Israel nỗ lực tìm biện pháp đối phó drone tự sát, sau khi hơn 10 binh sĩ thiệt mạng và nhiều khí tài bị phá hủy vì vũ khí này.
Thiết bị bay không người lái góc nhìn thứ nhất (drone FPV) di chuyển tự do trên bầu trời miền nam Lebanon và miền bắc Israel để săn tìm đối phương. Sau khi tìm thấy mục tiêu phù hợp, như xe tăng tối tân Merkava Mark 4, tổ hợp phòng không Vòm Sắt hay một nhóm binh sĩ Israel, nó sẽ lao xuống để tung đòn chí mạng.
Drone FPV điều khiển bằng cáp quang đã trở thành vũ khí chủ lực của Hezbollah trong xung đột với Israel những tháng gần đây.
Drone Hezbollah tấn công "điểm tập kết" của binh sĩ Israel và xe tăng Merkava ở miền nam Lebanon hồi cuối tháng 5. Video: Hezbollah
Ít nhất 12 quân nhân Israel đã thiệt mạng trong các đòn tập kích bằng drone FPV của Hezbollah kể từ khi chiến sự bùng phát trở lại hồi tháng 3, tương đương 1/3 tổn thất nhân mạng của nước này ở Lebanon. Hàng loạt khí tài tối tân của Israel, trong đó có xe tăng chủ lực Merkava Mark 4 và tổ hợp phòng không Vòm Sắt, cũng hứng đòn từ drone.
Khác với những thiết bị Hezbollah từng triển khai để đối phó Israel trước đây, drone FPV cáp quang không phát ra tín hiệu vô tuyến và rất khó bị phát hiện. Chúng có thể duy trì kết nối tốc độ cao với người điều khiển, không thể bị gây nhiễu bởi những biện pháp tác chiến điện tử.
Drone FPV còn có kích thước nhỏ, diện tích phản xạ radar thấp và khả năng cơ động cao, có thể lao vào mục tiêu từ những hướng không ngờ tới.
Đó là lý do thúc đẩy Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) chạy đua tìm cách đối phó loại vũ khí nguy hiểm trên. "Mối đe dọa từ drone là thách thức, song chúng tôi sẽ vượt qua được. Các giải pháp về kỹ thuật và tác chiến đang được phát triển", tư lệnh quân đội Israel Eyal Zamir tuyên bố hồi tháng trước.
Cuộc chạy đua tìm giải pháp đối phó drone Hezbollah
Bước đầu tiên của IDF là triển khai hàng trăm nghìn m2 lưới để bảo vệ binh sĩ tại miền nam Lebanon, cũng như các căn cứ ở miền bắc Israel. Lưới bảo vệ sẽ khiến drone bị mắc kẹt trước khi chạm vào mục tiêu. Trong một số trường hợp, chúng khiến drone phát nổ ở khoảng cách đủ xa để binh sĩ bên trong phương tiện không thiệt mạng.
IDF còn trang bị súng săn và đạn phân mảnh để quân nhân bắn hạ drone ở cự ly gần. Tuy nhiên, để biện pháp này phát huy hiệu quả, binh sĩ phải biết drone đang bay tới.
IDF chưa tiết lộ sẽ làm thế nào để cải thiện khả năng phát hiện và theo dõi drone cáp quang, hay đã thực hiện được điều đó hay chưa. Dù vậy, lực lượng này đã kêu gọi các công ty công nghệ và quốc phòng tư nhân xây dựng, triển khai những biện pháp có thể đối phó drone tự sát.
Nguyên lý hoạt động của drone cáp quang. Đồ họa: BBC
Nhiều doanh nghiệp Israel đã họp với giới chức IDF để giải quyết vấn đề này. Một số công ty đang phát triển cảm biến không sử dụng sóng vô tuyến, có khả năng phát hiện drone cáp quang, số khác theo đuổi các biện pháp ngăn chặn và vô hiệu hóa drone trước khi chúng chạm đến mục tiêu.
