79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27.7.1947 - 27.7.2026): Chiến dịch đặc biệt giữa thời bình

Hành trình tri ân

Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27.7.1947 - 27.7.2026), sáng 26.7, Đoàn đại biểu Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch nước, Quốc hội, Chính phủ, đã dâng hương, tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ tại Đài Tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ trên đường Bắc Sơn (Hà Nội) và đặt vòng hoa, vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Dự lễ có các Ủy viên Bộ Chính trị: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng; Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú. Dự buổi lễ còn có nguyên Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh; nguyên Chủ tịch nước Lương Cường; nguyên Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính; nguyên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân; cùng các Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Phó chủ tịch nước, Phó thủ tướng Chính phủ, Phó chủ tịch Quốc hội, cùng nhiều lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, ban, bộ, ngành, đoàn thể Trung ương. Vòng hoa của Đoàn mang dòng chữ "Đời đời nhớ ơn các Anh hùng liệt sĩ".

Đoàn đại biểu Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch nước, Quốc hội, Chính phủ thành kính tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh

ẢNH: TTXViệt Nam

Tiếp đó, Đoàn đại biểu Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam do Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài dẫn đầu, đã dâng hương, tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ.

Với lòng thành kính và biết ơn vô hạn, các đại biểu nghiêng mình tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ - những người con ưu tú của dân tộc đã hy sinh trọn đời cho quê hương, Tổ quốc. Trong suốt chặng đường cách mạng của Đảng, dân tộc, với khát vọng, niềm tin chân lý "Không có gì quý hơn độc lập, tự do", tinh thần "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh", lớp lớp những người con ưu tú đất Việt đã dũng cảm xung phong ra trận, anh dũng chiến đấu, hy sinh quên mình thực hiện nhiệm vụ, vì sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, vì sự bình yên, hạnh phúc của nhân dân.

79 năm qua, Đảng, Nhà nước và nhân dân ta luôn quan tâm, chăm lo, thực hiện tốt công tác đền ơn đáp nghĩa đối với người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ, qua đó lan tỏa những giá trị truyền thống, đạo lý tốt đẹp của dân tộc, thể hiện sự tri ân của cả hệ thống chính trị bằng tất cả tấm lòng, trách nhiệm cao nhất, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của các đối tượng chính sách, tạo động lực tinh thần to lớn cho sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, cả hệ thống chính trị, đặc biệt là Quân đội nhân dân Việt Nam, các nhà khoa học cùng toàn xã hội đang đẩy mạnh "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ". Đây là "cuộc hành quân" đặc biệt của thời bình, là hành trình tri ân đối với những người con đã hy sinh vì Tổ quốc; tôn vinh sự cống hiến, hy sinh của các anh hùng liệt sĩ, các Mẹ Việt Nam Anh hùng, thương binh, bệnh binh, thân nhân liệt sĩ, các cựu chiến binh và những cán bộ, chiến sĩ, Lực lượng chức năng đang ngày đêm thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng: tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Ngay sau đó, Đoàn đại biểu Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch nước, Quốc hội, Chính phủ và Đoàn đại biểu Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã tới đặt vòng hoa, vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Vòng hoa của Đoàn mang dòng chữ "Đời đời nhớ ơn Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại". Trước anh linh Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đoàn đại biểu đã bày tỏ lòng biết ơn vô hạn, thành kính tưởng nhớ công lao to lớn của Người đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc ta. Người đã cống hiến cả cuộc đời cho dân, cho nước, dẫn dắt Đảng ta, nhân dân ta làm nên những thắng lợi vẻ vang.

Chiều cùng ngày, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài cùng đoàn đại biểu Trung ương đến dâng hoa, dâng hương tại tượng đài Tổng Bí thư Trần Phú; Nhà bia ghi danh liệt sĩ Q.10; Nhà quàn hài cốt các liệt sĩ; Bia tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ Lê Thị Riêng và Anh hùng liệt sĩ Trần Văn Kiểu; Khu tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng (TP.HCM). Tiếp đó, đoàn đại biểu thăm hiện trường, nghe báo cáo tiến độ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng, tặng quà, động viên các lực lượng tham gia tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại đây.

