Một cuộc họp nhằm thúc đẩy dự luật mới đã chuyển hướng sang màn đối đầu căng thẳng giữa ông Trump và các thượng nghị sĩ Cộng hòa về vấn đề Iran.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trưa 24/6 dự kiến tới tòa nhà quốc hội ở Đồi Capitol để ký thông qua dự luật The 21st Century Road to Housing (Con đường sở hữu nhà ở thế kỷ 21), vốn đã được cả Hạ viện và Thượng viện phê chuẩn trước đó. Nhưng chỉ một giờ trước lễ ký, ông Trump bất ngờ đổi ý.
"Buổi họp báo và ký dự luật về nhà ở bị hủy bỏ cho đến khi chúng ta thông qua Đạo luật Cứu nước Mỹ (SAA) vô cùng cần thiết, mà tôi coi là tình trạng khẩn cấp quốc gia", Tổng thống Trump thông báo trên mạng xã hội, khiến các nghị sĩ Cộng hòa bất ngờ.
Ông Trump sau đó tham gia cuộc ăn trưa làm việc với các thượng nghị sĩ Cộng hòa, nhằm thảo luận về SAA, dự luật do phe Cộng hòa đề xuất, yêu cầu cử tri xuất trình giấy tờ tùy thân có ảnh khi đi bỏ phiếu, cũng như chứng minh quốc tịch Mỹ khi đăng ký cử tri. Dự luật đã thất bại tại Thượng viện và bị phe Dân chủ chỉ trích là nỗ lực nhằm ngăn chặn việc bỏ phiếu tại các cộng đồng có xu hướng ủng hộ đảng này.
Nhưng chủ đề thảo luận trong cuộc họp tại bữa trưa đã nhanh chóng chuyển sang vấn đề Iran. Ông Trump giận dữ chỉ trích việc Thượng viện do phe Cộng hòa kiểm soát hôm 23/6 thông qua nghị quyết hạn chế quyền lực của Tổng thống trong cuộc chiến với Iran, yêu cầu ông Trump rút quân đội Mỹ khỏi các hoạt động chống lại Iran.
Nghị quyết này không mang tính ràng buộc, không có hiệu lực pháp lý và chủ yếu mang tính biểu tượng, song phản ánh mối lo ngại ngày càng tăng từ một số thành viên đảng Cộng hòa tại quốc hội về xung đột Trung Đông cũng như thỏa thuận mà ông Trump đạt được với Iran.
Tổng thống Trump chỉ trích gay gắt 4 thượng nghị sĩ Cộng hòa đã bỏ phiếu thuận, gồm Lisa Murkowski, Rand Paul, Bill Cassidy và Susan Collins.
"Tôi đã dồn Iran vào thế nguy, có thể sụp đổ bất cứ lúc nào. Nhưng rồi Thượng viện lại quyết định tiến hành một cuộc bỏ phiếu về Đạo luật Quyền lực Chiến tranh không đúng thời điểm và vô nghĩa. Những thượng nghị sĩ này khiến công việc của Tổng thống khó khăn hơn, nhưng tôi sẽ hoàn thành nó bằng cách này hay cách khác, bởi tôi luôn làm được!", ông Trump cho hay.
Ông Trump và thượng nghị sĩ Cassidy đã lớn tiếng đấu khẩu với nhau tại cuộc họp. Theo những người tham dự sự kiện, ông Trump đã gọi Cassidy này là "kẻ thất bại", "kẻ điên rồ" và yêu cầu ông ngồi xuống. Thượng nghị sĩ Cassidy, người đã thất bại trong cuộc bầu cử sơ bộ hồi tháng 5 trước ứng viên được ông Trump hậu thuẫn, đáp trả rằng không ai có quyền bảo ông làm như vậy.
Tổng thống Mỹ Donald Trump (giữa) cùng Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune đi tới cuộc họp với các thành viên đảng Cộng hòa ở Đồi Capitol ngày 24/6. Ảnh: AP
Trả lời phóng viên sau bữa trưa, ông Cassidy thừa nhận bản thân đã mất bình tĩnh. Ông cho biết Tổng thống Trump đã khơi lại nghị quyết về quyền lực chiến tranh Iran và hỏi tại sao lại có người bỏ phiếu thuận. Vì vậy, ông đã đứng dậy.
Ông nói với Tổng thống Trump rằng "ngài đã không nói cho người dân Mỹ biết chuyện gì đang xảy ra. Lẽ ra nó chỉ kéo dài 4 tuần, nhưng giờ đã là 4 tháng rồi".
Ông Trump đã lớn tiếng và Cassidy cho biết ông cũng đáp trả với tông giọng tương đương. Thượng nghị sĩ bang Louisiana kể có lúc ông Trump đã chế giễu việc ông bị thua trong cuộc bầu cử sơ bộ.
"Đương nhiên là tôi thất cử rồi! Phát hiện hay đấy", ông Cassidy mỉa mai. "Tôi đã nói rõ rằng mình không dễ bị bắt nạt và khẳng định chúng tôi cần câu trả lời. Mọi chuyện chỉ có vậy thôi".
Nhiều nghị sĩ Cộng hòa tại Thượng viện muốn Nhà Trắng cung cấp thêm thông tin chi tiết về vấn đề Iran, sau khi lo ngại với những gì họ nghe được về các điều khoản có thể có trong thỏa thuận hòa bình mong manh, bao gồm việc nới lỏng các lệnh trừng phạt và giải phóng lượng tiền mặt đang bị đóng băng.
