Khoảng 81% học sinh được khảo sát cho biết có sử dụng các công cụ AI tạo sinh để làm bài tập - Ảnh: REUTERS
Báo South China Morning Post ngày 14-7 dẫn một nghiên cứu mới cho thấy việc sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) giúp nâng cao điểm số bài tập về nhà nhưng lại làm giảm kết quả thi cử của học sinh.
Nghiên cứu do các học giả từ Đại học Stockholm (Thụy Điển) và Đại học Hong Kong thực hiện đã theo dõi hiệu suất học tập của hơn 26.000 học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông tại Trung Quốc từ tháng 9-2022 đến 6-2025.
81% học sinh báo cáo có sử dụng AI tạo sinh, trong đó các công cụ phổ biến nhất bao gồm Doubao, DeepSeek, ChatGLM, Ernie Bot và Qwen. Việc sử dụng AI giúp tăng 18% điểm số bài tập về nhà và giảm thời gian làm bài từ 64 phút xuống còn 45 phút.
Trong vòng 6 tháng, điểm số các bài kiểm tra định kỳ của các em này đã giảm 20%.
Sau hai năm, kết quả các kỳ thi tốt nghiệp sụt giảm nghiêm trọng. Cụ thể, điểm thi tuyển sinh trung học phổ thông giảm 24% và điểm thi đại học giảm 18%.
Các nhà nghiên cứu cảnh báo rằng các nghiên cứu ngắn hạn trước đây đã bỏ sót tác hại thực sự do chỉ có các kỳ thi cuối cấp mới kiểm tra kiến thức toàn diện. Tác động tiêu cực tích tụ rất chậm và chỉ lộ rõ sau hai năm.
Trong hai năm đầu, điểm thi trung bình chỉ giảm 3,4%, nhưng đến tháng 6-2025, tổng mức giảm đã lên tới gần 10%.
Phân tích hành vi cho thấy 81% học sinh sử dụng AI đã sao chép trực tiếp câu trả lời để hoàn thành nhanh hơn và lấy điểm cao hơn. 19% học sinh còn lại xem AI như một gia sư cá nhân để hỗ trợ tư duy và kết quả thi cử của nhóm này vẫn giữ mức ổn định.
Các môn khoa học xã hội giảm mạnh nhất với 27%, tiếp theo là các môn nhóm STEM (khoa học - kỹ thuật - công nghệ - toán học) với 22%, tiếng Anh giảm 17% và ngữ văn Trung Quốc giảm 9%.
Điểm thi của học sinh trung học cơ sở giảm mạnh hơn học sinh trung học phổ thông do ít bị giám sát. Học sinh nam có kết quả kém hơn học sinh nữ 17% do tần suất sử dụng AI nhiều hơn. Đáng chú ý, nhóm học sinh có học lực xuất sắc giảm tới 24%.
Theo nghiên cứu, giáo viên khó phát hiện kịp thời vì họ thường chỉ theo dõi kết quả từng môn học đơn lẻ. Trong khi đó, bản thân học sinh lại trải qua một cảm giác "trôi chảy giả tạo" - được AI giúp làm bài tập dễ dàng khiến các em nhầm tưởng mình học tốt hơn.
Nhà nghiên cứu Gao Wenbin thuộc Viện Tâm lý học của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc cho biết: "Trẻ em cần bốn khả năng cơ bản: thu thập thông tin, xác định nhiệm vụ, duy trì sự tập trung và xử lý nhiều việc cùng lúc. Những khả năng này là nền tảng cho các chức năng cao hơn như nhận thức, cảm xúc, ý chí và hành vi. Tất cả đều ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả học tập".
