Ảnh minh họa sản xuất phân bón tại Cà Mau - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Công ty cổ phần Tập đoàn Vinacam (Vinacam) vừa qua đã có văn bản gửi tới Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Hiệp hội Phân bón Việt Nam.
Một trong những nội dung được doanh nghiệp này đề cập là cơ chế cấp quyết định công nhận phân bón lưu hành tại Việt Nam.
Bỏ tiền kiểm, giảm "giấy phép con" trong ngành phân bón
Theo đó, Vinacam kiến nghị bãi bỏ cơ chế cấp phép lưu hành đối với từng sản phẩm phân bón, chuyển sang hình thức hậu kiểm.
Doanh nghiệp sẽ tự công bố chất lượng sản phẩm và chịu trách nhiệm trước pháp luật, trong khi cơ quan quản lý tập trung tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.
"Trước khi Nghị định 108 có hiệu lực, thị trường có khoảng 6.000-7.000 sản phẩm phân bón lưu hành. Đến năm 2026, số lượng sản phẩm được cấp phép đã tăng lên khoảng 29.000 sản phẩm. Việc gia tăng số lượng sản phẩm được cấp phép cho thấy cơ chế hiện hành chưa giúp kiểm soát hiệu quả thị trường như kỳ vọng, trong khi các thủ tục liên quan khiến doanh nghiệp mất thêm thời gian và chi phí tuân thủ", Vinacam lý giải.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng đề nghị bãi bỏ quy định cấp phép đối với hoạt động đóng gói phân bón. Theo quy định hiện hành, hoạt động đóng gói phân bón được xem là một hình thức sản xuất phân bón. Do đó tổ chức hoặc cá nhân thực hiện đóng gói phải đáp ứng các điều kiện dành cho cơ sở sản xuất phân bón và được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất.
Đại diện Vinacam cho rằng đây là một thủ tục làm phát sinh thêm chi phí và tạo rào cản cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Theo doanh nghiệp, các đơn vị cung cấp dịch vụ đóng gói vốn đã phải đáp ứng các quy định liên quan đến môi trường, an toàn lao động và các điều kiện pháp lý khác trong quá trình hoạt động. Vì vậy việc yêu cầu thêm giấy phép chuyên ngành riêng cho hoạt động đóng gói phân bón là một loại "giấy phép con" chưa thực sự cần thiết.
Doanh nghiệp đề xuất bỏ quy định này và để các cơ quan chức năng thực hiện kiểm tra, giám sát trong quá trình hoạt động thực tế.
Lo ngại cadimi đe dọa nông sản xuất khẩu
Ngoài các kiến nghị liên quan đến thủ tục hành chính, Vinacam cũng đề xuất điều chỉnh quy định về hàm lượng cadimi (Cd) trong phân bón.
Vinacam chỉ ra tình trạng nông sản nhiễm kim loại nặng, đặc biệt là cadimi, đang trở thành nguy cơ đáng lo ngại đối với nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực như sầu riêng, mít và một số loại trái cây khác. Vấn đề này được ghi nhận rõ tại một số địa phương thuộc khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
Trong khi đó, công tác quản lý hiện nay còn tồn tại những khoảng trống nhất định. Cụ thể, quy chuẩn hiện hành chỉ quy định giới hạn cadimi đối với phân DAP và phân hữu cơ, trong khi một số loại phân bón khác như phân NPK hoặc các dòng phân lân chưa thuộc diện kiểm soát tương tự.
Một số loại phân hữu cơ sử dụng nguyên liệu từ chất thải công nghiệp, bùn thải đô thị hoặc phụ phẩm chăn nuôi có thể tiềm ẩn nguy cơ chứa hàm lượng cadimi cao nếu không được kiểm soát chặt chẽ.
Để giảm nguy cơ tích tụ kim loại nặng trong đất canh tác, Vinacam đề xuất giảm ngưỡng cadimi tối đa đối với phân DAP từ mức 12 ppm hiện nay xuống còn khoảng 5-6 ppm. Đối với phân hữu cơ, doanh nghiệp kiến nghị giảm giới hạn từ 5 ppm xuống còn 1-2 ppm.
Đồng thời Vinacam đề xuất bổ sung quy định bắt buộc kiểm soát hàm lượng cadimi đối với phân NPK và các loại phân lân với mức giới hạn khoảng 2-3 ppm.
"Việc kiểm soát chặt chẽ hơn hàm lượng cadimi trong phân bón cần được thực hiện song song với các giải pháp khoa học nhằm cải tạo đất và xử lý ô nhiễm. Đây được xem là một trong những giải pháp góp phần bảo vệ đất nông nghiệp, nâng cao chất lượng nông sản và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu", Vinacam cho biết.
