Có hơn 5.000 loài cây thuốc cùng nền y học cổ truyền có lịch sử hàng nghìn năm, Việt Nam có lợi thế rất lớn để phát triển ngành dược liệu, y học cổ truyền - Ảnh: THANH HIỆP
Khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền chưa phát triển xứng với tiềm năng
Theo Bộ Y tế, Việt Nam có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú với hơn 5.000 loài cây thuốc cùng nền tri thức y học cổ truyền có lịch sử hàng nghìn năm.
Đây là tiềm năng, lợi thế rất lớn để phát triển ngành dược liệu, góp phần chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân, đồng thời phát triển kinh tế - xã hội.
Tại hội nghị về nâng cao chất lượng khám chữa bệnh bảo hiểm y tế (BHYT) trong lĩnh vực y, dược cổ truyền vừa diễn ra tại Hà Nội, Thứ trưởng thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết Đảng và Nhà nước nhất quán chủ trương phát huy y học cổ truyền gắn với y học hiện đại.
Tuy nhiên lĩnh vực này vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc cần tháo gỡ.
Năm 2025, cả nước ghi nhận khoảng 195 triệu lượt khám chữa bệnh BHYT, trong đó tỉ lệ khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền chỉ chiếm khoảng 3,3%, tương đương khoảng 7 triệu lượt khám.
Tổng chi khám chữa bệnh BHYT mỗi năm hiện đã vượt 160.000 tỉ đồng, nhưng tỉ trọng dành cho lĩnh vực y học cổ truyền còn khiêm tốn.
Đặc biệt, tỉ trọng chi thuốc y học cổ truyền trong tổng chi thuốc BHYT năm 2025 mới đạt khoảng 5,42%, tương đương hơn 3.100 tỉ đồng.
Là một siêu đô thị có quy mô dân số lớn, với 34/38 bệnh viện đa khoa đã có khoa y học cổ truyền và 75% trạm y tế triển khai khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền, Sở Y tế TP.HCM cũng nhận định lĩnh vực y học cổ truyền tại thành phố vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng.
Tỉ lệ khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền còn thấp so với mục tiêu đề ra, trong khi việc nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn còn hạn chế.
Điều trị theo phương pháp y học cổ truyền tại Viện Y dược học dân tộc TP.HCM - Ảnh: XUÂN MAI
Đề xuất nhiều chính sách mới, tăng cơ hội tiếp cận y học cổ truyền
Bộ Y tế đang nghiên cứu sửa đổi, bổ sung nhiều chính sách liên quan đến khám chữa bệnh BHYT bằng y học cổ truyền nhằm tạo thuận lợi hơn cho người bệnh, đồng thời phát huy vai trò của y học cổ truyền trong hệ thống chăm sóc sức khỏe.
Trong đó Bộ Y tế đề xuất cho phép người tham gia BHYT được đăng ký khám chữa bệnh ban đầu tại các cơ sở y học cổ truyền phù hợp với nhu cầu điều trị.
Đối với thủ tục khám chữa bệnh, Bộ Y tế cũng đề xuất mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ y học cổ truyền cho một số nhóm người bệnh, đặc biệt quan tâm đến người cao tuổi.
Phát triển y học cổ truyền không phải là quay về phương thức cũ kỹ, thủ công mà phải kế thừa, phát triển tinh hoa của cha ông, trên nền tảng khoa học công nghệ hiện đại phải trở thành một bộ phận hữu cơ của y học quốc gia, một nguồn lực để phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Bộ Y tế cũng đề xuất mở rộng danh mục dịch vụ kỹ thuật y học cổ truyền được quỹ BHYT thanh toán, đồng thời chuẩn hóa phác đồ điều trị y học cổ truyền và tăng cường kết hợp giữa y học cổ truyền với y học hiện đại trong điều trị.
Đồng thời cập nhật danh mục thuốc y học cổ truyền, dược liệu thuộc phạm vi thanh toán của quỹ BHYT.
Một số chính sách khác đang được nghiên cứu gồm điều chỉnh mức chi trả BHYT phù hợp với đặc thù điều trị y học cổ truyền, cấp thuốc ngoại trú dài ngày và kết nối đơn thuốc điện tử, thí điểm nhận thuốc BHYT ngoại trú tại các nhà thuốc đủ điều kiện.
Tại TP.HCM, UBND TP.HCM vừa ban hành kế hoạch phát triển y học cổ truyền, kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại giai đoạn 2025 - 2030 với mục tiêu mở rộng mạng lưới khám chữa bệnh, nâng cao chất lượng dịch vụ và thúc đẩy nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực này.
Giám đốc Sở Y tế TP.HCM Tăng Chí Thượng cho biết sở xác định việc phát triển mạnh mẽ mô hình kết hợp Đông - Tây y là một định hướng chiến lược lâu dài, phù hợp với đặc thù của một siêu đô thị đa trung tâm - nơi nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân ngày càng đa dạng, chuyên sâu và hướng đến tính bền vững.
Tại buổi làm việc với Đảng ủy Bộ Y tế về công tác y học cổ truyền mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu đặt phát triển y học cổ truyền trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước giai đoạn mới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Đảng ủy Bộ Y tế tiếp thu các ý kiến đóng góp để phối hợp với các bộ, ngành liên quan, tham mưu hoàn thiện thể chế, sớm xây dựng và trình ban hành Chiến lược phát triển y học cổ truyền Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Tinh thần chung trong phát triển y học cổ truyền trong thời gian tới là không chỉ giữ gìn di sản của cha ông mà phải biến di sản thành nguồn lực phát triển đất nước và chăm sóc sức khỏe của nhân dân tốt hơn trong thời kỳ mới.
