Lễ ký sắc lệnh của Tổng thống Trump bất ngờ biến thành cuộc đấu khẩu gay gắt trong Phòng Bầu dục giữa các quan chức, nông dân và nhóm vận động hành lang.
Một nhóm nông dân Mỹ ngày 25/6 bước vào Phòng Bầu dục với tâm thế chuẩn bị mỉm cười trước ống kính khi Tổng thống Donald Trump ký sắc lệnh thúc đẩy nông nghiệp tái tạo. Đây là phương thức canh tác được coi là giải pháp thay thế thuốc trừ sâu mà những người này đang theo đuổi.
Tuy nhiên, trái với kỳ vọng, họ lại vướng vào một cuộc đấu khẩu gay gắt, bởi ông Trump còn mời cả đại diện phe phản đối đến chứng kiến lễ ký.
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trước khi ký một sắc lệnh tại Phòng Bầu dục ngày 22/6. Ảnh: AFP
Truyền thông Mỹ cho biết phe ủng hộ nông nghiệp tái tạo gồm Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr., các cố vấn của ông và những nông dân đang theo đuổi mô hình này. Ông Kennedy còn là người khởi xướng phong trào "Đưa nước Mỹ khỏe mạnh trở lại" (MAHA), với mục tiêu giảm tỷ lệ mắc các bệnh mạn tính ở trẻ em và người trưởng thành.
Đối lập với họ là Zippy Duvall, chủ tịch Liên đoàn Nông trại Mỹ (AFBF), tổ chức có hơn 5 triệu thành viên là nông dân và chủ trang trại.
Lễ ký diễn ra không lâu sau khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết liên quan vụ kiện của John Durnell, người làm vườn ở bang Missouri, nhằm vào hãng dược phẩm sinh học Bayer. Durnell cho biết ông đã mắc u lympho sau hơn 20 năm sử dụng thuốc diệt cỏ có chứa chất glyphosate và cho rằng nhà sản xuất đã không cảnh báo đầy đủ về nguy cơ của sản phẩm này.
Tòa án bang Missouri từng xử Durnell thắng kiện và được bồi thường 1,25 triệu USD. Tòa án Tối cao hủy phán quyết đó, cho rằng nếu luật liên bang không yêu cầu dán cảnh báo nguy cơ ung thư trên sản phẩm thì các bang không thể buộc Bayer phải chịu trách nhiệm với lý do này.
Phán quyết được xem là chiến thắng cho Bayer và ngành thuốc bảo vệ thực vật nói chung, nhưng là đòn giáng mạnh với phong trào MAHA. Axios dẫn nguồn tin mô tả ông Kennedy bước vào cuộc họp với tâm trạng đầy lo ngại và nói với Tổng thống Trump rằng phán quyết là bước lùi lớn đối với nỗ lực giảm phụ thuộc vào thuốc trừ sâu.
Theo ông Kennedy, sắc lệnh về nông nghiệp tái tạo sẽ phần nào bù đắp tác động của phán quyết bằng cách yêu cầu các cơ quan liên bang thúc đẩy các giải pháp thay thế thuốc trừ sâu truyền thống và nghiên cứu ảnh hưởng của chúng đối với sức khỏe.
Johnathan Lundgren, nông dân đến từ bang Nam Dakota, cho biết ông đã cố thuyết phục Tổng thống Trump hiểu một điều là "nông dân đang mắc bệnh và Mỹ thực sự đang giết chết chính những người nông dân của mình bằng phương thức sản xuất thực phẩm hiện nay".
Nhiều nông dân khác tham dự cuộc họp cũng đồng tình, cho rằng nông nghiệp tái tạo có thể cải thiện chất lượng đất và giảm sự phụ thuộc vào thuốc trừ sâu, vì vậy chính phủ cần thúc đẩy các phương thức sản xuất ít hóa chất hơn và nghiên cứu giải pháp thay thế.
Trong khi đó, ông Duvall lập luận rằng việc hạn chế thuốc trừ sâu sẽ làm suy giảm niềm tin của người dân vào độ an toàn của thực phẩm Mỹ, đồng thời có nguy cơ khiến Tổng thống Trump đánh mất sự ủng hộ từ cộng đồng nông dân. Chủ tịch AFBF còn hoan nghênh phán quyết của Tòa án Tối cao.
