Chi tiêu toàn cầu cho vũ khí hạt nhân trong năm 2025 đạt mức gần 119 tỷ USD, khi các cường quốc đưa thêm đầu đạn vào trực chiến.
Chiến dịch Quốc tế Xóa bỏ Vũ khí Hạt nhân (ICAN) hôm nay công bố báo cáo cho thấy 9 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân, gồm Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp, Ấn Độ, Israel, Triều Tiên và Pakistan, đã chi gần 119 tỷ USD cho kho vũ khí nguyên tử trong năm 2025.
Đây mức cao nhất trong lịch sử, tăng 19% so với một năm trước đó. "Một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân mới đang diễn ra", tài liệu có đoạn.
ICAN là tổ chức thành lập năm 2007 và đặt trụ sở tại Australia, có mục tiêu thúc đẩy tuân thủ và thực thi Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân trên phạm vi toàn cầu, từng nhận giải Nobel Hòa bình năm 2017.
Tên lửa đạn đạo xuyên lục địa Yars của Nga trong lễ duyệt binh ở Moskva tháng 5/2024. Ảnh: AFP
Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), có trụ sở tại Thụy Điển, hôm 8/6 cũng công bố báo cáo về kho vũ khí hạt nhân toàn cầu, trong đó bày tỏ lo ngại rằng nguy cơ chạy đua vũ trang ngày càng gia tăng giữa lúc căng thẳng địa chính trị leo thang khắp thế giới.
Hai nghiên cứu cho thấy chi tiêu tăng mạnh khi các quốc gia đồng loạt hiện đại hóa kho vũ khí hạt nhân và đưa thêm nhiều đầu đạn từ kho dự trữ vào trạng thái sẵn sàng chiến đấu.
Susi Snyder, đồng tác giả báo cáo của ICAN, cho biết xu hướng mở rộng năng lực hạt nhân, kết hợp với những lo ngại rằng AI có thể làm gia tăng nguy cơ sử dụng vũ khí nguyên tử, là điều đặc biệt đáng báo động. "Thành thật mà nói, tôi cảm thấy rất lo ngại", bà cho hay.
Theo báo cáo của SIPRI, tổng số đầu đạn hạt nhân trên thế giới tiếp tục giảm, xuống còn khoảng 12.187 vào đầu năm nay. Tuy nhiên, số đầu đạn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu đã tăng lên 9.745. "Số lượng vũ khí hạt nhân đã giảm, nhưng mức độ nguy hiểm và rủi ro hạt nhân lại đang tăng", Karim Haggag, giám đốc SIPRI, cảnh báo.
Số đầu đạn hạt nhân của các quốc gia trên thế giới. Đồ họa: BBC
Ông Haggag chỉ ra một số dấu hiệu đáng lo ngại, như sự suy yếu của cơ chế kiểm soát vũ khí chiến lược và cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các cường quốc hạt nhân. SIPRI dự báo tổng quy mô kho vũ khí hạt nhân toàn cầu sẽ tăng trở lại trong những năm tới, khi tốc độ tháo dỡ đầu đạn cũ đang chậm lại, trong khi quá trình triển khai các vũ khí hạt nhân mới được đẩy nhanh.
Mỹ và Nga hiện nắm giữ khoảng 83% tổng kho vũ khí hạt nhân toàn cầu, mỗi nước sở hữu hơn 5.000 đầu đạn. SIPRI cho biết Trung Quốc đang mở rộng kho vũ khí hạt nhân với tốc độ nhanh hơn mọi quốc gia, với khoảng 620 đầu đạn trong tay.
Mỹ là nước chi tiêu nhiều nhất, với 69,2 tỷ USD dành cho vũ khí hạt nhân trong năm 2025, tăng 12,4 tỷ USD so với một năm trước. Con số này thậm chí còn lớn hơn tổng chi tiêu của tất cả quốc gia hạt nhân còn lại. Tiếp sau Mỹ là Trung Quốc với khoảng 13,5 tỷ USD, Anh với 12,6 tỷ USD và Nga với 9,5 tỷ USD.
Theo ICAN, các cường quốc hạt nhân đã chi hơn 470 tỷ USD cho kho vũ khí nguyên tử trong vòng 5 năm qua, khoản đầu tư này sẽ tiếp tục tăng trong tương lai.
Mỹ, Anh và Pháp đang chuẩn bị chi hàng trăm tỷ USD để phát triển, duy trì hệ thống vũ khí hạt nhân sang cả thế kỷ tới. Những quốc gia khác cũng đang đưa vào sử dụng những khí tài có vòng đời hoạt động rất dài.
Tên lửa Trident II D5LE phóng từ tàu ngầm USS Maine của Mỹ hồi tháng 2/2020. Ảnh: US Navy
Dự án tên lửa đạn đạo xuyên lục địa Sentinel của Mỹ được thiết kế để duy trì hoạt động sau năm 2100. Trong khi đó, hoạt động mở rộng sản xuất lõi plutonium cho thấy các đầu đạn hạt nhân của Mỹ có thể tiếp tục được duy trì tới năm 2120.
Riêng trong giai đoạn 2025-2034, Mỹ dự kiến chi gần 1.000 tỷ USD cho các dự án vũ khí hạt nhân.
Các nhà nghiên cứu cho rằng những khoản chi vô cùng lớn đặc biệt gây tranh cãi, trong bối cảnh hệ thống nhân đạo toàn cầu đang lao đao vì bị cắt giảm tài trợ nghiêm trọng. Chỉ riêng số tiền chi cho vũ khí hạt nhân trong một ngày của năm ngoái cũng đủ để bảo đảm an ninh lương thực cho hơn hai triệu người.
Huyền Lê (Theo AFP)
