Khi nông nghiệp trở thành khát vọng của thế hệ mới

Khi Báo Tuổi Trẻ phát động cuộc thi viết "Kiến tạo nông nghiệp tương lai", điều khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất không phải là quy mô cuộc thi hay giá trị giải thưởng, mà chính là tinh thần của hai chữ "kiến tạo".

Bởi mọi hành trình kiến tạo đều bắt đầu từ những ý tưởng. Và mọi ý tưởng lớn đều được nuôi dưỡng từ những con người dám mơ ước về tương lai.

Trong nhiều năm làm việc ở cả ba lĩnh vực giáo dục, marketing và phát triển nông sản, tôi có cơ hội gặp gỡ rất nhiều người trẻ. Điều làm tôi lạc quan không chỉ là năng lực, kiến thức hay thành tích của các em, mà là việc ngày càng có nhiều bạn trẻ bắt đầu nhìn nông nghiệp bằng một góc nhìn khác.

Không còn là ngành nghề gắn với hình ảnh lam lũ hay là lựa chọn của những người không có cơ hội khác. Đó là một tín hiệu rất đáng mừng. Bởi tương lai của một ngành không chỉ được quyết định bởi nguồn lực đầu tư hay chính sách phát triển, mà còn được quyết định bởi việc ngành đó có còn đủ sức hấp dẫn để thu hút những người trẻ tài năng hay không.

Nông nghiệp chưa bao giờ là ngành của quá khứ

Chúng ta đang sống trong một thời đại mà trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ bán dẫn hay chuyển đổi số đang làm thay đổi thế giới với tốc độ chưa từng có. Nhiều ngành nghề mới xuất hiện, nhiều mô hình kinh doanh mới ra đời và nhiều cách thức làm việc truyền thống đang được thay thế.

Trong bối cảnh đó, có người cho rằng nông nghiệp đang dần trở nên lạc hậu. Nhưng theo tôi, đó là một cách nhìn chưa đầy đủ.

Bởi dù công nghệ phát triển đến đâu, con người vẫn cần lương thực để sống. Một quốc gia dù hiện đại đến mức nào cũng cần bảo đảm an ninh lương thực, an ninh môi trường và sinh kế cho hàng triệu người dân. Sự phát triển bền vững của bất kỳ quốc gia nào cuối cùng cũng phải bắt đầu từ những nhu cầu căn bản nhất của con người.

Nông nghiệp hôm nay cũng không còn là nông nghiệp của ngày hôm qua. Đó là công nghệ sinh học, là trí tuệ nhân tạo, là dữ liệu lớn, là tự động hóa, là kinh tế tuần hoàn và phát triển xanh. Một chiếc điện thoại thông minh có thể quản lý cả một trang trại. Một thiết bị bay không người lái có thể thay đổi phương thức sản xuất. Một nền tảng số có thể đưa nông sản từ một vùng quê xa xôi đến với người tiêu dùng trên khắp thế giới.

Nếu thế kỷ trước, người làm nông nghiệp cần nhiều sức lao động thì thế kỷ này, người làm nông nghiệp cần nhiều tri thức hơn bao giờ hết.

Chính vì vậy, tôi luôn cho rằng nông nghiệp không phải là câu chuyện của quá khứ. Nông nghiệp là một phần rất quan trọng của tương lai.

Điều làm tôi hạnh phúc nhất trong nghề giáo

Trong nhiều năm làm công tác quản lý giáo dục, điều khiến tôi hạnh phúc nhất không phải là những bảng thành tích hay những con số tuyển sinh. Niềm vui lớn nhất là được chứng kiến sự trưởng thành của người học và nhìn thấy các em tìm được con đường để cống hiến cho xã hội.

Tôi từng gặp những sinh viên ứng dụng trí tuệ nhân tạo để dự báo sâu bệnh trên cây trồng. Có những nhóm nghiên cứu xây dựng giải pháp số giúp nông dân tiếp cận thị trường hiệu quả hơn. Có những bạn trẻ khởi nghiệp từ nông nghiệp hữu cơ, từ sản phẩm OCOP hay từ chính những đặc sản quê hương mình.

