12 đoạn cao tốc Bắc Nam thu phí 900 đồng/km, vì sao đoạn Đà Nẵng - Quảng Ngãi thu 1.680 đồng/km?

Bộ Xây dựng vừa ban hành mức phí 900 đồng/km cho 12 dự án cao tốc. Mức thu phí này được cho là rất thấp so với mức thu phí trên tuyến cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi là 1.680 đồng/km đã hoàn thu phí từ những năm trước. Vì sao có sự chênh lệch này?

Trao đổi với Báo điện tử Tuổi Trẻ ngày 21-7, ông Nguyễn Công Hưng, Chánh Văn phòng, Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (chủ đầu tư dự án cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi), cho biết mức thu 1.680 đồng/PCU/km trên tuyến cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi và mức 900-1.300 đồng/PCU/km áp dụng đối với các đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông do Nhà nước đầu tư được xác định theo hai cơ chế đầu tư, khai thác và thu phí khác nhau cụ thể.

Theo ông Hưng, cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi là dự án do Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) làm chủ đầu tư, sử dụng chủ yếu nguồn vốn vay ODA của Ngân hàng Thế giới (WB), Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) và vốn đối ứng.

Theo khoản 4 điều 2 Quyết định 1202 của Thủ tướng Chính phủ ngày 10-9-2007, VEC được quyết định mức thu đối với các tuyến cao tốc do VEC làm chủ đầu tư, bảo đảm yêu cầu hoàn vốn của dự án, trừ trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu áp dụng mức thu do Nhà nước quy định.

"Trên cơ sở cơ chế này và phương án tài chính tổng thể của 5 dự án do VEC đầu tư đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, mức thu trên tuyến Đà Nẵng - Quảng Ngãi đã được xác định nhằm bảo đảm nguồn thu để thực hiện các nghĩa vụ tài chính.

Đặc biệt là trả nợ các khoản vay nước ngoài đã đầu tư dự án, đồng thời đáp ứng chi phí quản lý, vận hành, bảo trì và sửa chữa công trình trong quá trình khai thác" - ông Hưng giải thích.

Mức 1.680 đồng/PCU/km được VEC áp dụng từ ngày 1-2-2024 theo lộ trình điều chỉnh phương án tài chính và sau khi báo cáo cơ quan có thẩm quyền.

Trong khi đó, mức 900-1.300 đồng/PCU/km (PCU là đơn vị quy đổi theo xe con - PV) là mức thu trên các tuyến cao tốc thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và trực tiếp quản lý, khai thác, được quy định tại Nghị định số 130 của Chính phủ ngày 10-10-2024, VEC không thuộc đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định này (theo điều 1 của Nghị định số 130/2024/NĐ-CP).

Đây là các dự án được đầu tư bằng vốn đầu tư công; khoản thu được quản lý theo pháp luật về phí, lệ phí và ngân sách nhà nước, nhằm thu hồi một phần nguồn lực Nhà nước đã đầu tư, phục vụ công tác tổ chức thu và tạo nguồn lực cho quản lý, khai thác, bảo trì hệ thống đường cao tốc.

Mức 1.300 đồng/PCU/km áp dụng đối với tuyến đáp ứng đầy đủ điều kiện kỹ thuật; mức 900 đồng/PCU/km áp dụng đối với tuyến chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu theo quy định.

"Như vậy sự khác biệt về mức thu xuất phát từ khác biệt về nguồn vốn đầu tư, chủ thể đầu tư, nghĩa vụ hoàn trả vốn và cơ chế tài chính của từng nhóm dự án. Không phải do áp dụng không thống nhất mức thu đối với các tuyến có cùng quy mô kỹ thuật" - ông Hưng nói.