Quy tập gần 1.500 hài cốt liệt sĩ

Theo Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515), đến ngày 25.7, các lực lượng đã quy tập được 1.488 hài cốt liệt sĩ, gồm 466 hài cốt trong nước, 174 hài cốt tại Lào và 850 hài cốt tại Campuchia.

Đáng chú ý, các đơn vị đã phát hiện 7 mộ liệt sĩ tập thể, trong đó có 5 mộ liệt sĩ tập thể tại Tuyên Quang với 23 hài cốt và tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng (TP.HCM) phát hiện 103 hài cốt liệt sĩ cùng 2 bộ hài cốt tập thể.

Sau hơn 4 tháng triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm, gần 1.500 hài cốt liệt sĩ đã được quy tập

ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Hiện có 32 đội tìm kiếm, quy tập với tổng quân số 1.541 người tham gia chiến dịch, gồm 13 đội trong nước và 19 đội làm nhiệm vụ tại Lào, Campuchia. Các đơn vị đã tổ chức 13 lễ truy điệu, an táng hài cốt liệt sĩ, đón nhận 735 hài cốt liệt sĩ về an táng theo quy định.

Song song, công tác lấy mẫu hài cốt để giám định ADN tiếp tục được triển khai trên diện rộng. Các địa phương đã lấy mẫu hài cốt tại 79.768 mộ liệt sĩ; trong đó 55.626 mộ đủ điều kiện lấy mẫu, đạt 69,73%. Đồng thời, đã thu thập 93.464 mẫu ADN thân nhân liệt sĩ, trong đó 53.036 mẫu đã được phân tích và đồng bộ vào cơ sở dữ liệu. Đến nay, các đơn vị cũng đã tiếp nhận, lưu trữ và bảo quản 15.729 mẫu hài cốt liệt sĩ từ các địa phương; riêng Viện Pháp y Quân đội tiếp nhận 13.231 mẫu của 15/17 tỉnh, thành phố và đã giám định 130 mẫu.

Để bảo đảm an toàn cho công tác tìm kiếm, hoạt động rà phá bom mìn, vật nổ tiếp tục được đẩy mạnh. Lực lượng chức năng đã rà phá 8.462,16 ha trên tổng số 22.725 ha cần xử lý, đạt 37,24% kế hoạch. Riêng khu vực lõi Vị Xuyên (Tuyên Quang), diện tích rà phá đạt 3.566,7/4.460 ha, tương đương 79,97%. Nhiệm vụ này được thực hiện bởi 360 đội rà phá với 5.183 cán bộ, chiến sĩ, sử dụng 1.311 máy dò và các trang thiết bị chuyên dụng.

Theo bà Vũ Ngọc Thủy, Phó cục trưởng Cục Người có công (Bộ Nội vụ), Phó chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia 515, Chiến dịch 500 ngày đêm đặt mục tiêu tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ, lấy mẫu đối với toàn bộ các mộ liệt sĩ chưa xác định thông tin và giám định khoảng 18.000 mẫu ADN. Riêng 6 tháng cuối năm 2026 phấn đấu hoàn thành khoảng 9.000 mẫu ADN.

Khó khăn lớn nhất, theo bà Thủy, là vấn đề kỹ thuật. Phần lớn mẫu hài cốt đã chôn cất từ nhiều thập niên, chịu tác động của khí hậu nhiệt đới nóng ẩm và điều kiện thổ nhưỡng nên ADN bị phân hủy nặng, khiến việc tách chiết, phân tích và đối sánh gặp rất nhiều trở ngại.

"Đây đều là những nhiệm vụ có quy mô lớn, tính chất phức tạp và yêu cầu tiến độ rất cao. Trong khi đó, nhiều lực lượng lần đầu tham gia, nguồn nhân lực kỹ thuật còn thiếu và việc giám định ADN đối với các mẫu hài cốt đã chôn cất hàng chục năm vẫn là thách thức rất lớn", bà Thủy nói.

Tuy nhiên, theo bà Thủy, điều đáng mừng là sau hơn 4 tháng triển khai, chiến dịch đã đạt những kết quả bước đầu tích cực. Những kết quả này tạo thêm niềm tin và động lực để các lực lượng tiếp tục chạy đua với thời gian, hoàn thành các mục tiêu đã đề ra.

