Một cơ sở thuộc mỏ khí đốt South Pars tại cảng Asalouyeh, miền nam Iran. South Pars là mỏ khí đốt lớn nhất thế giới và đóng vai trò quan trọng trong ngành năng lượng của Iran - Ảnh: REUTERS
Theo Hãng tin Bloomberg ngày 23-6, các đại diện của Công ty Dầu khí quốc gia Iran (NIOC) cùng nhiều nhà môi giới đã liên hệ với các nhà máy lọc dầu tại Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc và một số nước châu Á khác từ trước khi Mỹ công bố quyết định miễn trừ.
Các nguồn tin trong ngành cho biết nỗ lực tiếp thị dầu của Iran đã trở nên khẩn trương hơn, kể từ khi chính sách mới được ban hành.
Trong nhiều năm qua, các lệnh trừng phạt của Mỹ khiến phần lớn dầu xuất khẩu của Iran chỉ có thể tìm đường đến Trung Quốc. Tuy nhiên với khoảng thời gian miễn trừ ngắn hạn hiện nay, Tehran đang tìm cách mở rộng mạng lưới khách hàng và nhanh chóng tiêu thụ lượng dầu đang tồn đọng trên các tàu chở dầu.
Dữ liệu từ Công ty phân tích Vortexa cho thấy tính đến ngày 22-6, khoảng 68 triệu thùng dầu thô và khí ngưng tụ của Iran vẫn đang lênh đênh trên biển. Trong số này, ít nhất 80% chưa có điểm đến cụ thể và có thể được chào bán cho các khách hàng mới.
Bên cạnh các hợp đồng giao ngay, Iran cũng đang thảo luận về các thỏa thuận dài hạn hơn nhằm hỗ trợ kế hoạch tăng sản lượng trong tương lai. Tuy nhiên giới phân tích cho rằng việc tìm kiếm khách hàng mới sẽ không dễ dàng.
Các nhà máy lọc dầu châu Á hiện không thiếu nguồn cung, sau nhiều tháng chủ động tìm kiếm các nguồn thay thế để ứng phó với tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz.
Ngoài ra, sự thiếu nhất quán trong chính sách của chính quyền Tổng thống Donald Trump cùng các biện pháp hạn chế vẫn được duy trì bởi Liên minh châu Âu (EU) và Anh tiếp tục tạo ra rủi ro về tài chính, bảo hiểm và vận chuyển nếu lựa chọn nhập dầu Iran.
Theo ông Sumit Ritolia - chuyên gia phân tích của Kpler, phần lớn các nhà máy lọc dầu ở châu Á ngoài Trung Quốc đã bảo đảm đủ nguồn cung cho nhu cầu trước mắt, trong khi các nhà nhập khẩu lớn của Ấn Độ đã chốt đơn hàng ít nhất đến hết tháng 8.
Tuy nhiên nhờ vị trí địa lý gần Iran, các doanh nghiệp New Delhi vẫn có lợi thế nhất định nếu muốn tận dụng thời gian miễn trừ ngắn hạn, khi một số lô hàng có thể được giao chỉ trong vòng 2-3 ngày.
Bên cạnh đó, một thách thức khác với dầu Iran là thị trường dầu hiện chưa thiếu hụt nguồn cung.
Giá các loại dầu chuẩn Trung Đông như Dubai hay Murban của Abu Dhabi đang trong tình trạng dư cung ngắn hạn, khiến các nhà máy lọc dầu không có nhiều động lực chấp nhận rủi ro để mua dầu Iran, trừ khi Tehran đưa ra mức chiết khấu hấp dẫn.
Dù vậy, các chuyên gia cho rằng lệnh miễn trừ vẫn giúp Iran có thêm cơ hội tiếp cận thị trường châu Á, thay vì gần như phụ thuộc hoàn toàn vào Trung Quốc. Tuy nhiên để sản lượng xuất khẩu tăng trưởng bền vững, Tehran sẽ cần một cơ chế nới lỏng trừng phạt lâu dài hơn, thay vì những ngoại lệ mang tính tạm thời.
