- Tác giả, Kurumi Mori
- Vai trò, Phóng viên thường trú tại Nhật Bản
- , Yawata
Được đăng 23 phút trước
Thời gian đọc: 8 phút
Khi thị trưởng của một thị trấn nhỏ ở miền tây Nhật Bản thông báo sẽ nghỉ thai sản, bà đã lường trước sẽ có một số người ngạc nhiên.
Nhưng phản ứng lại mạnh mẽ hơn rất nhiều – và cũng gây chia rẽ hơn – so với những gì bà Shoko Kawata từng hình dung.
Người phụ nữ 35 tuổi này đã trở thành tâm điểm của một cuộc tranh luận trên toàn quốc về việc liệu quan chức dân cử có nên được nghỉ sinh con hay không, trong bối cảnh đất nước đang vật lộn để nâng tỷ lệ sinh.
"Tôi rất ngạc nhiên khi phản ứng lại mạnh đến vậy," bà Kawata nói với BBC.
Bà ngồi trên một chiếc ghế bành đệm cỡ lớn, hai bên là hai người đàn ông lớn tuổi hơn – các phó thị trưởng của bà – ngồi cạnh trong một phòng họp ở tầng năm của tòa thị chính tại Yawata, một thị trấn nằm về phía nam Kyoto nổi tiếng với các đền thờ và hàng cây anh đào.
Do hiện nay chưa có khuôn khổ pháp lý nào cho phép quan chức dân cử ở địa phương nghỉ khi sinh con, bà Kawata sẽ không chính thức nghỉ thai sản. Thay vào đó, bà giao cho người ngồi bên trái mình, Shigeto Nose, tạm thời đảm trách vai trò của bà.
Bà Kawata công bố kế hoạch của mình tại một cuộc họp báo hồi tháng Năm. Tại sự kiện này, bà cho biết sẽ nghỉ hai tháng trước và hai tháng sau ngày sinh con dự kiến vào giữa tháng Chín. Bà sẽ đi vào lịch sử với tư cách là thị trưởng đầu tiên của Nhật Bản nghỉ thai sản.
Bà cho biết mọi người tại cơ quan bà, với độ tuổi trung bình là 39, đều ủng hộ bà.
Tuy nhiên, điều đó không đúng với một bộ phận công chúng, những người đã bày tỏ nhiều ý kiến khác nhau trong hàng ngàn bài đăng trên mạng xã hội X và nhiều video trên YouTube.
Một số người cho rằng sinh con là việc khó khăn và bà Kawata đang cố gắng hết sức. Một ý kiến cho rằng xã hội Nhật Bản đã không xây dựng được những hệ thống có tính đến nhu cầu của phụ nữ mang thai.
Một người khác cho rằng bà Kawata đang tạo ra một tấm gương tuyệt vời khi đặt gia đình lên hàng đầu và giúp những phụ nữ khác dễ dàng tham gia chính trường hơn.
Nhưng những người chỉ trích lập luận rằng việc tạm rời bỏ công vụ là "thiếu trách nhiệm", và nếu bà muốn mang thai thì "đáng lẽ nên làm điều đó trước khi nhậm chức". Một người còn cho rằng các quan chức cấp cao muốn nghỉ dài hạn "nên từ chức". Số khác đề nghị các công chức bị được giảm lương trong thời gian nghỉ thai sản.
Bà Kawata đã gạt bỏ những lời chỉ trích, khẳng định mình yêu công việc và tin rằng đây là thời điểm thích hợp để sinh con và xây dựng gia đình.
"Nếu chúng ta chỉ trích các chính trị gia nghỉ thai sản, điều đó có nghĩa là chúng ta đang thực chất loại trừ tất cả phụ nữ trong độ tuổi từ 20 đến 40 – những người có khả năng mang thai – khỏi các chức vụ công."
Ông Shinji Ishimaru, cựu Thị trưởng thành phố Akitakata thuộc tỉnh Hiroshima, cho rằng vấn đề cốt lõi là làm thế nào để bảo đảm công việc vẫn được thực hiện trong thời gian nghỉ thai sản.
Trên kênh YouTube của mình, ông này cho rằng mọi người đều đồng ý rằng nghỉ thai sản là điều tốt, nhưng mong muốn trường hợp này sẽ khơi dậy một cuộc thảo luận mang tính xây dựng nhằm tìm ra giải pháp không làm gián đoạn hoạt động của chính quyền địa phương.
Nguồn hình ảnh, Cheng Feng Chiang
Bà Kawata trở thành nữ thị trưởng thành phố trẻ nhất trong lịch sử Nhật Bản ở tuổi 33. Bà tốt nghiệp Đại học Kyoto với bằng kinh tế học trước khi tham gia chính trị và theo đuổi sự nghiệp ở cấp chính quyền địa phương. Theo trang hồ sơ chính thức, bà yêu thích trà đạo, mặc kimono và tham quan đền chùa.