Để nâng cao tỷ lệ xác định danh tính, Phó cục trưởng Cục Người có công cho biết bên cạnh việc ứng dụng công nghệ hiện đại còn phải đồng thời xây dựng, chuẩn hóa và kết nối đồng bộ cơ sở dữ liệu về liệt sĩ, mộ liệt sĩ, hồ sơ quy tập, thông tin thân nhân và các nguồn tư liệu lịch sử liên quan. "Khi dữ liệu đầy đủ, chính xác và được liên thông, hiệu quả giám định ADN sẽ được nâng lên đáng kể", bà Thủy chia sẻ.

Ông Đặng Thanh Tùng, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ), cho biết đến nay, cơ quan lưu trữ đã phát hiện hơn 2.000 hồ sơ có khả năng chứa thông tin liên quan đến liệt sĩ, trong đó nhiều hồ sơ có giá trị trực tiếp phục vụ việc tìm kiếm và xác minh danh tính.

Chia sẻ thêm về công tác rà soát hồ sơ, tài liệu phục vụ xác minh thông tin về liệt sĩ và thân nhân, bà Trần Việt Hoa, Giám đốc Trung tâm Lưu trữ quốc gia III (Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước), cho hay đơn vị đang lưu giữ gần 14.000 m giá tài liệu, trong đó có hồ sơ của khoảng 72.000 cán bộ đi B. "Mỗi khi có thông tin mới về địa điểm tìm kiếm hoặc kỷ vật của liệt sĩ, trung tâm đều tiến hành tra cứu, đối chiếu với hồ sơ lưu trữ để cung cấp dữ liệu về các trận đánh, thời gian, địa điểm, số lượng cán bộ, chiến sĩ hy sinh và các thông tin liên quan. Những dữ liệu này được chuyển đến Ban Chỉ đạo 515 để kết nối với các nguồn thông tin khác, phục vụ công tác xác minh và tìm kiếm", bà Hoa thông tin.

Hiện Trung tâm Lưu trữ quốc gia III cũng đang đẩy mạnh hoạt động hợp tác với các cơ quan lưu trữ các nước để thu thập tài liệu làm căn cứ đối chiếu, xác minh rõ các thông tin về liệt sĩ, các trận đánh có thương vong, đặc biệt là thông tin về các vị trí có phần mộ tập thể, từ đó góp phần triển khai hiệu quả Chiến dịch 500 ngày đêm.

Đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong nước

Theo kế hoạch, Ban Chỉ đạo 515 sẽ tiếp tục đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong và ngoài nước, trọng tâm là địa bàn trong nước; tiếp tục lấy mẫu đối với các mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính, rà soát hồ sơ các mộ tập thể, đồng thời phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ và các doanh nghiệp viễn thông triển khai nhắn tin vận động người dân cung cấp thông tin về liệt sĩ và mộ liệt sĩ.

Để đáp ứng tiến độ và mục tiêu chiến dịch đặt ra, Phó cục trưởng Cục Người có công cho biết Ban Chỉ đạo 515 đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như: phát huy tối đa năng lực của các cơ sở giám định hiện có; tiếp tục đầu tư trang thiết bị, hoàn thiện quy trình kỹ thuật và ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ nhằm nâng cao tỷ lệ giám định thành công, nhất là đối với các mẫu hài cốt đã bị phân hủy nặng. Bên cạnh đó, tiếp tục nghiên cứu, mở rộng hợp tác quốc tế phù hợp với điều kiện thực tiễn để tiếp cận các công nghệ mới, rút ngắn thời gian xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, đồng thời bảo đảm độ chính xác của kết quả giám định.

Ban Chỉ đạo kêu gọi các bộ, ngành, địa phương, lực lượng vũ trang, cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử và thân nhân liệt sĩ tiếp tục cung cấp thông tin, hồ sơ, tư liệu. Theo ban chỉ đạo, nhiều chi tiết tưởng chừng nhỏ nhưng có thể trở thành căn cứ quan trọng để xác minh hồ sơ, khoanh vùng địa điểm tìm kiếm hoặc đối chiếu, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

"Cùng với sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương và việc ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ, hoàn toàn có cơ sở để có thể phấn đấu hoàn thành mục tiêu của chiến dịch".