Bộ Ngoại giao thí điểm dùng AI viết báo cáo, nghiên cứu dùng trong dịch thuật

Nhân Hội nghị Ngoại giao thứ 33 và Hội nghị Ngoại vụ thứ 22 sắp diễn ra vào đầu tháng 8-2026, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Anh Tuấn đã có cuộc trả lời phỏng vấn với báo chí.

Cuộc phỏng vấn tập trung vào công tác chuyển đổi số của Bộ Ngoại giao, trong đó trí tuệ nhân tạo (AI) nhiều lần được nhắc đến.

Thí điểm ứng dụng AI

Theo Thứ trưởng Lê Anh Tuấn, Bộ Ngoại giao xác định chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ vào công việc hằng ngày mà còn là đổi mới toàn diện phương thức quản trị, nâng cao chất lượng tham mưu chiến lược, hiệu quả hoạt động đối ngoại và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. 

Xác định bảo đảm an toàn, an ninh mạng và chủ quyền dữ liệu là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình chuyển đổi số, Bộ Ngoại giao đã ban hành nhiều tài liệu quan trọng như Khung kiến trúc số, Khung kiến trúc dữ liệu, Chiến lược chuyển đổi số, Chiến lược dữ liệu đến năm 2030 của Bộ.

Việc triển khai chuyển đổi số được Bộ thực hiện đồng bộ trên nhiều lĩnh vực, đạt được những kết quả bước đầu quan trọng.

Trước hết, Bộ đã tích cực đưa hợp tác về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành một trong những nội dung quan trọng trong các hoạt động đối ngoại cấp cao và hợp tác quốc tế. Trong đó tập trung thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn, công nghệ số, hạ tầng số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. 

Các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài cũng chủ động theo dõi xu hướng công nghệ, tham gia các diễn đàn quốc tế về quản trị công nghệ và chuyển đổi số. Bên cạnh đó, kết nối các đối tác, doanh nghiệp, chuyên gia và đội ngũ trí thức người Việt Nam ở nước ngoài nhằm tranh thủ tri thức, công nghệ và nguồn lực phục vụ phát triển đất nước.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao cũng chia sẻ Bộ đang từng bước ứng dụng AI trong hoạt động chuyên môn "theo nguyên tắc an toàn và hiệu quả".

Cụ thể, Bộ Ngoại giao đã chuyển từ giai đoạn "nghiên cứu sang thí điểm ứng dụng AI trong xây dựng báo cáo và xử lý thông tin trên hệ thống Tin A". Hiện Bộ đang nghiên cứu mở rộng ứng dụng trong các lĩnh vực tổng hợp, phân loại, tra cứu thông tin, dịch thuật, quản trị tri thức và hỗ trợ xử lý văn bản. 

"Với quan điểm AI chỉ là công cụ hỗ trợ nâng cao năng suất, chất lượng công việc, những vấn đề có hàm lượng chính trị, pháp lý và chiến lược cao, con người vẫn giữ vai trò quyết định và chịu trách nhiệm cuối cùng", Thứ trưởng Lê Anh Tuấn nhấn mạnh.

Chuyển đổi số trong quản trị nội bộ cũng đạt nhiều kết quả tích cực, với những con số cụ thể được ông Tuấn nêu: 100% thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ ở trong nước và một số thủ tục ở nước ngoài đã được thực hiện trực tuyến; hơn 90.000 hồ sơ được tiếp nhận và xử lý mỗi năm; hơn 90% công văn không có nội dung mật được giải quyết trên môi trường mạng. 

Các hệ thống quản lý văn bản, theo dõi nhiệm vụ, quản lý điều ước, thỏa thuận quốc tế cùng việc xây dựng các cơ sở dữ liệu chuyên ngành đang từng bước hình thành hệ sinh thái dữ liệu đối ngoại, góp phần nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành và chất lượng tham mưu.

Trong lĩnh vực truyền thông đối ngoại, Thứ trưởng Lê Anh Tuấn cho biết Bộ Ngoại giao và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài đã từng bước mở rộng sự hiện diện trên các nền tảng số, xây dựng hệ thống thông tin đối ngoại chính thống, đa nền tảng.

Không chỉ tăng cường tương tác với người dân trong và ngoài nước, điều này còn góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, nâng cao hiệu quả ngoại giao công chúng và chủ động phát hiện, xử lý thông tin sai lệch, bảo vệ uy tín và lợi ích quốc gia trên không gian mạng.

Xây dựng "Bộ Ngoại giao số", tăng thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp

Thứ trưởng Lê Anh Tuấn khẳng định trong thời gian tới, Bộ Ngoại giao sẽ tập trung tiên phong đẩy mạnh "ngoại giao công nghệ".

