Từ đó đến nay, Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27.7 đã trở thành một ngày có ý nghĩa linh thiêng, trọng đại đối với cả dân tộc. Ngày mà cả nước hướng trái tim mình về những người con ưu tú bất khuất, kiên trung, dám tranh đấu, dám hy sinh, để mang lại cuộc sống bình yên, hạnh phúc hôm nay.
Tình cảm của Bác Hồ với thương binh, liệt sĩ
Quyết định chọn một ngày trong năm làm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đánh giá chính xác ý nghĩa và giá trị hy sinh vì độc lập, tự do của các chiến sĩ. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nâng công tác thương binh, liệt sĩ lên ngang tầm hoạt động văn hóa, kế thừa và phát huy truyền thống "Uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ kẻ trồng cây" của dân tộc Việt Nam.
Tình cảm của Bác Hồ đối với thương binh, liệt sĩ là tình cảm thiêng liêng, là sự trân trọng, biết ơn, tưởng nhớ. Bởi sự hy sinh của họ làm cho đất nước sống lại, làm hồi sinh sức sống mãnh liệt của dân tộc, như Bác khẳng định: "Máu đào của các liệt sĩ đã nhuộm lá cờ cách mạng càng thêm đỏ chói. Sự hy sinh của các liệt sĩ đã chuẩn bị cho đất nước ta nở hoa độc lập, kết trái tự do".
Lực lượng quy tập hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng làm việc không ngừng nghỉ
ẢNH: NGỌC DƯƠNG
Tình cảm của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với những người đã hy sinh tính mạng, hy sinh thanh xuân, không chỉ là sự tiếc thương, mà còn là niềm tự hào, là lòng trân trọng và tri ân sâu sắc. Để sự hy sinh ấy có ý nghĩa đối với sự trường tồn của dân tộc, Bác căn dặn chúng ta phải luôn ý thức trách nhiệm và nghĩa vụ đối với những người đã ngã xuống, tri ân với những gia đình đã hiến dâng những người con ưu tú của mình cho Tổ quốc.
Vì vậy, phong trào "Đền ơn đáp nghĩa" phải luôn được thắp sáng, lan tỏa, huy động được nhiều nguồn lực, đạt hiệu quả thiết thực, tạo điều kiện cho các thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, những người có công khẳng định vị thế của mình trong cuộc sống.
Thấm nhuần đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa", trong những năm qua, Đảng, Nhà nước và toàn xã hội luôn dành sự quan tâm sâu sắc đến công tác chính sách hậu phương quân đội. Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ luôn được Đảng, Nhà nước xác định là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là trách nhiệm đối với các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, mà còn là nhiệm vụ có ý nghĩa chính trị, xã hội và nhân văn sâu sắc, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Đó cũng chính là mệnh lệnh từ trái tim hướng về anh linh các anh hùng liệt sĩ.
Trong những năm qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và sự vào cuộc của các bộ, ngành, địa phương, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã đạt nhiều kết quả quan trọng. Giai đoạn 2021 - 2025, cả nước đã tìm kiếm, quy tập được gần 7.000 hài cốt liệt sĩ; tiếp nhận gần 13.500 mẫu hài cốt và mẫu thân nhân phục vụ giám định; xác định được danh tính hơn 100 liệt sĩ bằng phương pháp ADN và hơn 2.500 liệt sĩ bằng phương pháp thực chứng.
Công tác xây dựng cơ sở dữ liệu và ngân hàng gen thân nhân liệt sĩ tiếp tục được đẩy mạnh với gần 60.000 mẫu sinh phẩm đã được thu nhận, tạo cơ sở quan trọng để mở rộng phạm vi xác định danh tính liệt sĩ trong thời gian tới.
Tuy nhiên, khối lượng công việc còn rất lớn. Hiện nay, cả nước vẫn còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và trên 300.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính.
Trong khi đó, nguồn thông tin ngày càng hạn chế, nhân chứng lịch sử ngày càng ít, địa hình và hiện trạng nhiều khu vực đã thay đổi theo thời gian, làm gia tăng khó khăn đối với công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Chiến dịch 500 ngày đêm - Mệnh lệnh từ trái tim
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và nguyện vọng của thân nhân liệt sĩ, ngày 2.4.2026, Ban Chỉ đạo quốc gia đã phát động "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", triển khai từ ngày 15.3.2026 đến ngày 27.7.2027, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27.7.1947 - 27.7.2027). Chiến dịch đặt ra các mục tiêu trọng tâm gồm: tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành lấy mẫu đối với khoảng 230.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt; xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu gen thân nhân liệt sĩ; đẩy mạnh rà phá bom mìn, vật nổ phục vụ công tác tìm kiếm tại các địa bàn trọng điểm.
