Iran nói eo biển Hormuz sẽ không bao giờ mở cửa nhờ "hành động thù địch" của Mỹ, Tehran sẽ bảo vệ quyền lợi ở đây tới "hơi thở cuối cùng".
Chuẩn tướng Mohammad Akraminia, phát ngôn viên quân đội Iran, ngày 14/7 cáo buộc Mỹ đang vi phạm bản ghi nhớ đã ký với nước này, khi thiết lập một tuyến hàng hải mới ở eo biển Hormuz dù đã "chấp nhận" cách sắp xếp của Tehran đối với hoạt động đi lại ở đây.
"Eo biển Hormuz sẽ không bao giờ mở cửa thông qua chiến tranh, động thái gây hấn hoặc hành động thù địch của Mỹ", ông nói. "Con đường duy nhất để mở lại eo biển là tôn trọng quyền của đất nước Iran và Mỹ tuân thủ đầy đủ các điều khoản trong bản ghi nhớ về kết thúc chiến sự".
Tướng Akraminia tái khẳng định lực lượng vũ trang Iran sẽ tiếp tục bảo vệ các quyền của đất nước tại eo biển Hormuz tới "hơi thở cuối cùng", không lùi bước dù chỉ là một chút. Ông thêm rằng lực lượng nước này có nghĩa vụ phải báo thù cho những người đã thiệt mạng, đặc biệt là cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei.
Chuẩn tướng Mohammad Akraminia phát biểu tại Tehran, Iran hôm 14/7. Ảnh: IRNA
Ông Khamenei cùng nhiều quan chức, chỉ huy quân sự của Iran đã thiệt mạng khi Mỹ và Israel hồi cuối tháng 2 phát động chiến dịch không kích nhằm vào quốc gia Hồi giáo.
Trong khi đó, đài truyền hình quốc gia Iran (IRIB) cho biết đã xảy ra 5 vụ nổ ở khu vực phía tây của Bandar Abbas, thành phố cảng quan trọng nằm ở bờ biển phía nam đất nước. Đô thị này từng bị nhắm mục tiêu trước đó, gần nhất là hôm 13/7 khi một quả đạn đánh trúng khu vực phía tây thành phố, theo giới chức địa phương.
Hãng thông tấn bán chính thức Fars của Iran cũng ghi nhận các vụ nổ ở hai thành phố Bushehr và Choghadak tại tỉnh Bushehr. Ehsan Jahaniyan, phó tỉnh trưởng phụ trách an ninh và chính trị của tỉnh này, cho biết 4 địa điểm ở thành phố Bushehr đã trúng "đạn của kẻ thù" vào khoảng giữa trưa nay.
Theo giới chức địa phương, Mỹ còn tấn công hai thành phố Abadan và Mahshahr của Iran vào đầu giờ chiều 14/7.
Mỹ chưa nhận trách nhiệm với các cuộc tập kích trên.
Tình hình khu vực yên ắng trong khoảng ba tuần sau khi Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ hồi giữa tháng 6. Tuy nhiên, căng thẳng gia tăng khi Mỹ phối hợp với Oman và Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thiết lập lộ trình mới ở phía nam eo biển Hormuz, nằm hoàn toàn trong lãnh hải Oman, khuyến khích tàu thương mại chọn phương án này thay vì sử dụng tuyến phía bắc đi qua lãnh hải Iran.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cáo buộc Mỹ "áp đặt ý muốn" lên chính phủ Oman khi tìm cách đưa nhiều tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz theo "tuyến hàng hải trái phép" ở phía nam khu vực. Các tàu hàng đi qua eo biển này đã bị tấn công, kéo theo những đòn tập kích ăn miếng trả miếng giữa Iran và Mỹ.
Các hải trình đi qua eo biển Hormuz. Đồ họa: Guardian
Hormuz là eo biển hình chữ V ngược nằm giữa Iran và Oman. Các nước vùng Vịnh, gồm cả đồng minh của Mỹ, phụ thuộc đáng kể vào lộ trình này để xuất khẩu dầu. Trước xung đột, đây là nơi vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí của thế giới.
Iran đã nhiều lần cảnh báo rằng có thể đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả sức ép từ phương Tây. Nước này đã biến lời đe dọa trên thành hiện thực khi bị Mỹ và Israel tấn công hồi tháng 2.
Diễn biến này khiến thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo, tạo áp lực thúc đẩy các bên ngừng bắn và hướng đến thỏa thuận hòa bình. Do đó với Iran, eo biển Hormuz được cho là công cụ chiến lược, gắn trực tiếp với an ninh quốc gia mà Tehran không được phép để mất, dù là trên bàn đàm phán hay trong xung đột.
Phạm Giang (Theo IRNA, CNN, AFP)