Nhiệm vụ này bao gồm tạo dựng các khuôn khổ hợp tác công nghệ, nhất là về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, lượng tử, khoáng sản chiến lược… kết nối với các trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu của thế giới, qua đó phục vụ đắc lực cho phát triển kinh tế - xã hội đất nước. 

Mạng lưới các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài sẽ là những "ăng ten" nhạy bén, đẩy mạnh tìm kiếm, kết nối và thu hút đầu tư chất lượng cao, công nghệ lõi, công nghệ xanh, cũng như đưa các trung tâm R&D hàng đầu thế giới về Việt Nam. 

Đồng thời, Bộ sẽ đặc biệt chú trọng việc khơi thông nguồn lực tri thức, mạng lưới chuyên gia, nhà khoa học kiều bào đóng góp vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

Với quyết tâm số hóa toàn diện, ông Tuấn chia sẻ Bộ sẽ hướng tới xây dựng "Bộ Ngoại giao số": số hóa các quy trình công tác, xây dựng cơ sở dữ liệu và phân tích dữ liệu lớn (Big Data), ngoại giao số - công dân số - truyền thông số.

Điều này không chỉ nhằm nâng cao năng lực phân tích, dự báo và tham mưu chiến lược, phục vụ hiệu quả cho công tác đối ngoại mà còn hiện đại hóa công tác thông tin đối ngoại thông qua các nền tảng số toàn cầu, mang lại hiệu ứng lan tỏa câu chuyện về một Việt Nam tự cường, đổi mới sáng tạo, từ đó củng cố lòng tin chiến lược.

Bộ Ngoại giao sẽ nâng cấp mạnh mẽ các dịch vụ công trực tuyến, nhất là trong lĩnh vực lãnh sự và bảo hộ công dân, đảm bảo sự minh bạch, nhanh chóng và thuận lợi tối đa.

Đáng chú ý, Bộ sẽ xây dựng và triển khai đồng bộ hệ sinh thái AI trong ngành ngoại giao đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, bảo đảm phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước và đặc thù công tác đối ngoại.

Bên cạnh đó cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế và lộ trình chuyển đổi số của ngành ngoại giao. Phát triển hạ tầng số, nền tảng dùng chung và hệ sinh thái dữ liệu đối ngoại, làm nền tảng quan trọng để xây dựng nền ngoại giao số. 

Ngoài ra, tiếp tục hoàn thiện cơ chế bảo đảm an toàn, an ninh mạng, chủ quyền dữ liệu và quản trị rủi ro AI. 

Chủ động định hình luật chơi về AI, xây dựng "nhà ngoại giao số"

Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, Thứ trưởng Lê Anh Tuấn chia sẻ Việt Nam không chỉ là quốc gia tiếp nhận mà cần chủ động tham gia kiến tạo qua việc tham gia định hình các khuôn khổ pháp lý toàn cầu về công nghệ và không gian số, chủ động đàm phán, tham gia định hình luật chơi mới về dữ liệu, AI.

Ngành ngoại giao sẽ tích cực tham gia vào các cơ chế, diễn đàn song phương và đa phương để đóng góp tiếng nói của Việt Nam trong việc xây dựng các cơ chế mới, các chuẩn mực toàn cầu về an ninh mạng, AI, quản trị dữ liệu xuyên biên giới và kinh tế số. "Đây là cách tiếp cận chủ động nhằm bảo vệ an ninh và lợi ích quốc gia trên không gian mạng", ông Tuấn nói.

Quay trở lại yếu tố con người, Thứ trưởng Lê Anh Tuấn chia sẻ công nghệ dẫu tiên tiến đến đâu, con người vẫn mang tính quyết định.

Với tinh thần đó, Bộ Ngoại giao sẽ tiếp tục đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng thế hệ "Nhà ngoại giao số" thông qua rà soát và đổi mới toàn diện chương trình đào tạo cán bộ. 

Một nhà ngoại giao Việt Nam trong kỷ nguyên mới, theo ông Tuấn, bên cạnh bản lĩnh chính trị vững vàng và tinh thông nghiệp vụ, còn phải được trang bị tư duy về công nghệ, khả năng thích ứng nhanh nhạy và kỹ năng ứng dụng các công cụ số vào công tác nghiên cứu, đàm phán và thông tin đối ngoại.

"Có thể nói, việc tích hợp sâu rộng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chính là một "chìa khóa" quan trọng để ngành ngoại giao đi đầu, đóng vai trò kiến tạo trong quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng và toàn diện", Thứ trưởng Lê Anh Tuấn chia sẻ.