"Iran lại đang trở nên mạnh mẽ hơn so với thời điểm bắt đầu. Chúng ta chưa đạt được bất kỳ mục tiêu nào được đề ra ban đầu, vì vậy có thể nói điều đó thật thất vọng", Cassidy nói trước cuộc họp.
Thượng nghị sĩ Ted Cruz cho hay "lịch sử chứng minh rằng việc trao hàng tỷ USD cho những người muốn hại chúng ta là ý tưởng cực kỳ tồi tệ".
Từ trái qua: thượng nghị sĩ Rick Scott, Tổng thống Trump, thượng nghị sĩ John Barrasso và Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune trả lời báo giới sau cuộc họp ở Đồi Capitol hôm 24/6. Ảnh: AP
Trong cuộc họp ngày 24/6, ông Trump cũng chỉ trích thượng nghị sĩ Dave McCormick vì đã vắng mặt trong cuộc bỏ phiếu về quyền lực chiến tranh. Vào thời điểm đó, ông McCormick đang có mặt trên chuyên cơ Không lực Một để cùng Tổng thống trở về Washington sau một sự kiện ở Pennsylvania.
Khi bà Murkowski vào họp muộn, ông Trump châm biếm rằng ông vừa mới nói những điều tốt đẹp về bà. "Rất vui được gặp ngài, thưa Tổng thống", bà Murkowski đáp lại.
Phát biểu với báo giới sau cuộc họp, ông Trump gọi đây là "cuộc họp thực sự tuyệt vời" và không đề cập đến cuộc tranh luận nội bộ đảng về vấn đề Iran.
Ông cũng bày tỏ sự ủng hộ đối với Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune, người đã bị ông gây sức ép trong nhiều tháng để tìm đủ số phiếu thông qua Đạo luật Cứu nước Mỹ. Ông Trump coi đây là quân bài quan trọng để giành chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, nhưng dự luật đang không nhận đủ sự ủng hộ để được thông qua.
"Chúng tôi thực sự quý mến mọi người trong phòng họp. Tôi không thích một vài người, nhưng không sao cả", ông nói.
Đảng Cộng hòa đang nắm giữ thế đa số 53-47 tại Thượng viện, nhưng Đạo luật Cứu nước Mỹ sẽ cần ít nhất 60 phiếu để vượt qua quy định filibuster của cơ quan này. Filibuster là thuật ngữ để chỉ việc các nghị sĩ có quyền tranh luận không giới hạn về thời gian, đồng nghĩa có thể trì hoãn việc thông qua một dự luật vô thời hạn.
Không thượng nghị sĩ Dân chủ nào ủng hộ đề xuất trên. Ông Trump đã yêu cầu các thượng nghị sĩ Cộng hòa bãi bỏ quy định filibuster, nhưng ông Thune bác bỏ ý tưởng này.
"Tổng thống đến đó để thuyết phục về Đạo luật Cứu nước Mỹ và sẵn sàng phá bỏ quy định filibuster nếu muốn hoặc nếu cần thiết. Ông ấy rất muốn dự luật đó được thông qua", thượng nghị sĩ Roger Marshall cho hay.
Thượng nghị sĩ Bill Cassidy rời cuộc họp với ông Trump tại Đồi Capitol ngày 24/6. Ảnh: AP
Theo lời các thượng nghị sĩ tham dự, cuộc họp kéo dài hơn một giờ chủ yếu là thời gian ông Trump phát biểu. Ông Thune nhận định cuộc thảo luận không giải quyết được vấn đề gì, nhưng nó giúp "đưa một số khúc mắc ra ánh sáng để giải tỏa chúng. Và xét trên khía cạnh đó, nó đã đạt được mục tiêu".
Thượng nghị sĩ Tommy Tuberville, cựu huấn luyện viên bóng bầu dục, đã ví những lời phát biểu của ông Trump giống như huấn luyện viên trưởng bước vào phòng thay đồ ở hiệp phụ khi đội nhà đang bị dẫn trước.
"Bạn không thể để bụng chuyện đó được. Tôi nghĩ khi tất cả rời đi, chúng tôi đều hiểu lập trường của ông ấy và ông ấy muốn chúng tôi làm gì. Bây giờ hãy chờ xem điều gì sẽ xảy ra", Tuberville nói.
Vài giờ sau cuộc họp trưa 24/6, ông Cassidy được Phó tổng thống JD Vance và đặc phái viên Steve Witkoff mời tới Nhà Trắng để trực tiếp thông báo về tình hình chiến sự Iran. Thượng nghị sĩ này sau đó quay lại Đồi Capitol để bỏ phiếu chống lại một nghị quyết quyền hạn chiến tranh khác do phe Dân chủ đệ trình, trong nỗ lực nhằm xoa dịu ông Trump.
Nghị quyết của đảng Dân chủ không được thông qua với 50 phiếu chống, cùng một phiếu "có mặt" (không ủng hộ cũng không chống lại) của thượng nghị sĩ Rand Paul, người nhiều lần bỏ phiếu cùng phe Dân chủ nhằm ngăn chiến sự.
"Tôi muốn cảm ơn Phó tổng thống Vance và đặc phái viên Witkoff vì buổi trao đổi rất chi tiết về Iran. Tôi đánh giá cao việc nhanh chóng được mời tới Nhà Trắng để được giải đáp nhiều quan ngại của mình", ông Cassidy đăng trên X ngày 24/6.
Thanh Tâm (Theo WSJ, AFP, Reuters)
