Hãng chip nhớ Nhật Bản 'sản sinh' 600 triệu phú nhờ làn sóng AI

Kioxia, công ty bán dẫn từng thuộc về Toshiba, hồi sinh mạnh mẽ nhờ nhu cầu chip nhớ AI, giúp hàng trăm nhân viên sở hữu khối tài sản triệu USD.

Tại nhà máy Kioxia mới khai trương năm ngoái ở ngoại ô thành phố Kitakami, tỉnh Iwate, hệ thống robot đang vận chuyển hàng nghìn tấm wafer silicon chạy vùn vụt. Công suất hiện được đẩy lên cao nhằm đáp ứng nhu cầu khổng lồ về chip nhớ phục vụ trung tâm dữ liệu AI.

"Cơn sốt AI đang mở rộng nhanh chóng. Vì thế, chúng tôi kỳ vọng rất cao, rằng thị trường chip nhớ flash sẽ tiếp tục mở rộng", Hiroo Ota, CEO Kioxia, nói với AFP.

Ít được biết đến so với các hãng khác trong lĩnh vực chip nhớ như Samsung và SK Hynix (Hàn Quốc) hay Micron (Mỹ) cũng như những công ty công nghệ của Nhật Bản khác, nhưng Kioxia đang trỗi dậy mạnh mẽ. Theo Bloomberg, giá cổ phiếu của công ty đã tăng hơn 670% kể từ đầu năm. Giữa tháng 6, vốn hóa công ty đạt 274 tỷ USD sau 18 tháng niêm yết, vượt Toyota để đứng đầu thị trường chứng khoán Nhật Bản khi đó.

Theo Nikkei, cổ phiếu tăng vọt giúp hơn 600 nhân viên Kioxia "bất ngờ" nắm giữ tài sản trị giá trên một tỷ yen (6,2 triệu USD) tính đến cuối tháng 6. Họ được cấp quyền chọn cổ phiếu quy mô lớn sau khi liên doanh quỹ Bain Capital mua lại năm 2019, chủ yếu là giám đốc bộ phận, trưởng phòng, quản đốc nhà máy...

Tòa nhà Flagship Building at Yokohama Technology Campus rộng 40.000 m2 của Kioxia. Ảnh: Kioxia

Việc các nhân viên văn phòng và nhà máy Kioxia gia nhập hàng ngũ tỷ phú đồng yen thông qua quyền chọn cổ phiếu là điều hiếm hoi ở Nhật Bản. "Cuộc cách mạng AI không chỉ tạo ra những ngành công nghiệp mới. Nó còn đang thay đổi trật tự hiện tại về việc ai sẽ hưởng lợi từ sự tăng trưởng của các tập đoàn", Nikkei bình luận.

Những gì Kioxia trải qua trái ngược với bối cảnh cách đây gần chục năm. Ban đầu có tên Toshiba Memory thuộc Toshiba, công ty bị bán cho quỹ Bain Capital với giá 18 tỷ USD sau khi tập đoàn danh tiếng Nhật Bản lỗ lũy kế hơn 1.000 tỷ yen (6,2 tỷ USD) trong năm 2016 và 2017.

Trở lại những năm 1980, kỹ sư điện tử người Nhật Fujio Masuoka khi còn làm tại Toshiba đã nghĩ ra cách tạo chip lưu trữ dữ liệu không bị mất đi khi ngắt nguồn điện. Đến 1987, ông và đội ngũ Toshiba công bố cấu trúc bộ nhớ NAND flash. Masuoka được xem là "cha đẻ" của loại chip nhớ này, còn Toshiba giúp chúng có mặt trên các thiết bị điện tử khắp thế giới.

Nhờ các công ty như Toshiba, vào thời kỳ hoàng kim thập niên 1980, Nhật Bản chiếm khoảng một nửa thị phần bán dẫn toàn cầu. Tuy nhiên, theo số liệu của chính phủ Nhật Bản đầu năm nay, tỷ lệ này giảm xuống dưới 10%.

Năm 2019, liên doanh Bain Capital mua lại và đổi tên Toshiba Memory thành Kioxia, tập trung các dòng chip nhớ NAND flash và giải pháp lưu trữ SSD dành cho điện thoại thông minh, máy tính cá nhân, máy chủ doanh nghiệp và trung tâm dữ liệu. Thời gian dài sau đó, Kioxia chủ yếu sản xuất mặt hàng tiêu dùng.

Ngay cả trong giai đoạn đầu bùng nổ chip nhớ cho AI, công ty cũng ít được biết đến do các hệ thống máy chủ trí tuệ nhân tạo chủ yếu sử dụng DRAM, nhất là bộ nhớ băng thông cao (HBM) do cần truy xuất nhanh. Tuy nhiên, khi xu hướng sử dụng AI mở rộng từ việc huấn luyện mô hình trên khối lượng dữ liệu lớn sang suy luận (tức quá trình trả lời truy vấn), nhu cầu bộ nhớ NAND dung lượng cao cũng tăng nhanh gây khan hiếm thị trường.

"Các nhà sản xuất chip nhớ ưu tiên DRAM đến mức bỏ bê đầu tư phát triển NAND", Satoru Oyama, một chuyên gia tư vấn từng làm tại hãng bán dẫn Tokyo Electron, nói với ET Telecom. "Họ hoàn toàn không ngờ và không thể đáp ứng sự bùng nổ NAND hiện tại. Đó là lý do nhu cầu hiện nay tập trung vào Kioxia".

"Sự tăng vọt giá cổ phiếu của Kioxia thể hiện sự bình thường hóa định giá đối với một lĩnh vực từng bị bỏ quên", nhà phân tích MS Hwang của Counterpoint Research nói với AFP.

Tính đến ngày 31/3, Kioxia có khoảng 15.000 nhân viên. Công ty đang sản xuất bộ nhớ Flash BiCS thế hệ thứ 10 phát triển cùng Sandisk tại hai nhà máy ở quê nhà Nhật Bản. Theo Kazuyoshi Saito, nhà phân tích của IwaiCosmo Securities, công nghệ NAND của Kioxia đi trước các đối thủ 2-4 năm về hiệu năng và mức tiêu thụ điện năng của nhờ thế mạnh về công nghệ ghép wafer độc quyền.

Trên đà phát triển, công ty chip Nhật Bản đang lên kế hoạch niêm yết cổ phiếu lưu ký Mỹ (ADS) trên sàn giao dịch của Mỹ năm sau. "Cạnh tranh quốc tế vô cùng khốc liệt", ông Satoshi Nohara, một quan chức của Bộ Công nghiệp Nhật Bản, nói. "Việc duy trì và tăng cường khả năng cạnh tranh toàn cầu của Kioxia rất quan trọng từ góc độ lợi ích quốc gia và đảm bảo chuỗi cung ứng ổn định cho các đồng minh, các quốc gia cùng chí hướng".

Bảo Lâm tổng hợp