Hà NộiChàng trai 29 tuổi thường xuyên thay bữa sáng bằng cà phê, bữa trưa và tối ăn đồ ăn nhanh, nhiều muối để "lấy sức", thức khuya đến 2-3 giờ sáng, kết quả huyết áp tăng vọt, nguy cơ đột quỵ.
Ngày 16/7, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Hội Bệnh Mạch máu Việt Nam, cho biết vào lúc 10h sáng khi đang họp, anh thấy đầu óc choáng váng, tim đập dồn dập rồi gục xuống bàn làm việc. Đồng nghiệp đưa anh vào bệnh viện cấp cứu. Kết quả đo huyết áp lên tới 190/110 mmHg - chỉ số huyết áp đã ở giai đoạn 3 - mức rất nguy hiểm, "có thể dẫn tới đột quỵ bất cứ lúc nào".
Sau các xét nghiệm chuyên sâu, bác sĩ Mạnh chẩn đoán cơn tăng huyết áp cấp trên nền bệnh tăng huyết áp chưa từng được phát hiện.
Bệnh nhân cho biết từ nhiều tháng trước, anh bị đau đầu vùng gáy, mất ngủ, mệt mỏi, đôi lúc hoa mắt nhưng đều cho rằng do áp lực công việc. Anh chủ quan rằng còn trẻ, không hút thuốc, thi thoảng còn chơi thể thao nên "không có gì đáng lo ngại".
Bác sĩ nhận định những thói quen tưởng chừng vô hại như thức khuya kéo dài, căng thẳng, ăn mặn, lạm dụng cà phê và bỏ bữa âm thầm đẩy huyết áp lên cao.
Bác sĩ thăm khám cho một bệnh nhân. Ảnh: Bác sĩ cung cấp
Bệnh tăng huyết áp đang có xu hướng trẻ hóa rõ rệt, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ lối sống hiện đại: Căng thẳng triền miên, thức khuya, ít vận động, chế độ ăn nhiều dầu mỡ, thực phẩm nhanh và lạm dụng các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá, nước tăng lực.
"Nhiều người trẻ vẫn nghĩ mình khỏe nên chủ quan, bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo. Đến khi cơ thể lên tiếng thì bệnh đã tiến triển nặng", bác sĩ nói.
Tăng huyết áp được xem là "kẻ giết người thầm lặng" bởi không triệu chứng điển hình. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính có khoảng 1,5 tỷ người toàn cầu bị tăng huyết áp. Số bệnh nhân tăng nhanh chóng ở các nước đang phát triển thuộc châu Á, châu Phi.
Nguyên nhân gây tăng huyết áp chủ yếu là tình trạng xơ vữa động mạch do lắng đọng các mảng cholesterol trên thành động mạch. Kèm theo đó là viêm và tổn thương lớp nội mạc động mạch làm cho mạch máu cứng lại, khó di chuyển trong lòng mạch. Khi ấy, tim tăng co bóp và áp lực trong lòng mạch tăng lên dẫn đến tăng huyết áp.
Với người trẻ, lối sống ít vận động, chế độ ăn không lành mạnh như ăn mặn, thức ăn nhanh, thực phẩm chứa chất béo bão hòa; lạm dụng rượu bia; hút thuốc lá; căng thẳng kéo dài... góp phần thúc đẩy bệnh gia tăng. Trong đó, việc ăn quá mặn, nhiều thực phẩm giàu natri, chế biến sẵn (xúc xích, thịt nguội) khiến cơ thể phải giữ nước nhiều hơn, làm tăng thể tích máu, tạo áp lực lên thành mạch máu, dẫn đến tăng huyết áp.
Không ít người trẻ có thói quen thức khuya, thường xuyên ngủ không đủ giấc hoặc ngủ kém, gây ra phản ứng căng thẳng của cơ thể, làm rối loạn cân bằng nội tiết tố, ảnh hưởng đến điều hòa huyết áp và máu, đường. Sử dụng thiết bị điện tử quá nhiều cũng gây ra những tác động tiêu cực đối với sức khỏe tinh thần và thể chất, gây căng thẳng, lo lắng và trầm cảm cao hơn, từ đó khiến huyết áp tăng.
Một số bệnh lý chuyển hóa như béo phì, đái tháo đường, tăng mỡ máu có xu hướng tăng nhanh ở người trẻ là một yếu tố quan trọng dẫn đến tăng huyết áp. Ngoài ra, khoảng 10% tăng huyết áp người trẻ do bệnh lý như u tuyến thượng thận, hẹp động mạch thận, hội chứng Cushing... Trường hợp này được gọi là tăng huyết áp thứ phát và có thể ổn định lại sau điều trị.
Tăng huyết áp kéo dài nếu không điều trị triệt để sẽ gây ra nhiều biến chứng đa cơ quan, thậm chí đột tử như nhồi máu cơ tim cấp, tai biến mạch máu não (đột quỵ), phình động mạch chủ đến động mạch ngoại vi, suy thận mạn, mờ mắt, mù. Tăng huyết áp làm tăng gấp 4 lần nguy cơ tử vong do đột quỵ và tăng gấp ba lần nguy cơ tử vong do bệnh lý tim mạch, so với người không mắc bệnh.
Người trẻ có thể chủ động phòng ngừa bằng cách tập thể dục thể thao tối thiểu 30 phút/ngày, ăn nhạt, dưới 5 g muối/ngày tương đương hai muỗng cà phê, ăn nhiều rau củ quả, hạn chế thức uống có cồn và giữ cân nặng hợp lý, không hút thuốc lá.
Thúy Quỳnh
