Nguồn hình ảnh, Getty Images
- Tác giả, Joel Guinto
- Tác giả, Fan Wang
Được đăng 7 phút trước
Thời gian đọc: 6 phút
Hai nhà toán học Trung Quốc, bà Vương Hồng (Hong Wang) và ông Đặng Dục (Yu Deng), đã lần đầu tiên được trao giải thưởng toán học danh giá nhất thế giới, theo truyền thông nước này.
Cùng được trao Huy chương Fields năm 2026 còn có các nhà toán học John Pardon (Mỹ) và Jacon Tsimerman (Canada).
Mỗi người nhận phần thưởng trị giá 15.000 đô la Canada (khoảng 280 triệu đồng Việt Nam).
Bà Vương và ông Đặng được vinh danh nhờ giải được những bài toán đã làm đau đầu các nhà toán học trong hơn một thế kỷ.
Bà Vương, 35 tuổi, hiện giảng dạy tại Mỹ và Pháp, cũng trở thành người phụ nữ thứ ba trong lịch sử nhận được vinh dự này.
Huy chương Fields, được ví là "Giải Nobel Toán học", đã được trao tại Mỹ hôm 23/7, trong bối cảnh AI ngày càng thách thức năng lực tính toán của con người.
Thành tựu này đã tạo nên làn sóng quan tâm trên mạng xã hội Trung Quốc.
Các hashtag "Huy chương Fields" và "Những nhà toán học Trung Quốc đầu tiên giành Huy chương Fields" thu hút hàng triệu lượt xem trên nhiều nền tảng mạng xã hội, từ Weibo đến Rednote.
"Niềm tự hào của toàn thể người dân Trung Quốc," một người dùng Weibo bình luận.
"Chúng ta đang chứng kiến thời khắc lịch sử," một người khác viết.
Truyền thông Trung Quốc cũng đưa tin rộng rãi về hai nhà toán học, với các bài viết đề cập từ quá trình học tập, sở thích cá nhân đến ý nghĩa của thành tựu này đối với đất nước.
"Đối với cộng đồng toán học Trung Quốc, đây là giấc mơ mà chúng tôi đã hy vọng trở thành hiện thực trong nhiều thập niên," ông Khâu Thành Đồng, người Hoa đầu tiên được trao Huy chương Fields (1982), nói.
Cùng với đồng nghiệp Josh Zahl, bà Vương đã giải đáp một câu hỏi do nhà toán học Nhật Bản Soichi Kakeya đặt ra từ năm 1917: Nếu xoay một cây bút chì trọn một vòng, thì diện tích nhỏ nhất mà cây bút quét qua là bao nhiêu?
Bà Vương và ông Zahl phân tích bài toán với giả định cây bút chì chuyển động trong không gian ba chiều thay vì trên một mặt phẳng.
Hai người công bố công trình nghiên cứu này vào năm ngoái.
"Sở dĩ giả thuyết này thu hút nhiều người đến vậy là vì hiện tượng này xuất hiện một cách tự nhiên trong các vấn đề thuộc rất nhiều lĩnh vực khác nhau," bà Vương nói với hãng tin AFP.
Ông Đặng, giáo sư toán học 37 tuổi tại Đại học Chicago, được vinh danh nhờ giải một bài toán khác đã tồn tại hơn một thế kỷ.
Năm 1900, nhà toán học người Đức David Hilbert đặt ra câu hỏi sau này được gọi là Bài toán thứ sáu của Hilbert: làm thế nào để tính toán hành vi của một hệ thống tổng thể dựa trên chuyển động của các hạt riêng lẻ.
Ông Đặng đã giải bài toán này bằng cách nghiên cứu hành vi của các chất khí.
Ông nói thật là "một vinh dự vô cùng lớn khi tên tôi được xếp cùng những nhà toán học vĩ đại mà tôi luôn ngưỡng mộ."
Bà Vương chuyên nghiên cứu giải tích điều hòa, một lĩnh vực nghiên cứu các hiện tượng sóng và dao động.
Huy chương Fields được trao bốn năm một lần cho các nhà toán học xuất sắc dưới 40 tuổi.
Đây được xem là giải thưởng danh giá nhất trong lĩnh vực toán học.
Sinh ra ở Trung Quốc, được đào tạo ở nước ngoài
Sinh năm 1991 tại thành phố du lịch Quế Lâm, thuộc Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (miền nam Trung Quốc), bà Vương Hồng đã học vượt hai lớp ở bậc tiểu học và được nhận vào Đại học Bắc Kinh năm 2007 khi mới 16 tuổi.
Ban đầu theo học ngành khoa học Trái đất, bà chuyển sang khoa toán một năm sau đó.
Sau khi tốt nghiệp, bà Vương tiếp tục học tập ở nước ngoài tại Đại học Paris-Sud và École Polytechnique ở Pháp, trước khi lấy bằng tiến sĩ tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) ở Mỹ.
Hiện bà là giáo sư tại Đại học New York (NYU) và là giáo sư biên chế tại Viện Nghiên cứu Khoa học Cao cấp (IHES) của Pháp.
Tối 24/7, bà nhận được cuộc điện thoại từ Tổng thống Pháp Emmanuel Macron chúc mừng bà nhân dịp được trao Huy chương Fields.
"Bà ấy là hiện thân của sự xuất sắc trong nghiên cứu và đào tạo của chúng ta," ông Macron viết trên mạng xã hội X, đồng thời kêu gọi: "Hãy chọn nước Pháp để làm khoa học."
Trong khi đó, ông Đặng Dục bắt đầu tham gia các cuộc thi toán học từ hồi còn học tiểu học.
Ông cũng được nhận vào Đại học Bắc Kinh năm 2007, cùng năm với bà Vương, nhưng chuyển sang học tại MIT vào năm 2009.
Sau đó, ông lấy bằng tiến sĩ tại Đại học Princeton và giảng dạy tại Đại học Chicago từ năm 2024.
Giáo sư Ngô Bảo Châu từng nhận Huy chương Fields
Nguồn hình ảnh, Getty Images
Giáo sư Ngô Bảo Châu là người Việt Nam đầu tiên đoạt Huy chương Fields vào năm 2010 nhờ công trình chứng minh bổ đề cơ bản cho nhóm tự đẳng cấu.
Tính đến kỳ trao giải 2026, đã có 68 nhà toán học được trao Huy chương Fields kể từ khi giải được lập năm 1936, theo Wall Street Journal.
Mỗi kỳ, huy chương được trao từ hai đến tối đa bốn người dưới 40 tuổi có những đóng góp xuất sắc cho toán học, theo Simons Foundation – một trong những tổ chức tài trợ nghiên cứu toán học lớn nhất thế giới.
Huy chương Fields do Liên minh Toán học Quốc tế (International Mathematical Union – IMU) trao.
Quỹ của giải được thành lập từ khoản tài trợ của nhà toán học người Canada John Charles Fields (1863–1932), người khởi xướng Huy chương Fields.
* Thông tin trong phần cuối được bổ sung bởi BBC News Tiếng Việt
