Ngày 9.7, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ TP.HCM (Ban Chỉ đạo 515 TP.HCM) tiếp nhận kỷ vật chiến tranh và hồ sơ chôn cất liệt sĩ do Nhóm nghiên cứu Dự án sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh (VWAI) thuộc Đại học Texas Tech (Mỹ) trao tặng.
Các tài liệu được tiếp nhận gồm hồ sơ 3 kỷ vật liệt sĩ, hồ sơ chỉ dẫn sơ đồ chôn cất 21 liệt sĩ tại Bệnh viện K76A và hồ sơ giải mã mật danh đơn vị 926, liên quan đến hiện vật được phát hiện trong quá trình tìm kiếm tại công viên Lê Thị Riêng, phường Hòa Hưng, TP.HCM.
Đây là hoạt động nằm trong đợt cao điểm "Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin" trên địa bàn TP.HCM.
Nhóm nghiên cứu Đại học Texas Tech (Mỹ) trao kỷ vật chiến tranh và hồ sơ chôn cất liệt sĩ cho TP.HCM
ẢNH: THÚY LIỄU
Tại buổi tiếp nhận, PGS-TS Alex - Thái Đình Võ, đồng chủ nhiệm dự án VWAI, cho biết quá trình nghiên cứu không đơn thuần là lấy tài liệu từ kho lưu trữ ra đọc, mà phải kiểm chứng từng dữ liệu trong thực tế. Khi trao trả các hồ sơ, kỷ vật, nhóm nghiên cứu mong muốn những tài liệu đó không chỉ dừng lại ở dạng tư liệu thô, mà đã được kiểm chứng ở mức cao nhất có thể.
Ông nhấn mạnh, sự hỗ trợ của nhóm VWAI không chỉ phục vụ riêng chiến dịch 500 ngày đêm, mà còn có thể tiếp tục sau đó. Với khối lượng khoảng 2,5 triệu trang tư liệu cùng nhiều nguồn dữ liệu khác đang được khai thác, trong đó có không ảnh thời chiến, bản đồ thời chiến, báo cáo sau tác chiến, nhật ký đơn vị và các nguồn tư liệu liên quan, nhóm nghiên cứu kỳ vọng tiếp tục đồng hành cùng TP.HCM trong thời gian tới.
Ba nhóm việc có thể hỗ trợ TP.HCM
Luật sư Tạ Thu Phong, Trưởng nhóm nghiên cứu tại Việt Nam của dự án VWAI, cho biết nhóm nghiên cứu nhận thấy rõ tầm quan trọng của công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ mà TP.HCM đang triển khai.
Theo ông Phong, sau các buổi làm việc với Bộ Tư lệnh TP.HCM, đặc biệt qua sự chỉ đạo sát sao của thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP.HCM, nhóm nghiên cứu càng hiểu rõ hơn ý nghĩa nhân đạo, lịch sử và trách nhiệm của công việc này.
Ông cho biết nhóm nghiên cứu có thể hỗ trợ TP.HCM ở 3 nhóm việc chính. Thứ nhất là phục dựng hồ sơ các quân nhân đã hy sinh từ những tài liệu gốc do quân đội Mỹ thu giữ trên chiến trường trong thời kỳ chiến tranh. Trong các hồ sơ này có thể có giấy tờ cá nhân, tư liệu, di vật hoặc những thông tin liên quan đến quá trình học tập, sinh hoạt, chiến đấu của các liệt sĩ.
Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường (thứ 2 từ phải qua) kiểm tra các bộ hồ sơ
ẢNH: THÚY LIỄU
"Nếu các hồ sơ này được phục dựng và chuyển hóa thành những tài liệu dễ tiếp cận, thân nhân và thế hệ sau sẽ hiểu hơn cha ông mình đã sống, học tập, chiến đấu như thế nào. Đây là việc làm mang ý nghĩa nhân đạo rất lớn", luật sư Phong nói.
Nhóm việc thứ hai là hỗ trợ xác minh vị trí tìm kiếm. Luật sư Phong dẫn chứng bộ hồ sơ về 21 liệt sĩ mà nhóm nghiên cứu tiếp cận được. Trong hồ sơ này có thông tin liên quan đến vị trí Bệnh viện K76A, qua đó có thể giúp khoanh vùng địa điểm tìm kiếm. Đặc biệt, hồ sơ còn có sơ đồ chôn cất 21 liệt sĩ, trong đó các vị trí được đánh số, kèm họ tên, tuổi và đơn vị.
Theo ông Phong, nếu xác minh được khu vực nghĩa trang hoặc địa điểm chôn cất được nhắc đến trong hồ sơ, cơ quan chức năng có thêm cơ sở để đối chiếu, xác định vị trí từng liệt sĩ trên thực địa. Những sơ đồ như vậy có thể giúp rút ngắn đáng kể thời gian tìm kiếm, xác minh.
Hồ sơ chôn cất tại Bệnh viện K76A - T7
ẢNH: THÚY LIỄU
Nhóm việc thứ ba là hỗ trợ giải mã mật danh các đơn vị trong chiến tranh. Theo luật sư Phong, trong nhiều hồ sơ, tài liệu chiến trường, các đơn vị thường được ghi bằng mật danh. Khi TP.HCM cần xác minh một mật danh cụ thể, nhóm nghiên cứu có thể tra cứu trong kho tư liệu và các nguồn nghiên cứu đã tập hợp để hỗ trợ giải mã, cung cấp thêm căn cứ cho quá trình tìm kiếm.
Trách nhiệm đưa liệt sĩ về với gia đình
Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết Đảng, Nhà nước, thân nhân, gia đình và quê hương các liệt sĩ luôn đau đáu tìm kiếm, mong mỏi có thêm thông tin để đưa các liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương.
Thay mặt lãnh đạo TP.HCM, ông Cường cảm ơn nhóm nghiên cứu đã đồng hành, hỗ trợ và phối hợp tích cực trong thời gian qua. Ông nói cảm nhận rõ các chuyên gia thực hiện công việc này bằng "chính trái tim của mình", từ đó cung cấp thêm nhiều tư liệu, tài liệu, hình ảnh giúp Ban Chỉ đạo 515 TP.HCM và Ban Chỉ đạo quốc gia triển khai tốt hơn công tác quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
3 kỷ vật liệt sĩ được trao trả
ẢNH: THÚY LIỄU
Theo ông Cường, mỗi trang tài liệu, mỗi tấm hình, mỗi kỷ vật được phục dựng đều là hồ sơ quý giá, góp phần làm sáng tỏ thêm, khẳng định chắc chắn hơn những nỗ lực tìm kiếm mà cả nước đã thực hiện suốt thời gian qua.
Phó chủ tịch UBND TP.HCM cho biết thành phố còn nhiều địa điểm cần tiếp tục triển khai tìm kiếm trong thời gian tới như sân bay Tân Sơn Nhất, ngã tư Gò Mây và một số khu vực thuộc Bình Dương trước đây. So với trước, hiện nay công tác tìm kiếm có thêm nhiều điều kiện thuận lợi hơn, từ kho tư liệu, ứng dụng khoa học kỹ thuật đến cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị.
Lãnh đạo TP.HCM cam kết sử dụng hiệu quả các tư liệu, thông tin do nhóm nghiên cứu cung cấp, phát huy tốt nhất cho công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Ông Cường đề nghị các đơn vị tiếp tục nỗ lực giải mã tư liệu, không chỉ để thực hiện chiến dịch 500 ngày đêm, mà còn là trách nhiệm lâu dài trong hành trình đưa các liệt sĩ trở về với quê hương, gia đình.
