TP HCMHân, 26 tuổi, hai vòi trứng tổn thương, nội mạc tử cung teo mỏng do bệnh lao sinh dục nên không thể mang thai tự nhiên.
Bác sĩ Phùng Huy Tuân, Trung tâm Hỗ trợ Sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM (IVF Tâm Anh TP HCM), cho biết thể lao phổ biến nhất là lao phổi, chiếm 80-85% ca bệnh lao. Một số trường hợp vi khuẩn không gây tổn thương ở phổi mà theo đường máu hoặc hệ bạch huyết lan sang các cơ quan khác gọi là lao ngoài phổi.
Chị Hân mắc lao sinh dục, là thể lao ngoài phổi ít gặp. Sau khi điều trị bằng thuốc kháng lao 6 tháng, chị khỏi hoàn toàn nhưng vi khuẩn đã tàn phá, gây tổn thương không thể phục hồi ở vòi trứng và tử cung. Nội soi buồng tử cung ghi nhận vi khuẩn lao tấn công cả hai vòi trứng, lan đến nội mạc tử cung. Viêm nhiễm kéo dài dẫn đến xơ hóa, teo nội mạc, hình thành các dải dính trong buồng tử cung, tắc vòi trứng. Trứng và tinh trùng không thể gặp nhau để thụ tinh, đồng thời buồng tử cung mất đi khả năng tiếp nhận phôi khiến chị Hân vô sinh hai năm.
Người chồng sức khỏe bình thường, còn chị Hân gần như không thể mang thai tự nhiên, kinh nguyệt rối loạn. Bác sĩ Tuân chỉ định họ thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) để có con.
Bác sĩ Phùng Huy Tuân chọc hút trứng cho chị Hân. Ảnh: IVF Tâm Anh
Bác sĩ Tuân kích thích buồng trứng cho chị Hân, thu được 10 noãn trưởng thành, tạo được 6 phôi ngày 5 và 1 phôi ngày 6. Thách thức lớn nhất là chuẩn bị nội mạc tử cung để đón phôi bởi di chứng lao cộng tình trạng lạc nội mạc tử cung làm giảm khả năng làm tổ của phôi.
Bác sĩ Tuân xây dựng phác đồ điều trị kết hợp thuốc ức chế lạc nội mạc tử cung, kháng viêm và thuốc nội tiết tăng độ dày nội mạc cho chị Hân. Tuy nhiên ở chu kỳ đầu tiên, chị Hân không thể chuyển phôi do nội mạc tử cung quá mỏng. Chu kỳ thứ hai, lớp nội mạc cải thiện, bác sĩ chuyển phôi nhưng chị Hân không đậu thai.
Sau khi điều chỉnh phác đồ nội tiết ngoại sinh liều tối đa nhưng nội mạc vẫn không đáp ứng, bác sĩ Tuân quyết định bơm huyết tương giàu tiểu cầu tự thân (PRP) kết hợp phác đồ kích thích buồng trứng nhẹ để kích hoạt nội tiết tự nhiên của cơ thể. Nhờ đó, nội mạc của chị Hân tăng lên 7,5 mm, đủ điều kiện chuyển phôi. Chị Hân đậu thai, thai kỳ hiện 10 tuần, được bác sĩ theo dõi chặt chẽ.
Bác sĩ Tuân tư vấn cho chị Hân sau chuyển phôi. Ảnh: IVF Tâm Anh
Theo Báo cáo Lao toàn cầu 2024 của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Việt Nam nằm trong 30 quốc gia có gánh nặng bệnh lao và lao kháng thuốc cao giai đoạn 2021-2025. Theo bác sĩ Tuân, lao sinh dục chủ yếu gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản (20-40 tuổi), tỷ lệ mắc ước tính khoảng 6-25%. Khoảng 10-12% người bệnh không có triệu chứng, còn lại có thể gặp rối loạn kinh nguyệt, vô sinh, đau vùng chậu hoặc khí hư kéo dài. Do biểu hiện không đặc hiệu và dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh phụ khoa khác, lao sinh dục thường chỉ được phát hiện trong quá trình thăm khám hiếm muộn hoặc sau khi thực hiện các kỹ thuật chẩn đoán như nội soi, sinh thiết.
Bác sĩ khuyến cáo phụ nữ chưa có thai sau một năm quan hệ đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai (hoặc sau 6 tháng nếu từ 35 tuổi trở lên) nên khám sớm để tìm nguyên nhân. Trường hợp rối loạn kinh nguyệt kéo dài, có tiền sử mắc lao, cần điều trị kịp thời, tránh di chứng ảnh hưởng khả năng sinh sản.
Nguyệt Nhi
* Tên nhân vật đã được thay đổi