Những lời lẽ gay gắt nhất xuất hiện khi ông Duvall và Calley Means, phó chánh văn phòng của ông Kennedy, tranh luận về nội dung sắc lệnh cũng như vai trò của thuốc trừ sâu trong nền nông nghiệp hiện đại. Không khí trong Phòng Bầu dục được mô tả là "căng như dây đàn", điều hiếm thấy trong một lễ ký vốn chỉ mang tính nghi thức.
"Tổng thống khi đó có thể bị thuyết phục theo bất kỳ hướng nào, và AFBF đã tìm mọi cách để ngăn cản", ông Lundgren nói. Có thời điểm, Tổng thống Trump quay sang hỏi các trợ lý và quan chức trong phòng rằng ông nên làm gì.
Ông Trump liên tục chất vấn Duvall, hỏi chủ tịch AFBF muốn phản đối điều gì. Duvall trả lời rằng ông chưa đọc toàn bộ nội dung sắc lệnh, theo ba nông dân tham dự sự kiện. Tổng thống sau đó nói ông không nghĩ sắc lệnh tạo ra nguy cơ với nông dân.
Sau khi được Bộ trưởng Nông nghiệp Brooke Rollins, người có quan điểm ủng hộ thuốc trừ sâu, thúc đẩy, ông chủ Nhà Trắng đã quyết định ký sắc lệnh, kết thúc hơn một giờ tranh cãi giữa các bên. Chủ tịch AFBF cũng tuyên bố ủng hộ quyết định của Tổng thống và cùng các quan chức dự bữa tối tại Vườn Hồng Nhà Trắng.
"Tôi chưa từng được chứng kiến quá trình hoạch định chính sách nào ở khoảng cách gần như vậy, và thực sự rất bất ngờ", Will Harris, nông dân đến từ bang Georgia, chia sẻ.
Bộ trưởng Y tế Mỹ Robert F. Kennedy Jr. tại Minneapolis, bang Minneasota ngày 21/5. Ảnh: AFP
Việc Tổng thống Trump quyết định để các bên tranh luận trực tiếp ngay trước mặt mình phản ánh phong cách điều hành quen thuộc của ông. Thay vì xử lý bất đồng từ trước thông qua bộ máy hành chính, ông thường lắng nghe nhiều quan điểm đối lập rồi đưa ra quyết định vào phút chót. Cách làm này giúp ông giữ vai trò là người đưa ra quyết định cuối cùng, nhưng khiến quá trình hoạch định chính sách trở nên khó đoán.
"Tổng thống thích nhìn mọi người lúng túng hoặc bị đặt vào thế khó một chút. Những người xử lý tốt tình huống đó sẽ được ghi nhận. Còn những người không làm được thì sao? Hãy hỏi bà Kristi Noem", một nguồn tin nói với Politico, nhắc đến cựu bộ trưởng an ninh nội địa mất chức hồi tháng 3.
Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai cho biết Tổng thống Trump "đã lắng nghe nhiều ý kiến khác nhau từ các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực để làm cơ sở cho quá trình đưa ra quyết định".
"Tổng thống cam kết sẽ làm những gì tốt nhất cho MAHA, cho nông dân và người dân Mỹ. Việc ký sắc lệnh hành pháp này phản ánh cam kết đó", ông Desai nói.
Rick Clark, nông dân đến từ bang Indiana dự cuộc họp tại Phòng Bầu dục, cho biết đây là một cuộc tranh luận chính sách căng thẳng giữa những bên sẽ chịu tác động trực tiếp nhất từ sắc lệnh hành pháp. Mục đích của cuộc trao đổi là giúp Tổng thống có đầy đủ thông tin trước khi đưa ra quyết định.
"Theo tôi, Tổng thống Trump chỉ muốn bảo đảm rằng ông đã lắng nghe ý kiến của tất cả và được cung cấp đầy đủ thông tin trước khi ký văn bản đó", ông Clark nói. "Không khí trong phòng căng thẳng không? Có. Mọi người tranh luận quyết liệt không? Có và ai cũng rất tâm huyết với quan điểm của mình".
Như Tâm (Theo Politico, Axios, Daily Beast)
