Chi cục trưởng Dân số TP.HCM: 'Chuẩn bị tuổi già nên bắt đầu từ trước tuổi 40'

Đề xuất của Bộ Y tế về việc hướng dẫn người từ 40 tuổi chuẩn bị cho tuổi già nhằm thích ứng với già hóa dân số đang thu hút sự quan tâm của dư luận với nhiều ý kiến trái chiều. Không ít người bất ngờ, thậm chí "giật mình" khi tuổi 40 đã phải nghĩ đến việc chuẩn bị cho tuổi già, trong khi còn đang lo "cơm áo gạo tiền".

Tuổi Trẻ đã có trao đổi với ông Phạm Chánh Trung - Chi cục trưởng Chi cục Dân số TP.HCM - về vấn đề này.

Thời điểm thích hợp chuyển từ nhận thức sang hành động

* Bộ Y tế đề xuất người dân nên chuẩn bị cho tuổi già từ năm 40 tuổi, ông nhìn nhận ra sao về tính thực tiễn của đề xuất này? Nên bắt đầu chuẩn bị cho tuổi già từ độ tuổi nào là phù hợp?

- Tôi cho rằng đây là một đề xuất rất cần thiết và có tính dự phòng cao.

Trước đây nhiều người thường nghĩ chuẩn bị cho tuổi già là việc của người đã nghỉ hưu hoặc trên 60 tuổi. Tuy nhiên, với xu hướng già hóa dân số diễn ra nhanh, tuổi thọ của người Việt Nam ngày càng tăng nhưng số năm sống khỏe mạnh chưa tăng tương ứng thì việc chuẩn bị từ sớm sẽ quyết định chất lượng cuộc sống ở giai đoạn sau.

Theo tôi, việc chuẩn bị cho tuổi già thực chất nên bắt đầu ngay từ khi còn trẻ, bởi những thói quen về dinh dưỡng, vận động, quản lý sức khỏe, học tập, tích lũy tài chính hay xây dựng các mối quan hệ xã hội đều được hình thành trong suốt vòng đời.

Tuy nhiên, nếu cần xác định một mốc để triển khai các chương trình truyền thông và can thiệp thì 40 tuổi là thời điểm rất phù hợp. Còn việc giáo dục nhận thức về già hóa dân số, chăm sóc sức khỏe và hình thành chế độ sinh hoạt phù hợp nên được tiếp cận ở các lứa tuổi sớm hơn 40.

Ở độ tuổi này, đa số người dân đã tương đối ổn định về nghề nghiệp và cuộc sống, đồng thời cũng là giai đoạn cơ thể bắt đầu xuất hiện những thay đổi về sinh lý, nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch hay loãng xương bắt đầu gia tăng nếu không được kiểm soát tốt. Vì vậy, đây cũng là thời điểm mỗi người có thời gian để chuẩn bị kế hoạch "nghỉ hưu"... trước khi bước vào tuổi cao hơn.

Cần chuẩn bị toàn diện mọi mặt từ 40 tuổi

* Người ở độ tuổi 40 cần chuẩn bị những gì để có một tuổi già khỏe mạnh, chủ động và chất lượng?

- Việc chuẩn bị không chỉ dừng lại ở chăm sóc sức khỏe mà cần được thực hiện một cách toàn diện trên nhiều mặt gồm sức khỏe, tài chính và nghề nghiệp, tinh thần và các mối quan hệ xã hội. 

Quan trọng hơn hết là chuẩn bị kiến thức về chăm sóc sức khỏe tuổi già. Mỗi người cần hiểu các thay đổi của cơ thể theo tuổi tác, biết cách phòng ngừa, chăm sóc dinh dưỡng, sử dụng thuốc an toàn và chủ động tiếp cận các dịch vụ y tế, chăm sóc dài hạn khi cần thiết.

* Trong bối cảnh Việt Nam đang già hóa dân số nhanh, việc chuẩn bị cho tuổi già từ sớm sẽ mang lại những lợi ích gì đối với mỗi cá nhân, gia đình và hệ thống y tế?

- Chuẩn bị cho tuổi già từ sớm sẽ mang lại lợi ích trên nhiều phương diện.

Đối với cá nhân, đây là cơ hội để kéo dài số năm sống khỏe mạnh, duy trì khả năng lao động, hạn chế mắc bệnh mạn tính và giảm nguy cơ phụ thuộc khi về già và tiếp tục đóng góp cho gia đình cũng như xã hội.

Đối với gia đình, việc chuẩn bị tốt sẽ giảm đáng kể gánh nặng chăm sóc, chi phí điều trị và áp lực về kinh tế, tinh thần cho con cháu.

Đối với hệ thống y tế và an sinh xã hội, đây là giải pháp đầu tư cho dự phòng. Khi người dân chủ động chăm sóc sức khỏe từ sớm, tỉ lệ mắc các bệnh không lây nhiễm ít... sẽ giúp giảm áp lực lên các bệnh viện, hệ thống y tế.  

Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa nhanh nhưng thời gian chuyển từ già hóa dân số sang dân số già tương đối ngắn, việc đầu tư cho chuẩn bị tuổi già từ sớm chính là đầu tư cho sự phát triển bền vững của quốc gia.