Bà đã thăng tiến trong một môi trường chính trị chủ yếu do nam giới thống trị. Tính đến năm ngoái, chỉ khoảng 4% trong số 1.720 lãnh đạo chính quyền đô thị của Nhật Bản là phụ nữ.
Mặc dù hiện nay Nhật Bản đã có nữ thủ tướng đầu tiên, nhưng chính phủ thường xuyên bị chỉ trích vì chưa làm đủ để khuyến khích nhiều phụ nữ hơn tham gia chính trị.
Một số ý kiến cho rằng nội các do nam giới chiếm đa số và Đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền, lực lượng đã lãnh đạo Nhật Bản trong phần lớn thời kỳ hậu chiến, là một phần của vấn đề.
Một cuộc khảo sát của Văn phòng Nội các được công bố vào tháng 7/2025 đã xác định một số rào cản khiến phụ nữ không tham gia chính trị: mang thai, quan niệm cho rằng chính trị là công việc của nam giới và tình trạng quấy rối.
Nhật Bản là nền kinh tế lớn thứ tư thế giới nhưng liên tục xếp hạng thấp về chỉ số khoảng cách giới. Trong báo cáo mới nhất do Diễn đàn Kinh tế Thế giới công bố vào tháng 6 năm 2025, Nhật Bản đứng thứ 118 trong số 146 quốc gia. Đây là quốc gia có thành tích thấp nhất về bình đẳng giới trong nhóm G7.
Mặc dù luật pháp có quy định chế độ nghỉ thai sản và nghỉ chăm con theo luật định – bảo đảm thời gian nghỉ và bù đắp một phần thu nhập – nhưng không phải ai cũng sử dụng quyền lợi này.
Phụ nữ được nghỉ sáu tuần trước ngày sinh dự kiến và tám tuần sau khi sinh con. Người cha được nghỉ có lương linh hoạt tối đa bốn tuần trong vòng tám tuần sau khi con chào đời.
Cả cha và mẹ đều được quyền nghỉ chăm sóc con cho đến khi đứa trẻ tròn một tuổi, trong thời gian đó những người lao động đủ điều kiện sẽ nhận được 67% tiền lương trong 180 ngày đầu tiên và 50% trong thời gian sau đó. Kể từ tháng 4 năm 2025, một số phụ huynh có thể nhận được hỗ trợ nhiều hơn trong 28 ngày đầu nếu cả hai cùng nghỉ.
"Tôi thực sự nghĩ rằng nhiều người đang theo dõi để xem trong thực tế có thể xử lý những tình huống thế này – khi một phụ nữ sinh con trong thời gian giữ chức thị trưởng – như thế nào," Phó thị trưởng Shigeto Nose nói.
Người đàn ông 62 tuổi có hai con này sẽ thực hiện toàn bộ quyền hạn của thị trưởng trong thời gian bà Kawata vắng mặt, đồng thời thảo luận các vấn đề quan trọng với bà từ xa mỗi tuần một lần.
Bản thân ông chưa từng nghỉ chăm con và gần như giao toàn bộ việc chăm sóc con cái cho vợ. "Mỗi khi về đến nhà, tôi đã quá mệt. Ngay cả khi em bé khóc trong đêm, tôi cũng để vợ xử lý. Nhìn lại bây giờ, tôi thực sự cảm thấy đó là điều mình cần suy ngẫm."
Hiện nay, con rể của ông đang nghỉ làm sáu tháng để giúp con gái ông chăm sóc đứa con thứ hai của họ. "Nhìn thấy cảnh ấy tôi vui lắm. Thời thế thực sự đã thay đổi và thật tuyệt khi thấy bọn trẻ cùng nhau chia sẻ công việc như vậy."
Bà Kawata cho rằng một phần nguyên nhân dẫn đến những lời chỉ trích nhằm vào bà xuất phát từ niềm tin thâm căn cố đế rằng những người giữ một số vị trí nhất định – như chức vụ công – phải từ bỏ đời sống riêng tư và hoàn toàn cống hiến cho người dân.
Khi được hỏi bà nghĩ đứa con trong tương lai của mình sẽ nghĩ gì về sự chú ý xoay quanh việc mang thai của bà, bà trả lời: "Tôi thực sự hy vọng con tôi sẽ ngạc nhiên."
"Tôi nghĩ chúng ta thực sự cần xây dựng một xã hội mà trong đó chuyện phụ nữ vừa làm việc vừa xây dựng gia đình trở nên hết sức bình thường – và không phải lựa chọn giữa sự nghiệp và gia đình."
