Đề xuất giao Hà Nội đầu tư 2 dự án đường sắt quốc gia

Đó là nội dung công văn Bộ Xây dựng vừa báo cáo Thủ tướng về việc giao UBND TP Hà Nội làm cơ quan chủ quản đầu tư một số dự án đường sắt quốc gia trên địa bàn thủ đô.

Theo Bộ Xây dựng, khu đầu mối đường sắt quốc gia tại Hà Nội hằng năm vận chuyển khoảng 3 triệu lượt hành khách, 2,9 triệu tấn hàng hóa. Hằng ngày có khoảng 9.000 khách đi tàu, dịp Tết và hè có gần 20.000 khách đi tàu/ngày.

Với vận tải hành khách từ các tỉnh phía Bắc, phía Nam đến Hà Nội hoặc trung chuyển qua Hà Nội đều được thực hiện tại ga Hà Nội. Việc vận chuyển hàng hóa bằng đường sắt từ các tỉnh phía Bắc, Nam đến Hà Nội được thực hiện tại các ga Giáp Bát, Yên Viên; hàng liên vận quốc tế hoặc xuyên qua Hà Nội theo tuyến Ngọc Hồi - Yên Viên hoặc vành đai phía tây đoạn Bắc Hồng - Văn Điển.

Hiện Hà Nội đang triển khai đầu tư metro số 1 đoạn Ngọc Hồi - Yên Viên và metro số 6 đoạn Ngọc Hồi - Nội Bài. Tuyến số 1 đi trùng hàng lang đường sắt quốc gia đoạn từ Ngọc Hồi đến Yên Viên, tuyến số 2 đi trùng hành lang đường sắt Bắc Hồng - Văn Điển.

Bên cạnh đó, các dự án Hà Nội đã khởi công, cần hoàn thành sớm như: dự án khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội với quy mô 9.171 ha, dự án trục không gian quốc lộ 1A với quy mô 16 làn xe. Các dự án này cần dịch chuyển hạ tầng đường sắt quốc gia phía Nam Hà Nội để triển khai.

Do đó, Bộ Xây dựng nhận thấy cần sớm triển khai đầu tư tuyến đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn (thay thế đường sắt xuyên tâm qua ga Hà Nội); cải dịch tuyến đường sắt Bắc - Nam hiện có đoạn từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi, xây dựng mới ga Thường Tín và Trung tâm Điều hành vận tải đường sắt quốc gia.

Việc sớm đầu tư và hoàn thành hai dự án đường sắt trên là cần thiết, cấp bách để TP Hà Nội hoàn thành đồng bộ dự án trục không gian quốc lộ 1A (dự kiến vào năm 2027), đảm bảo triển khai dự án khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội; đồng thời triển khai đầu tư metro số 1 và số 6 vào năm 2027.

Bộ Xây dựng cho biết TP Hà Nội đang giải phòng mặt bằng để triển khai dự án mở rộng quốc lộ 1A, trong đó sẽ phải di dời tuyến đường sắt quốc gia hiện hữu đoạn từ Ngọc Hồi - ga Hà Nội.

Vì vậy, qua tổng hợp ý kiến các bộ liên quan, Bộ Xây dựng kiến nghị Thủ tướng giao Hà Nội làm cơ quan chủ quản đầu tư các dự án đường sắt quốc gia nói trên bằng nguồn vốn ngân sách trung ương để thực hiện đồng bộ các dự án. 

Như vậy, dự án sẽ được áp dụng các cơ chế của nghị quyết số 258/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để có thể đảm bảo hoàn thành năm 2027, 2028 như đề xuất của TP Hà Nội.

Tuy nhiên trong công văn gửi Thủ tướng, Bộ Xây dựng nhấn mạnh việc bàn giao đoạn đường sắt Ngọc Hồi - Yên Viên (đường sắt quốc gia hiện hữu chạy xuyên tâm Hà Nội) chỉ được thực hiện sau khi UBND TP Hà Nội hoàn thành đầu tư 2 dự án đường sắt được giao làm cơ quan chủ quản nhằm tránh đứt gãy chuỗi vận tải đường sắt quốc gia.

Trường hợp chưa đầu tư xong các dự án nói trên mà phải bàn giao ngay đoạn đường sắt Ngọc Hồi - Yên Viên cho Hà Nội và dừng chạy tàu đoạn này sẽ gây ra ảnh hưởng rất lớn như: dừng hoạt động Trung tâm Điều hành vận tải, dừng toàn bộ hoạt động tàu chạy suốt Bắc - Nam và các tuyến phía Bắc; ảnh hưởng lớn đến vận tải đường sắt (doanh thu toàn ngành ước tính giảm 90%); ảnh hưởng trực tiếp đến việc thực hiện các nhiệm vụ bảo đảm an ninh quốc phòng, nhiệm vụ đặc biệt…