CT phổi liều thấp được sử dụng trong tầm soát ung thư phổi, trong khi X-quang giúp chẩn đoán viêm phổi, tràn dịch màng phổi.
X-quang phổi và CT phổi liều thấp đều là những phương pháp chẩn đoán hình ảnh sử dụng tia X để khảo sát cấu trúc bên trong lồng ngực, hỗ trợ phát hiện, theo dõi nhiều bệnh lý hô hấp. Dù cùng sử dụng tia X, song hai kỹ thuật này có nguyên lý tạo ảnh, khả năng phát hiện tổn thương và chỉ định khác nhau.
X-quang phổi ghi lại hình ảnh tổng thể của lồng ngực trên một mặt phẳng, giúp bác sĩ đánh giá phổi, tim và màng phổi. ThS.BS Nguyễn Xuân Phong, Khoa Chẩn đoán hình ảnh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết đây là phương tiện chẩn đoán hình ảnh được chỉ định đầu tiên trong nhiều trường hợp như ho, sốt, đau ngực, khó thở... Phương pháp này có thể phát hiện nhiều bệnh lý thường gặp như viêm phổi, lao phổi, tràn dịch màng phổi, tràn khí màng phổi, phù phổi hoặc tim to. X-quang phổi được sử dụng để theo dõi đáp ứng điều trị ở nhiều bệnh nhân mắc bệnh hô hấp.
CT phổi sử dụng tia X quét quanh lồng ngực từ nhiều góc khác nhau, sau đó máy tính xử lý dữ liệu để tái tạo thành nhiều lát cắt mỏng của phổi. Nhờ đó, bác sĩ có thể phát hiện những tổn thương rất nhỏ hoặc nằm khuất sau tim, xương sườn hay các cấu trúc khác mà phim X-quang đôi khi khó quan sát.
Theo bác sĩ Phong, CT phổi liều thấp là kỹ thuật được tối ưu để giảm lượng tia X so với CT ngực thông thường nhưng vẫn duy trì chất lượng hình ảnh đủ tốt để phát hiện các nốt phổi nhỏ và tổn thương nghi ngờ ung thư phổi. Chính vì vậy, phương pháp này được ứng dụng trong tầm soát ung thư phổi.
CT phổi liều thấp tầm soát ung thư phổi, đồng thời giảm lượng tia X so với CT thông thường. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Những người có nguy cơ cao ung thư phổi gồm người lớn tuổi có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm (đặc biệt người hút một bao mỗi ngày trong 20 năm hoặc hai bao mỗi ngày trong 10 năm), người có người thân trong gia đình từng mắc ung thư phổi...
Hiện, công nghệ CT phát triển với các hệ thống 32 dãy, 64 dãy, 128 dãy... Một số hệ thống CT thế hệ mới có thể tái tạo tới hơn 100.000 lát cắt trong một lần khảo sát giúp bác sĩ quan sát chi tiết từng vùng của nhu mô phổi, từ đó nâng cao khả năng phát hiện tổn thương rất nhỏ ở giai đoạn sớm.
Theo bác sĩ Phong, với đa số trường hợp khám sức khỏe định kỳ hoặc đến khám vì các triệu chứng hô hấp thông thường, X-quang phổi vẫn là lựa chọn ban đầu nhờ khả năng phát hiện nhiều bệnh lý phổ biến, thời gian thực hiện nhanh. Nếu kết quả X-quang chưa giải thích được triệu chứng, phát hiện bất thường cần khảo sát thêm hoặc người bệnh thuộc nhóm nguy cơ cao mắc ung thư phổi, bác sĩ có thể chỉ định CT phổi liều thấp.
Bác sĩ khuyến cáo người dân không nên tự quyết định chụp X-quang hay CT khi khám sức khỏe hoặc có triệu chứng hô hấp. Sau khi khám và khai thác tiền sử bệnh, bác sĩ cân nhắc chỉ định phương pháp phù hợp dựa trên triệu chứng, yếu tố nguy cơ và mục tiêu chẩn đoán.
Khuê Lâm
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh hô hấp tại đây để bác sĩ giải đáp
