Đà Nẵng có thể 'đón dòng vốn chất lượng cao bằng thể chế vượt trội'

Tại tuần lễ Kinh tế, Tài chính và Công nghệ 2026 kết hợp Hội nghị đối thoại chính sách cấp cao diễn ra tại Đà Nẵng ngày 7/7, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đánh giá Đà Nẵng có vị trí chiến lược tại miền Trung, hệ thống hạ tầng đồng bộ và khả năng kết nối quốc tế mở rộng.

Sau khi sáp nhập với Quảng Nam, thành phố có điều kiện hình thành cấu trúc đa cực, kết nối đô thị, công nghiệp, logistics, dịch vụ, tài chính và đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên, theo ông Thắng, Đà Nẵng cần năng lực thực thi và cơ chế vận hành hiệu quả thay vì chỉ dừng lại ở tầm nhìn hay dự án lớn. "Thành phố cần chuyển trọng tâm sang thu hút dòng vốn chất lượng cao, công nghệ, nhân tài và các đối tác đồng hành lâu dài để trở thành cực tăng trưởng mới", ông lưu ý.

Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Nguyễn Đông

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, nhiều chuyên gia cho rằng cấu trúc tăng trưởng mới cần được nhìn nhận dưới ba động lực chính là đô thị hóa, học tập liên tục và trí tuệ nhân tạo (AI). Trong đó, giá trị của đô thị nằm ở khả năng tạo ra các kết nối giữa con người, doanh nghiệp và tri thức thay vì tập trung vào bất động sản.

"Giá trị lớn nhất của đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) không chỉ là dòng vốn mà còn là cơ hội để người lao động tiếp cận công nghệ và nâng cao kỹ năng", giáo sư Paul Romer, chủ nhân giải Nobel Kinh tế năm 2018, nhận định.

Dưới góc độ quy hoạch, PGS.TS Hoàng Vĩnh Hưng, Viện trưởng Quy hoạch Đô thị và Nông thôn quốc gia, cho biết khái niệm cực tăng trưởng hiện nay đã thay đổi. Yếu tố quyết định không còn nằm ở quy mô dân số hay diện tích mà là thể chế vượt trội, nguồn nhân lực chất lượng cao và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Chuyên gia này đánh giá Đà Nẵng hoàn toàn có khả năng trở thành cực tăng trưởng mới nếu hình thành được các cụm công nghiệp công nghệ cao, tăng cường liên kết với Chu Lai, Dung Quất và các trung tâm sản xuất lân cận để tạo chuỗi cung ứng hoàn chỉnh.

Thành phố cũng cần phát triển theo mô hình đô thị đa trung tâm kết hợp "thành phố 15 phút", nơi người dân tiếp cận các dịch vụ thiết yếu trong thời gian di chuyển ngắn để thu hút nhân tài. Đối với hành lang kinh tế Đông - Tây, Đà Nẵng cần đồng thời phát triển hạ tầng giao thông và mở rộng năng lực sản xuất nhằm tạo nguồn hàng ổn định cho chuỗi logistics.

Chiến lược hành động khơi thông dòng vốn

Trong bối cảnh dòng đầu tư toàn cầu chịu áp lực về chi phí, doanh nghiệp khi lựa chọn điểm đến sẽ ưu tiên sự ổn định chính trị, tính minh bạch và khả năng dự báo dài hạn của hệ thống pháp lý. Nhiều quốc gia chạy đua phát triển AI với kỳ vọng tạo lợi thế, song công nghệ này không phải lời giải duy nhất.

"Điều các nhà đầu tư cần là một môi trường có thể bảo đảm hoạt động kinh doanh ổn định trong 10-20 năm tới", ông Shanmuga Retnam, nhà sáng lập Hội nghị Thượng đỉnh các thành phố thế giới, phân tích.

Để hiện thực hóa mục tiêu, ông Thái Thanh Quý, Phó trưởng ban Thường trực Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, cho rằng Đà Nẵng cần ưu tiên nâng cao năng lực thể chế và quản trị chiến lược, đi đầu trong đổi mới thể chế và thử nghiệm chính sách có kiểm soát. Các cơ chế đặc thù cần cụ thể hóa bằng quy trình minh bạch, xác định rõ trách nhiệm, có cơ chế quản trị rủi ro và đánh giá hiệu quả thực chất.

Ông Thái Thanh Quý nêu ý kiến tại hội nghị. Ảnh: Nguyễn Đông

Thành phố cũng cần xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có chiều sâu, tận dụng lợi thế từ các trường đại học, khu công nghệ cao và mạng lưới chuyên gia quốc tế để hình thành trung tâm đào tạo nhân lực bán dẫn, AI. Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các địa phương ngày càng gay gắt, năng lực thực thi chính sách sẽ quyết định lợi thế phát triển dài hạn.

"Địa phương nào cải cách nhanh hơn, quản trị tốt hơn, phục vụ doanh nghiệp hiệu quả hơn và đo lường được kết quả bằng các chỉ số cụ thể thì địa phương đó sẽ tạo được lợi thế cạnh tranh", ông Thái Thanh Quý nhấn mạnh.

Theo tiến sĩ Mirjam Staub-Bisang, Chủ tịch BlackRock Thụy Sĩ, để khơi thông dòng vốn này, Việt Nam nên áp dụng mô hình tài chính hỗn hợp (Blended Finance), sử dụng một phần vốn ưu đãi của Nhà nước hoặc các tổ chức phát triển làm "vốn mồi" để chia sẻ rủi ro, qua đó thu hút các quỹ đầu tư, quỹ hưu trí, doanh nghiệp bảo hiểm và khu vực tư nhân tham gia các dự án xanh.

Tiếp thu các ý kiến, ông Lê Ngọc Quang, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng, khẳng định thành phố hướng tới mục tiêu trở thành đô thị toàn cầu không phải bằng quy mô dân số hay diện tích, mà bằng chất lượng quản trị, sức hấp dẫn của môi trường đầu tư, năng lực đổi mới sáng tạo và khả năng kết nối.

Nhằm định vị là trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực, thành phố xác lập 5 vai trò trọng tâm gồm: cực tăng trưởng miền Trung; địa phương tiên phong thử nghiệm thể chế; trung tâm thu hút nguồn lực chất lượng cao; trung tâm kinh tế số, vi mạch bán dẫn và xây dựng đô thị đáng cống hiến.

Nguyễn Đông