Ngay sau khi phát động, các bộ, ngành, địa phương và lực lượng chức năng đã tích cực triển khai nhiệm vụ theo kế hoạch. Bộ Quốc phòng tiếp tục duy trì hoạt động của 24 đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong nước, tại Lào và Campuchia; đồng thời giao chỉ tiêu cụ thể cho các đơn vị thực hiện nhiệm vụ giai đoạn 2026 - 2027. Đến nay đã tìm kiếm, quy tập được 1.109 hài cốt liệt sĩ, trong đó có 242 hài cốt trong nước, 173 hài cốt tại Lào và 694 hài cốt tại Campuchia; phát hiện thêm các địa điểm nghi có mộ liệt sĩ tập thể để tiếp tục xác minh, khảo sát và tổ chức tìm kiếm.
Công tác rà phá bom mìn, vật nổ phục vụ tìm kiếm, quy tập được triển khai đồng bộ tại nhiều địa bàn trọng điểm. Các quân khu đã thành lập 360 đội rà phá với gần 5.000 cán bộ, chiến sĩ tham gia; huy động hơn 1.300 thiết bị chuyên dụng phục vụ nhiệm vụ. Đến nay đã rà phá được khoảng 3.500 ha đất, trong đó nhiều khu vực trọng điểm đã đạt tỷ lệ hoàn thành cao, tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng phạm vi tìm kiếm trong thời gian tới.
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng trách nhiệm của người ở lại đối với những người đã ngã xuống chưa bao giờ khép lại
ẢNH: NGỌC DƯƠNG
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của chiến dịch là tổ chức lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin để phục vụ giám định ADN. Bộ Quốc phòng, Bộ Công an đã ban hành đầy đủ quy trình kỹ thuật, tổ chức tập huấn toàn quốc và hướng dẫn các địa phương triển khai thống nhất. Đến nay, 100% quân khu, tỉnh, thành phố đã xây dựng kế hoạch thực hiện; thành lập gần 300 tổ, đội lấy mẫu với hơn 3.600 nhân sự tham gia; bước đầu tổ chức lấy mẫu tại hàng nghìn phần mộ liệt sĩ đủ điều kiện phục vụ công tác giám định và xác định danh tính.
Cùng với đó, việc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang trở thành một trong những giải pháp đột phá nhằm nâng cao hiệu quả chiến dịch. Hệ thống phần mềm quản lý thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ, phần mềm theo dõi tiến độ và cơ sở dữ liệu phục vụ đối sánh ADN đang được hoàn thiện và đưa vào vận hành. Các cơ quan chức năng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong số hóa hồ sơ liệt sĩ, nhận diện thông tin, phân tích dữ liệu và xây dựng ngân hàng gen, góp phần nâng cao độ chính xác và rút ngắn thời gian xác minh, đối sánh thông tin.
Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, địa phương cùng quyết tâm của các lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, chiến dịch 500 ngày đêm đang tạo chuyển biến tích cực trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Đây là nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa đặc biệt sâu sắc, góp phần tri ân các anh hùng liệt sĩ, đáp ứng nguyện vọng của thân nhân và nhân dân, đồng thời tiếp tục bồi đắp truyền thống yêu nước, đạo lý nhân văn và trách nhiệm đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng trách nhiệm của người ở lại đối với những người đã ngã xuống chưa bao giờ khép lại. Tham gia cung cấp thông tin tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ là trách nhiệm, nghĩa vụ, mà còn là mệnh lệnh từ trái tim của mỗi chúng ta. Một thông tin chính xác lúc này chính là nén tâm nhang thành kính nhất tri ân các anh hùng liệt sĩ, mang lại niềm an ủi to lớn cho những người mẹ, người vợ, người con đang mòn mỏi đợi chờ.
Đây cũng chính hoạt động tri ân thiết thực nhất, mỗi chúng ta sống, học tập, làm việc xứng đáng với những người đã hy sinh vì nước. Đó chính là sự trân trọng quá khứ, chăm lo xây dựng hiện tại bền vững và hướng đến tương lai phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.
