Thứ hai, 6/7/2026, 12:28 (GMT+7)
Dự án biến đường ray tàu hỏa thành nhà máy điện mặt trời tại Thụy Sĩ sản xuất 16.000 kWh sau một năm thử nghiệm, tiềm năng mở rộng trên toàn châu Âu.
Theo công bố của Sun-Ways trên Euronews ngày 5/7, thử nghiệm lắp pin mặt trời trên đường sắt tại Thụy Sĩ kết thúc sau một năm, thay vì 3 năm như kế hoạch. Đây là dự án lắp pin mặt trời trên đường ray đầu tiên trên thế giới.
Với dự án này, công ty khởi nghiệp năng lượng Sun-Ways đã lắp 100 m tấm pin quang điện (PV) giữa các đường ray tại làng Buttes, quận Val-de-Travers vào năm ngoái. Theo kết quả thử nghiệm, đường ray điện mặt trời hòa lưới điện địa phương, tạo ra 16.000 kWh trong hơn một năm, trong khi vẫn duy trì việc đón 11.000 chuyến tàu chạy qua. Lượng điện này đủ cho 3-4 hộ gia đình sử dụng trong một năm.
Nhà máy điện mặt trời Sun-Ways trên đường sắt tại Buttes, bang Neuchâtel, Thụy Sĩ. Ảnh: Swissinfo
Trả lời chuyên trang Swissinfo (Thụy Sĩ), Joseph Scuderi - nhà sáng lập Sun-Ways - cho biết họ đã đạt được mục tiêu kép, cả về an toàn đường sắt lẫn sản xuất điện. "Hệ thống này đã được chứng minh là hoàn toàn ổn định và an toàn trong suốt quá trình di chuyển", ông nói.
Với thành công này, dự án có tiềm năng mở rộng quy mô, biến hệ thống đường ray xe lửa châu Âu thành các nhà máy năng lượng mặt trời thu nhỏ. Ví dụ, tại Thụy Sĩ, nếu lắp pin mặt trời trên toàn bộ mạng lưới đường sắt dài 5.317 km, lượng điện tái tạo từ đường ray có thể đạt một TWh, chiếm 2% tổng sản lượng điện tiêu thụ cả nước. Đại diện Sun-Ways ước tính quy mô bao phủ tấm quang năng khi đó dài gấp 50.000 lần phạm vi thử nghiệm, tương đương 760 sân bóng đá.
Theo số liệu quý I, điện tái tạo chiếm gần 46% nguồn cung tại châu Âu. Trong đó, nguồn từ điện mặt trời chiếm tỷ trọng lớn thứ ba, kế tiếp là điện gió và thủy điện. Một hạn chế của nguồn điện mặt trời là mức chiếm dụng đất. Mô hình của Sun-Ways giải quyết được hạn chế này, khi tận dụng được hạ tầng và diện tích sẵn có của đường ray.
Thêm vào đó, thử nghiệm cho thấy pin quang năng tích hợp đường ray không cần công đoạn làm sạch. Bởi lẽ, với tốc độ tối đa 90 km một giờ trên đường ray quang điện, tàu hỏa tạo ra các luồng không khí cuốn trôi hết bụi bẩn.
TransN - công ty vận tải công cộng của bang Neuchâtel, đơn vị vận hành đoạn đường sắt Buttes - xác nhận hệ thống năng lượng mặt trời trên đường ray không gây ảnh hưởng đến hoạt động đường sắt thường nhật. Ví dụ, giới phân tích e ngại về nguy cơ chói mắt lái tàu khi lắp đặt, nhưng đơn vị vận hành không ghi nhận bất kỳ báo cáo nào về tình trạng này trong quá trình thử nghiệm.
Dự án của Sun-Ways được Cơ quan Xúc tiến Đổi mới sáng tạo Thụy Sĩ hỗ trợ, dự kiến khởi động dự án thí điểm tiếp theo tại Italy, Pháp và Hà Lan. Dự án tại Italy sẽ được khởi động vài tháng tới.
Còn tại Pháp, hồi đầu năm, công ty này đã ký kết với công ty đường sắt quốc gia SNCF - nơi quản lý 28.000 km đường sắt, và là đơn vị tiêu thụ điện công nghiệp lớn. Sun-Ways đặt mục tiêu chuyển đổi năng lượng, với điện mặt trời chiếm 20% tổng nguồn cung vào năm 2030.
Tại châu Á, doanh nghiệp này cũng đang thương thảo phát triển các dự án tương tự với đối tác tại Hàn Quốc, Trung Quốc, Ấn Độ và Singapore. Dự án tại Hàn Quốc đã được chính phủ nước này chấp thuận tại khu vực gần ga Osong, tỉnh Chungcheongbuk-do, với giai đoạn thí điểm kéo dài 2 năm, khả năng mở rộng toàn quốc.
Tuy nhiên, giới phân tích vẫn lo ngại về hoạt động lưu trữ và truyền tải điện của dự án. Julien Pouget, Phó giáo sư tại Đại học Khoa học Ứng dụng Valais (Thụy Sĩ), cho rằng công nghệ hiện có không phù hợp để truyền tải điện với dự án điện mặt trời đường ray quá 500 m.
Nhà sáng lập Scuderi kỳ vọng giải quyết vấn đề này bằng việc nối điện sản xuất vào trạm biến áp đường sắt, hoặc cung ứng trực tiếp cho xe lửa, thay vì hòa lưới điện địa phương. Sau thành công ban đầu, ông hy vọng chính phủ cho phép rút ngắn thời gian thực hiện thí điểm, và nhanh chóng xác nhận thành công dự án. "Chúng tôi đã chứng minh rằng nhà máy điện mặt trời đặt giữa các đường ray là an toàn. Nếu sớm được xác nhận, các đối tác nước ngoài của chúng tôi có thể tiến hành các bước tiếp theo", ông nói.
Nếu được chính phủ thông qua, công nghệ này có thể sớm biến hàng nghìn km đường sắt thành nguồn năng lượng mới.
Bảo Bảo (theo Euronews, Swissinfo)