Điều đáng quý là các em không đến với nông nghiệp bằng tâm thế miễn cưỡng. Các em đến với nông nghiệp bằng niềm tin và khát vọng. Các em nhìn thấy trong lĩnh vực này cơ hội để đổi mới sáng tạo, cơ hội lập nghiệp và cơ hội tạo ra những giá trị tích cực cho cộng đồng.

Mỗi lần gặp những người trẻ như vậy, tôi lại có thêm niềm tin vào tương lai.

Bởi một ngành nghề chỉ thực sự có tương lai khi còn thu hút được những người trẻ tài năng. Một lĩnh vực chỉ có thể phát triển bền vững khi trở thành nơi gửi gắm ước mơ của thế hệ kế tiếp.

Với tư cách một người làm giáo dục, tôi luôn tin rằng thành công lớn nhất không phải là đào tạo được bao nhiêu người học, mà là truyền cảm hứng để người học dám theo đuổi những khát vọng lớn lao và có ích cho xã hội.

Tương lai của nông nghiệp nằm ở giá trị

Ở góc độ của một người làm marketing và nhiều năm đồng hành cùng các chương trình phát triển thương hiệu nông sản Việt Nam, tôi nhận thấy rằng thách thức lớn nhất của nông nghiệp Việt Nam hiện nay không còn là sản xuất được bao nhiêu, mà là tạo ra được bao nhiêu giá trị.

Trong nền kinh tế hiện đại, người tiêu dùng không chỉ mua một sản phẩm. Họ mua niềm tin, mua trải nghiệm và mua những giá trị mà sản phẩm đó đại diện.

Một hạt gạo, một trái xoài hay một hạt cà phê Việt Nam ngày nay không chỉ cần chất lượng tốt mà còn cần thương hiệu, cần bản sắc và cần một câu chuyện đủ sức chạm đến trái tim người tiêu dùng toàn cầu.

Đó là lý do nông nghiệp hiện đại không chỉ cần những nhà khoa học giỏi hay những doanh nghiệp mạnh. Nông nghiệp còn cần những người trẻ biết sáng tạo, biết kết nối, biết xây dựng thương hiệu và biết kể những câu chuyện đẹp về nông sản Việt Nam với thế giới.

Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới. Nhưng chặng đường phía trước sẽ không chỉ là cuộc cạnh tranh về sản lượng. Đó sẽ là cuộc cạnh tranh về chất lượng, về giá trị gia tăng, về thương hiệu và về khả năng chinh phục niềm tin của người tiêu dùng.

Muốn đi xa hơn, chúng ta cần nhiều hơn những ý tưởng mới, nhiều hơn những mô hình mới và nhiều hơn những con người dám nghĩ khác, dám làm khác.

Hạnh phúc lớn nhất là còn thấy những ước mơ

Có lẽ vì thế mà khi nhìn về cuộc thi "Kiến tạo nông nghiệp tương lai", điều tôi cảm nhận rõ nhất không phải là một cuộc thi viết, mà là một tín hiệu đáng mừng cho tương lai.

Tín hiệu ấy đến từ việc vẫn còn rất nhiều người trẻ quan tâm đến nông nghiệp, vẫn còn những người sẵn sàng dành thời gian suy nghĩ về tương lai của ngành và của đất nước.

Trong nhiều năm làm giáo dục, tôi nhận ra rằng điều quý giá nhất không phải là có bao nhiêu người học một ngành nghề, mà là còn bao nhiêu người sẵn sàng đặt ước mơ của mình vào ngành nghề đó.

Khi người trẻ còn nhìn thấy cơ hội trong nông nghiệp, còn muốn khởi nghiệp từ nông nghiệp, còn mong muốn ứng dụng khoa học công nghệ để giải quyết những bài toán của ngành, chúng ta có quyền tin vào tương lai.

Bởi suy cho cùng, tương lai của nông nghiệp không chỉ được tạo nên từ những cánh đồng hay những dây chuyền công nghệ hiện đại. Tương lai ấy được hình thành từ những ý tưởng, những sáng kiến và những khát vọng đang lớn lên trong tâm trí của thế hệ trẻ hôm nay.