối đại học, chàng trai làm cố vấn nghiên cứu về các công cụ hỗ trợ tìm việc. Hiếu cũng từng tham gia chương trình đào tạo học thuật do NASA tài trợ, góp phần viết đề xuất dự án để tiết kiệm ngân sách cho các nền tảng của tổ chức này.
Tuy nhiên, bước ngoặt khiến Hiếu quyết định theo đuổi bằng tiến sĩ đến từ dự án nghiên cứu về sự thay đổi của DNA và cấu trúc tế bào của một giáo sư trong trường. Hiếu nhận nhiệm vụ thu thập dữ liệu và mô hình hóa 3D, giúp giáo sư trực quan hóa sự biến đổi của cấu trúc tế bào, xong chật vật vì thiếu nhiều kỹ năng thực tế.
"Giáo sư đã kể lại hành trình làm nghiên cứu, từ đó truyền động lực cho mình rất nhiều", Hiếu nói, cho biết nhận ra rằng khi gặp khó khăn, cần vượt qua bằng cách tự học hỏi và mạnh dạn kết nối với những cộng sự trong phòng thí nghiệm để trao đổi kiến thức.
Sau tốt nghiệp, Hiếu đi làm ở một tổ chức phi lợi nhuận. Nhờ trải nghiệm này, Hiếu càng nhận thấy bản thân thích hợp với môi trường học thuật. Tự tin về kiến thức tích lũy suốt 4 năm đại học, Hiếu quyết định ứng tuyển. Hồ sơ gồm bảng điểm, thư giới thiệu và kế hoạch nghiên cứu.
Hiếu đặc biệt hứng thú với hướng nghiên cứu về Mô hình ngôn ngữ lớn tập trung vào các khía cạnh đánh giá như khả năng mở rộng và diễn giải trong thực tế. Do đó, chàng trai Việt chủ động viết email cho giáo sư đang có các dự án liên quan tại UCR.
Trong đó, Hiếu chia sẻ mức độ am hiểu với dự án của giáo sư, đính kèm CV nêu chi tiết đóng góp ở các nghiên cứu trước.
"Có thể mình chưa có thành tựu nổi bật, nhưng cần chứng minh kỹ năng cá nhân thực tiễn có thể góp phần giúp hoàn thành dự án của họ", Hiếu đúc rút. Với cách này, Hiếu được giáo sư của trường chấp nhận, trước khi bước vào các vòng phỏng vấn với hội đồng khoa.
"Mình đã biết được giáo sư định làm gì với dự án và cách làm sao để mở rộng nghiên cứu sang lĩnh vực khác", Hiếu nói, đánh giá đây là lợi thế để thuyết phục người phỏng vấn.
Ngoài ra, nam sinh chuẩn bị kỹ về định hướng nghiên cứu trong 4-5 năm tới, trình bày rõ lý do chọn trường cũng như giáo sư hướng dẫn. Theo Hiếu, ứng viên không nên lạm dụng thuật ngữ chuyên ngành phức tạp, mà cần giải thích các khái niệm một cách súc tích, rõ ràng để chứng minh tư duy nền tảng vững vàng. Từ đó, người phỏng vấn dễ dàng nắm bắt được phương pháp luận nghiên cứu của mình.
Một kinh nghiệm nữa là chủ động đặt câu hỏi. Hiếu đã hỏi giáo sư về cách thức điều hành, số lượng sinh viên đang tham gia dự án và thời gian họp nhóm trong tuần. Anh cho rằng việc này giúp mình thu thập thông tin và đối chiếu phương thức làm việc của giáo sư, tìm cách thích nghi.
Về lâu dài, Hiếu cho hay muốn trở thành nhà nghiên cứu, chuyên gia trong lĩnh vực AI.
Doãn Hùng
