Chồng tôi được chẩn đoán mắc viêm gan B, đang điều trị. Vậy chồng tôi có cần phải ăn cơm riêng để tránh lây cho người khác không? (Diễm Hồng, 30 tuổi, TP HCM)
Trả lời:
Virus viêm gan B (HBV) có khả năng lây nhiễm rất cao, mạnh gấp 100 lần so với HIV. Tuy nhiên, virus chỉ lây qua một số con đường nhất định, chủ yếu liên quan đến máu và dịch cơ thể. Virus không lây qua đường ăn uống hay sinh hoạt thông thường.
Viêm gan B lây chủ yếu từ mẹ sang con trong thai kỳ hoặc lúc sinh. Trẻ tiếp xúc với máu và dịch cơ thể của mẹ trong chuyển dạ có thể nhiễm virus; nếu không dự phòng, nguy cơ lây có thể tới 90%, nhất là khi mẹ có tải lượng virus cao. Trẻ nhiễm từ nhỏ thường không có triệu chứng, nhưng virus âm thầm tồn tại trong gan, làm tăng nguy cơ xơ gan và ung thư gan khi trưởng thành.
Virus cũng lây qua tiếp xúc với máu hoặc dịch tiết chứa HBV: dùng chung kim tiêm, dao cạo, bàn chải, hoặc các vật dụng dính máu; xăm mình, làm móng, xỏ khuyên bằng dụng cụ không tiệt trùng. Quan hệ tình dục không an toàn cũng là đường lây quan trọng, vì virus có trong tinh dịch và dịch âm đạo, dễ truyền sang bạn tình khi không dùng biện pháp bảo vệ.
Ăn uống, dùng chung chén bát, chấm chung nước chấm... không phải là con đường lây truyền viêm gan B. Virus HBV có thể xuất hiện trong nước bọt nhưng với nồng độ rất thấp, không đủ để lây bệnh qua việc dùng chung chén đũa, ăn cùng mâm, bắt tay, ôm, hắt hơi hay giao tiếp thông thường.
Tuy nhiên, việc ăn uống chung vẫn có thể làm lây một số bệnh khác nếu không đảm bảo vệ sinh. Ví dụ vi khuẩn gây bệnh đường ruột, cúm, tay chân miệng hoặc các bệnh lây qua đường tiêu hóa vẫn có thể lan truyền khi dùng chung thực phẩm, ly tách hoặc tiếp xúc gần trong lúc đang mắc bệnh.
Ăn uống chung không làm lây lan virus viêm gan B. Ảnh minh họa: Vecteezy
Trong một số trường hợp hiếm gặp, nguy cơ lây HBV có thể xuất hiện nếu người bệnh bị chảy máu trong khoang miệng và máu vô tình tiếp xúc trực tiếp với vết thương hở của người khác. Tuy nhiên, khả năng này thấp, không phải lý do để cách ly hay ăn riêng với người nhiễm viêm gan B.
Viêm gan B do virus HBV gây ra, tấn công và làm tổn thương tế bào gan. Nếu không phát hiện và theo dõi, bệnh có thể tiến triển thành xơ gan, suy gan hoặc ung thư gan. Theo Globocan 2022, Việt Nam ghi nhận khoảng 26.500 ca mắc mới và 23.000 ca tử vong mỗi năm.
Phòng bệnh hiệu quả nhất là tiêm vaccine viêm gan B đúng lịch. Vaccine giúp cơ thể tạo miễn dịch, giảm nguy cơ nhiễm và biến chứng. Việt Nam hiện có vaccine viêm gan B đơn và phối hợp. Người lớn tiêm 3 mũi trong 6 tháng, xét nghiệm trước tiêm và nhắc lại khi kháng thể giảm. Trẻ em tiêm trong 24 giờ sau sinh, sau đó tiếp tục theo lịch với vaccine 5 trong 1 hoặc 6 trong 1.
Ngoài tiêm chủng, cần tránh dùng chung vật dụng dễ dính máu, quan hệ tình dục an toàn và khám định kỳ nếu có nguy cơ phơi nhiễm. Người mắc viêm gan B cần theo dõi chức năng gan, tải lượng virus, duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế rượu bia và thông báo cho người thân để được tư vấn xét nghiệm, tiêm phòng.
Bác sĩ Nguyễn Đức Bá Đạt
Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC
Độc giả đặt câu hỏi tư vấn vaccine để bác sĩ trả lời tại đây.
