Bác sĩ da liễu thăm khám tình trạng da khi có những triệu chứng nghi ngờ - Ảnh: T.N.
Những thông tin này được bác sĩ Nguyễn Trần Thảo Nguyên (khoa da liễu - miễn dịch dị ứng, Bệnh viện Thống Nhất) trình bày tại hội nghị Khoa học thường niên năm 2026, chủ đề: "Tối ưu hóa thực hành lâm sàng trong thẩm mỹ nội khoa", được tổ chức vào chiều 19-7 tại TP.HCM.
Theo bác sĩ Thảo Nguyên, ước tính toàn cầu có khoảng 116 triệu người mắc buồng trứng đa nang, tỉ lệ chẩn đoán được dưới 50% vì phần lớn người bệnh không được phát hiện bệnh.
Nhiều phụ nữ trẻ đến khám da liễu vì mụn trứng cá, rậm lông hoặc béo phì, mà không biết đây có thể là biểu hiện của hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) - bệnh lý nội tiết phổ biến có nguy cơ gây vô sinh và rối loạn chuyển hóa nếu phát hiện muộn.
Cũng theo bác sĩ Thảo Nguyên, có khoảng 19-37% phụ nữ mắc PCOS bị mụn trứng cá, khoảng 60% có tình trạng rậm lông như nam giới. Nhiều người còn xuất hiện gai đen, u mềm treo ở vùng cổ, nách nên thường tìm đến bác sĩ da liễu trước khi được chẩn đoán bệnh.
Cơ chế gây buồng trứng đa nang khá phức tạp, nhưng chủ yếu liên quan đến sự mất cân bằng nội tiết, làm buồng trứng tạo nhiều nang noãn nhưng không phóng noãn. Tình trạng này làm tăng sản xuất androgen, gây mụn, rậm lông, đồng thời dẫn đến đề kháng insulin và tạo thành vòng xoắn bệnh lý.
Mụn ở người mắc hội chứng buồng trứng đa nang thường có đặc điểm là mụn viêm, tập trung ở vùng cằm, quanh miệng, góc hàm, cổ hoặc lưng trên và dễ tái phát sau điều trị.
Ngoài ra người bệnh có thể bị rậm lông, rụng tóc kiểu nữ, béo bụng, gai đen hoặc rối loạn kinh nguyệt.
Tuy nhiên không phải bệnh nhân nào cũng có đầy đủ các dấu hiệu điển hình. Có người kinh nguyệt vẫn đều nhưng buồng trứng đa nang và có biểu hiện cường androgen; ngược lại, có người kinh nguyệt không đều nhưng siêu âm chưa phát hiện đa nang.
Vì vậy việc chẩn đoán PCOS đôi khi gặp khó khăn do xét nghiệm androgen còn hạn chế, hoặc siêu âm phụ thuộc thời điểm thực hiện.
Bác sĩ cho biết xu hướng điều trị hiện nay là "điều trị theo biểu hiện bệnh, không chờ đủ tiêu chuẩn chẩn đoán". Với những phụ nữ trẻ bị mụn kháng trị, mụn tập trung vùng hàm - cằm, kèm rậm lông nhẹ hoặc kinh nguyệt không đều, có thể cân nhắc điều trị sớm.
Theo các nghiên cứu, điều trị sớm giúp giảm nguy cơ sẹo mụn, cải thiện tâm lý, đồng thời hạn chế các biến chứng chuyển hóa của PCOS.
Điều trị bằng thuốc chỉ phát huy hiệu quả khi kết hợp thay đổi lối sống
Bác sĩ khuyến cáo nên nghĩ đến PCOS khi bệnh nhân có từ hai dấu hiệu trở lên như: mụn viêm kháng trị ở vùng nửa dưới khuôn mặt, rậm lông, kinh nguyệt không đều, rụng tóc kiểu nữ, béo bụng, gai đen vùng cổ hoặc nách, tiền sử gia đình mắc PCOS hoặc đái tháo đường.
Tuy nhiên điều trị bằng thuốc chỉ phát huy hiệu quả khi kết hợp thay đổi lối sống. Người bệnh cần duy trì cân nặng hợp lý, tập luyện thường xuyên và ăn uống lành mạnh để cải thiện tình trạng đề kháng insulin.
Buồng trứng đa nang đang ngày càng được phát hiện nhiều ở phụ nữ trẻ, trở thành một "đại dịch thầm lặng" ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản, nội tiết và chuyển hóa.
