MỹSởi, sốt xuất huyết, Covid-19 và bệnh lây qua đường tình dục là các nguy cơ được chuyên gia theo dõi khi hàng triệu cổ động viên dự World Cup 2026.
Khi hàng triệu người hâm mộ bóng đá đến Mỹ, Canada và Mexico trong mùa World Cup 2026, họ không chỉ mang theo áo đấu và cờ. Các mầm bệnh cũng có thể di chuyển cùng con người.
Các quan chức y tế Mỹ đang theo dõi nhiều nhóm bệnh như sởi, sốt xuất huyết, virus hô hấp và bệnh lây qua đường tình dục. Đây là những bệnh đang lưu hành tại nhiều nơi. Chúng có thể lan nhanh hơn khi người hâm mộ tập trung ở sân bay, khách sạn, sân vận động, lễ hội và phương tiện công cộng.
Sởi
Krutika Kuppalli, bác sĩ bệnh truyền nhiễm, phó giáo sư tại Trung tâm Y tế UT Southwestern ở Dallas, nói sởi là bệnh gây lo lắng nhất. Lý do, virus này dễ lây và có thể phòng bằng vaccine. Virus có thể tồn tại trong không khí tới hai giờ sau khi người bệnh rời khỏi phòng. Một du khách mắc sởi có thể tiếp xúc với hàng trăm người tại sân bay, nhà hàng, khách sạn hoặc sân vận động trước khi biết mình nhiễm bệnh.
Nỗi lo về bệnh tăng lên khi sởi quay lại tại nhiều nơi ở châu Mỹ và trên thế giới. Một số đợt bùng phát gần đây liên quan đến tỷ lệ tiêm chủng giảm và gián đoạn tiêm chủng thường quy trong, sau đại dịch Covid-19.
Ảnh chụp sân vận động Dallas ở Arlington, Texas, Mỹ, ngày 3/6, nơi diễn ra trận đấu khai mạc World Cup vào 11/6. Ảnh: AFP
Katelyn Jetelina, nhà dịch tễ học tại California, nhận định sởi không chỉ là vấn đề của Mỹ. Chỉ cần một nhóm nhỏ chưa có miễn dịch, bệnh có thể lan rất nhanh. Mỹ đã ghi nhận gần 2.000 ca sởi trong năm nay. South Carolina từng có đợt bùng phát 997 ca, chủ yếu ở trẻ chưa tiêm phòng.
Sốt xuất huyết
Sốt xuất huyết cũng là mối quan tâm lớn. Puerto Rico gần đây ghi nhận hoạt động dịch đáng kể. Một số bang của Mỹ từng phát hiện lây truyền tại chỗ. Hai loài muỗi có khả năng truyền bệnh, Aedes aegypti và Aedes albopictus, đã xuất hiện tại nhiều khu vực.
Các chuyên gia lo du khách mang virus có thể đến cộng đồng đã có muỗi truyền bệnh, tạo điều kiện cho lây truyền địa phương. Nhiều trận đấu diễn ra vào mùa cao điểm muỗi tại Miami, Houston, Dallas và Los Angeles.
Tại Texas, bác sĩ Kuppalli cho rằng bác sĩ lâm sàng cũng cần nghĩ tới các bệnh do muỗi truyền khác ở người đến từ vùng dịch. Nhóm này gồm chikungunya, oropouche, còn gọi là sốt lười, và sốt rét.
Covid-19 và Ebola
Covid-19 không còn chi phối đời sống như giai đoạn đầu đại dịch, nhưng vẫn được theo dõi trong giải đấu. Mức lưu hành hiện tại tại Mỹ thấp. Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý nước này đều có làn sóng mùa hè hằng năm kể từ 2019. Ngoài Covid-19, cúm, RSV và các tác nhân hô hấp khác cũng nằm trong danh sách giám sát.
Bệnh lây qua đường tình dục thường được tính đến trong kế hoạch y tế cho sự kiện thể thao lớn. Lượng du khách đông, hoạt động về đêm và các mạng lưới xã hội tạm thời có thể làm tăng tiếp xúc tình dục. Nhóm bệnh này không được xem là nguy cơ bùng phát cấp tính như sởi hay sốt xuất huyết, nhưng vẫn cần truyền thông dự phòng và tiếp cận dịch vụ y tế.
Ngược lại, nguy cơ Ebola với cộng đồng được đánh giá thấp hơn. Virus Ebola lây qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của người bệnh. World Cup 2014 tại Brazil từng diễn ra cùng thời điểm với đợt bùng phát Ebola lớn ở Tây Phi, nhưng giải đấu không ghi nhận bùng phát liên quan.
Theo bác sĩ Kuppalli, nhân viên y tế không nên nhìn bệnh nhân qua quốc tịch hoặc châu lục xuất phát. Người có sốt sau khi đi từ châu Phi về không mặc nhiên là nguy cơ Ebola. Bác sĩ cần hỏi kỹ điểm đến, thời gian lưu trú, triệu chứng và yếu tố phơi nhiễm.
Ban bệnh sởi trên da em bé. Ảnh minh họa: Vecteezy
Phòng bệnh
Để phát hiện vấn đề sớm, Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật mở rộng giám sát tại các bang đăng cai. Cơ quan này phối hợp với sở y tế địa phương, bệnh viện và dịch vụ cấp cứu để tăng năng lực chuẩn bị, ứng phó. Các bệnh có thể được đưa vào qua du lịch quốc tế, nhất là sởi và sốt xuất huyết, được chú ý nhiều.
Texas, bang có nhiều trận World Cup nhất tại Mỹ, còn lập đường dây tư vấn 24/7. Dịch vụ này kết nối bác sĩ trong bang với chuyên gia về bệnh truyền nhiễm du lịch và bệnh mới nổi. Một số cơ sở khác cũng theo dõi dữ liệu nước thải, nhập viện, cảnh báo dịch quốc tế và báo cáo từ thành phố đăng cai để phát hiện nguy cơ sớm.
Để phòng bệnh trong mùa World Cup, Tổ chức Y tế liên châu Mỹ PAHO khuyến cáo người từ 6 tháng tuổi trở lên nên tiêm một liều vaccine sởi, rubella. Thời điểm tốt nhất là ít nhất hai tuần trước khi đến khu vực đã ghi nhận lây truyền.
Người đi lại cần biết dấu hiệu sởi và rubella như sốt, phát ban, ho, chảy mũi, viêm kết mạc, đau khớp và sưng hạch. Người có triệu chứng nên đi khám ngay, đeo khẩu trang y tế, tránh tiếp xúc gần và hạn chế đến nơi công cộng trong 7 ngày để giảm nguy cơ lây lan. Khi trở về, người bệnh cần thông báo cho nhân viên y tế về lịch sử đi lại gần đây.
PAHO cũng đề nghị tăng giám sát dịch tễ tại khu vực nguy cơ cao như biên giới, sân bay và cảng; điều tra nhanh ca nghi ngờ; duy trì đội phản ứng nhanh và phối hợp truy vết quốc tế khi cần.
Văn Hà (Theo Washington Post)