Công ty Airwayz có trụ sở ở Tel Aviv cho biết đã phát triển phần mềm có khả năng quản lý không phận tầm thấp và xác định các mối đe dọa tiềm tàng. Công nghệ của hãng đã được Sở cảnh sát thành phố Miami ở Mỹ triển khai để hỗ trợ bảo vệ một sân vận động khỏi mối đe dọa từ drone trong World Cup 2026.
Giới quan sát cho rằng cần đồng thời sử dụng nhiều loại cảm biến, gồm các hệ thống quang học, âm thanh, radar và laser, để có thể xác định drone cáp quang đang tiếp cận.
Airwayz cho biết hệ thống của hãng có khả năng tổng hợp dữ liệu từ nhiều cảm biến khác nhau để nhanh chóng nhận diện drone đồng đội hoặc thù địch.
"Trong hầu hết trường hợp, binh sĩ chỉ kịp nghe thấy tiếng drone bay tới và có khoảng 3-4 giây để phản ứng. Nếu họ nhận được cảnh báo trước 20-30 giây, kết quả sẽ hoàn toàn khác", Shai Kurianski, đồng sáng lập Airwayz, cho biết.
Kurianski thừa nhận binh sĩ Israel hiện gần như không có khả năng tự vệ trước drone cáp quang của Hezbollah, đòi hỏi ngành công nghệ cao nước này hành động khẩn trương. "Quân nhân tham chiến ở Lebanon đang phải hứng chịu drone mang thuốc nổ và chúng tôi sẽ không ngồi yên trước tình cảnh đó", ông nói.
Sự thiếu chuẩn bị của quân đội Israel
Nhiều người Israel cảm thấy bức xúc vì IDF không chuẩn bị đầy đủ trước mối đe dọa nghiêm trọng mà lực lượng này đáng lẽ phải lường trước.
Drone cáp quang đã xuất hiện trong xung đột Ukraine từ cách đây hai năm. Giới chức Ukraine cũng từng cảnh báo với Israel về loại vũ khí này, đồng thời đề nghị giúp đỡ Tel Aviv chuẩn bị các biện pháp nhằm đề phòng trường hợp nó được triển khai trong xung đột ở Trung Đông.
Binh sĩ Israel ngồi trên xe Humvee tại miền nam Lebanon hôm 18/6. Ảnh: Times of Israel
"Chúng tôi không thấy nhiều sự quan tâm từ giới lãnh đạo Israel về vấn đề này. Tôi không muốn suy đoán về nguyên nhân. Tôi thường thấy sự thất vọng trước việc Israel bỏ lỡ cơ hội để cứu sống thêm nhiều binh sĩ", Đại sứ Ukraine tại Israel Yevgen Korniychuk cho biết hồi tháng 5.
Nhiều quan chức đương nhiệm và cựu quan chức IDF thừa nhận nước này chưa chuẩn bị đầy đủ để đối phó drone.
Tướng dự bị Yaron Rosen, cựu chỉ huy bộ phận tác chiến mạng của IDF, chỉ ra rằng quân đội Israel đã "hoàn toàn bị quá tải" khi phải đối mặt với quá nhiều mối đe dọa trên hàng loạt mặt trận.
"Mọi người đều nói về nó kiểu 'này, điều đó sắp xuất hiện đấy', song không ai thật sự biết rõ. Chúng tôi cũng mải suy nghĩ về những vấn đề khác, đặc biệt là Iran", Rosen, hiện là chủ tịch điều hành Airwayz, cho biết khi đề cập mối đe dọa từ drone.
Ông nhấn mạnh IDF đang "làm mọi thứ có thể" nhằm khép lỗ hổng trong năng lực phòng thủ, cũng như hy vọng drone Hezbollah sẽ sụt giảm mạnh về hiệu quả hoạt động "trong vài tháng tới".
Phạm Giang (Theo CNN, Times of Israel, Ynet)
