Ảnh hưởng bởi mưa lũ, khô hạn đã làm diện tích mía ảnh hưởng, vùng trồng mía còn đối mặt với giá thu mua giảm do đường lậu tràn lan - Ảnh: MINH PHƯƠNG
Ngày 8-7, lãnh đạo UBND tỉnh Đắk Lắk cho biết đã chỉ đạo các sở, ngành triển khai nhiều giải pháp nâng cao giá trị ngành trồng mía, sản xuất đường, đồng thời siết chặt kiểm soát đường nhập lậu...
Vùng trồng mía lớn nhất nước mất lợi thế
Giữa cái nắng gay gắt, bà Phan Thị Nội (xã M'Đrắk) vẫn đi chặt mía thuê để có thêm thu nhập, trong khi gần 3ha mía của gia đình lại thua lỗ.
Bà cho biết mưa kéo dài khiến năng suất giảm mạnh, vụ này chỉ thu khoảng 35 tấn, chưa bằng một nửa năm trước.
"Giá mía còn 550 đồng/kg nên năm nay chỉ còn khoảng 80 triệu đồng, thấp hơn năm ngoái 120 triệu đồng", bà nói.
Ông K.V.S.R. Subbaiah - Tổng giám đốc Công ty TNHH Công nghiệp KCP Việt Nam (xã Sơn Hòa, Đắk Lắk) - cho biết niên vụ mía đường 2025 - 2026 chịu tác động của bão, lũ, mưa kéo dài nhưng áp lực lớn nhất lại đến từ thị trường.
"Có thời điểm lượng đường tồn kho tại các doanh nghiệp vượt 100.000 tấn, trong khi các nhà máy vẫn phải thu mua mía theo hợp đồng liên kết với hơn 19.000 hộ dân để giữ vùng nguyên liệu", ông nói.
Theo Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đắk Lắk, hiện đang vào vụ ép mía nhưng lượng đường tồn kho còn hơn 100.000 tấn, cần có chính sách tháo gỡ - Ảnh: TÂM AN
Ông K.V.S.R. Subbaiah nói chỉ trong một năm, giá đường trong nước giảm từ 20.698 đồng xuống còn 17.115 đồng/kg. "Áp lực đến từ đường nhập lậu từ Thái Lan qua Lào, Campuchia vào Việt Nam, cùng với HFCS (sirô ngô giàu fructose) giá rẻ hưởng thuế 0%. Ngoài ra đường nhập khẩu chính ngạch và chính sách thuế mới khiến nhu cầu đường mía suy giảm", ông nhận xét.
Theo bà Đặng Thị Thủy - Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đắk Lắk - để vùng nguyên liệu lớn nhất cả nước phát huy lợi thế, ngoài đầu tư giống mới, thủy lợi và cơ giới hóa, điều quan trọng nhất vẫn là kiểm soát hiệu quả đường nhập lậu. "Nếu không xử lý được nút thắt này, vùng nguyên liệu lớn nhất cả nước sẽ rất khó giữ được lợi thế cạnh tranh ngay trên thị trường trong nước", bà Thủy nói.
Bức tranh ngành trồng mía, sản xuất đường Đắk Lắk đang đối mặt nhiều khó khăn - Đồ họa: TÂM AN - Nguồn: Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk
Gia hạn chống bán phá giá đường đến giữa năm 2031
Trước khó khăn của người dân, doanh nghiệp, bà Lê Đào An Xuân - Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đắk Lắk - cho biết đơn vị đã tổ chức giám sát và có báo cáo đến cấp có thẩm quyền về tình trạng đường nhập lậu và một số chính sách bất lợi khác.
Thời điểm này vào chính vụ thu hoạch mía của Đắk Lắk nhưng giá thu mua khá thấp - Ảnh: MINH PHƯƠNG
Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đắk Lắk kiến nghị Bộ Công Thương tiếp tục duy trì biện pháp chống bán phá giá, chống trợ cấp đối với đường mía nhập khẩu từ Thái Lan sau khi chính sách hiện hành hết hiệu lực.
"Đồng thời đoàn đề nghị tăng kiểm tra hoạt động tạm nhập - tái xuất, truy xuất nguồn gốc, xử lý nghiêm đường nhập lậu và điều hành hạn ngạch nhập khẩu phù hợp với cung - cầu thị trường. Muốn giữ được vùng nguyên liệu mía lớn nhất cả nước, trước hết phải tạo được môi trường cạnh tranh bình đẳng cho doanh nghiệp và người trồng mía", bà Xuân nhấn mạnh.
Trao đổi với Báo điện tử Tuổi Trẻ, ông Chu Thắng Trung - Phó cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) - cho biết theo quy định, sau 5 năm áp dụng, biện pháp chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với đường mía nhập khẩu từ Thái Lan phải được rà soát để xem xét việc gia hạn.
Theo ông Trung, kết quả rà soát cho thấy biện pháp này đã góp phần duy trì môi trường cạnh tranh công bằng giữa đường sản xuất trong nước và đường nhập khẩu từ Thái Lan.
Lượng đường nhập khẩu bán phá giá giảm mạnh, sản lượng đường trong nước giai đoạn 2024 - 2025 tăng gấp 1,7 lần so với giai đoạn 2020 - 2021, lợi nhuận ngành tăng 2,49 lần.
Giá đường trong nước giảm mạnh, tồn kho nhiều do lượng đường nhập khẩu trái phép đang đe dọa người dân, doanh nghiệp - Ảnh: TÂM AN
"Nhiều vùng nguyên liệu mía được khôi phục, sản lượng tăng gần 50%, năng suất cũng được cải thiện, góp phần bảo đảm sinh kế cho người dân ở nhiều địa phương", ông đánh giá.
Tuy vậy, ông Trung nhận định nếu chấm dứt biện pháp phòng vệ thương mại vào thời điểm này, tình trạng bán phá giá và trợ cấp đối với đường Thái Lan có nguy cơ tái diễn.
Dù ngành mía đường đã phục hồi, nền tảng vẫn còn mong manh và có thể chịu thiệt hại đáng kể nếu không tiếp tục áp dụng biện pháp bảo vệ.
"Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương đã ban hành quyết định gia hạn áp dụng biện pháp chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với một số sản phẩm đường mía có xuất xứ từ Thái Lan đến ngày 15-6-2031", ông Trung thông tin.
