Hà NộiNgười thân đi vắng không báo trước khiến bữa cơm thừa quá nửa, Thùy Dương quyết định đóng hộp, đăng lên mạng xã hội tìm người nhận.
Vài phút sau, một người đàn ông ở phường Từ Liêm liên hệ và ghé lấy. Khi nhận hộp cơm, người này cảm ơn và cho biết suất ăn giúp anh qua cơn đói.
Chị Dương tham gia nhóm cho tặng đồ miễn phí một năm qua. Thời gian đầu, chị đăng bài ẩn danh vì ngại lộ thông tin cá nhân. Nhưng ban quản trị duyệt bài ẩn danh kéo dài khiến thực phẩm hỏng, chị quyết định dùng tài khoản thật để đẩy nhanh việc trao tặng.
"Nấu cơm từ thiện quy mô lớn vượt quá khả năng tài chính, nên tôi chọn cách chia sẻ một đến hai suất cơm gia đình mỗi ngày", chị Dương nói.
Một suất cơm gồm sườn nướng, thịt rim, canh rau đay được người phụ nữ ở đường Giải Phóng (Hà Nội) đăng tặng người cần hôm 9/7 vì người nhà vắng bữa. Ảnh: Thu Hà
Trưa 12/7, chị Tuyết Dương ở phường Thanh Xuân cũng đăng tặng hai suất cơm gồm tôm rim, thịt bò xào súp lơ và canh khoai xương do "bản thân chăm chỉ đột xuất nên nấu thừa nhiều".
Chị thường chủ động nấu thừa thức ăn, sau đó đăng tin tặng những lao động nghèo, shipper nhỡ bữa với mong muốn họ có bữa trưa đủ chất. "Tôi chỉ tặng thức ăn mới nấu, chuẩn bị chu đáo để thể hiện sự tôn trọng người nhận", chị Tuyết Dương nói trước những ý kiến chỉ trích vì "cho đồ ăn thừa".
Theo khảo sát của VnExpress, Hà Nội có hàng chục nhóm cho tặng đồ miễn phí, trong đó 2-3 nhóm hoạt động tích cực về mảng thực phẩm dư thừa. Nhóm lớn nhất là "Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội" hiện có hơn 355.000 thành viên, bắt đầu hoạt động từ năm 2021. Chị Vũ Hoàn, quản trị viên, cho biết nhóm ra đời trong đợt dịch Covid-19 nhằm chia sẻ đồ dùng thiết yếu. Cuối năm 2021, bài đăng tặng thức ăn nấu dư đầu tiên xuất hiện nhưng vấp phải chỉ trích từ các thành viên cho rằng hành động "cho cơm thừa, canh cặn" là coi thường người nhận.
Chị Hoàn sau đó lên tiếng bênh vực, nói đây không phải "ăn thừa", chỉ là "nấu dư" và việc tặng lại nhằm mục đích chống lãng phí và hỗ trợ người cần. Sau đó, bài viết cảm ơn của một người làm nghề giao hàng nhận suất ăn giúp cộng đồng thay đổi góc nhìn, cởi mở hơn. Để tránh tranh cãi về sau, ban quản trị yêu cầu người tặng công khai tình trạng món ăn, thời gian chế biến, cách bảo quản cũng như hạn sử dụng.
Từ năm 2025 hoạt động cho tặng đồ ăn nấu dư trở thành xu hướng giúp nhóm tăng thêm 250.000 thành viên mới. Hiện 80% bài viết là tặng đồ, một nửa trong số đó chia sẻ cơm nhà, tập trung vào khung giờ trưa và chiều tối.
Do lỡ nấu nhiều, một người đàn ông ở phường Giảng Võ, Hà Nội, đóng hộp phần cơm gà, canh bí thịt băm, sau đăng bài lên nhóm tìm người nhận, tối 14/7. Ảnh: Hoài Thương
PGS TS Lê Quý Đức, nguyên Phó Viện trưởng Viện Văn hóa và Phát triển, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, cho biết việc san sẻ đồ ăn dư thừa tương tự việc các gia đình chia sẻ thức ăn ngon cho người thân, hàng xóm thể hiện sự thảo thơm và tránh lãng phí.
Tuy nhiên, văn hóa Việt Nam cũng nhấn mạnh ý nghĩa của câu nói "của cho không bằng cách cho". Việc mang thức ăn thừa, đồ sắp bị vứt bỏ, đem tặng dễ khiến người nhận cảm thấy thiếu tôn trọng theo hướng "cơm thừa, canh cặn". Do đó hoạt động cho tặng cần gắn liền với ứng xử văn minh giữa người với người.
Theo ông Đức, để tránh hiểu lầm người cho tặng cần đảm bảo món ăn sạch sẽ, múc riêng trước bữa ăn, giữ thái độ thân thiện, không làm tổn thương lòng tự tôn của người khác. Ngược lại, người nhận cần bày tỏ lòng biết ơn, thể hiện sự trân trọng món quà nhận được. "Sự sẻ chia nguồn lực dư thừa chỉ thực sự ý nghĩa khi đôi bên ứng xử văn minh, tôn trọng lẫn nhau", ông Đức nói.
Thế Phong, 25 tuổi (tên đã đổi), làm nghề giao hàng tại phường Cầu Giấy từng hai lần nhận cơm từ hội nhóm "Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội". Anh cho biết hộp cơm nhận được đều đóng gói sạch sẽ. "Sự chỉn chu giúp tôi xóa bỏ định kiến về thức ăn thừa", Phong nói.
Quỳnh Nguyễn
