Trận đại chiến giữa Pháp và Tây Ban Nha hôm nay ghi dấu thêm một cuộc đọ tài giữa Kylian Mbappe và Lamine Yamal - hai tài năng vươn lên đỉnh cao theo cùng một kịch bản.
Hôm 13/7, Yamal thổi nến sinh nhật tuổi 19. Và một ngày sau, anh sẽ cùng đội tuyển Tây Ban Nha bước vào một trận bán kết World Cup gặp Pháp.
Hai năm trước, kịch bản này cũng đã diễn ra, gần như y hệt: sinh nhật 17 tuổi ngày 13/7, rồi ngày 14/7 nâng cúp vô địch Euro, không lâu sau khi sút tung lưới Pháp ở bán kết bằng một quả cứa lòng khiến cả châu Âu đứng dậy. Với Yamal, dường như tạo hóa đã sắp sẵn: cứ đến sinh nhật là gặp Mbappe, và cứ gặp Mbappe là... thắng.
Tiền đạo Tây Ban Nha Lamine Yamal (trái) đối đầu tiền đạo Pháp Kylian Mbappe (phải) trong trận Tây Ban Nha thắng Pháp 2-1 ở bán kết Euro 2024, trên sân Munich, Đức ngày 9/7/2024. Ảnh: AFP
Người duy vật gọi đó là thống kê, người duy tâm gọi là lời nguyền. 5 lần chạm trán Mbappe trong các trận knock-out, nơi không có chỗ cho trận hòa, Yamal chưa thua lần nào. Bán kết Euro 2024, anh cùng Tây Ban Nha thắng 2-1. Bán kết Nations League 2025, một trận đấu điên rồ kết thúc 5-4, Yamal lập cú đúp. Rồi Siêu Cup Tây Ban Nha, Cup nhà Vua rồi lại Siêu Cup Tây Ban Nha, Barca của Yamal toàn thắng. Chưa kể mùa 2024-25, Real của Mbappe thua trắng cả 4 trận Kinh điển.
Điều nghiệt ngã nằm ở chỗ: Mbappe đá không hề tệ trong các lần đối đầu và thua Yamal kể trên. Anh ghi bàn ba bàn vào lưới Barca, mà vẫn toàn về nhì. Như một người chạy hết tốc lực trên máy chạy bộ: đổ mồ hôi thật, kiệt sức thật, nhưng vạch đích không nhích lại gần thêm mét nào. Và hôm nay, tại Dallas ở bán kết World Cup 2026, Mbappe bước đến với phong độ khủng khiếp nhất sự nghiệp: 8 bàn qua 6 trận, dẫn đầu danh sách Vua phá lưới, trở thành người đầu tiên trong lịch sử ghi từ 8 bàn trở lên ở hai kỳ World Cup liên tiếp. Đây là thời điểm đẹp nhất để phá dớp.
Nhưng muốn hiểu trận đấu này, khoan nhìn vào sơ đồ chiến thuật mà cùng nhìn vào hai khu phố.
Bondy, ngoại ô đông bắc Paris, thuộc Seine-Saint-Denis - quận "93" khét tiếng, nơi người Pháp da trắng ít khi đặt chân đến. Ở đó có một gia đình mà bóng đá là "nghề gia truyền". Ông Wilfried, gốc Cameroon, làm HLV trẻ ở AS Bondy suốt 25 năm, sân bóng của CLB đó chẳng khác nào cái sân sau nhà, và Kylian tập đi gần như cùng lúc với tập sút. Bà Fayza Lamari, gốc Algeria, không phải người mẹ đứng ngoài đường biên vỗ tay đơn thuần. Bà từng là tuyển thủ bóng ném thi đấu đỉnh cao cho chính AS Bondy, và chính bà là người đàm phán mọi bản hợp đồng lớn nhất sự nghiệp của con trai. Mbappe lớn lên giữa hai đường biên: một bên là giáo án của bố, một bên là kỷ luật thép của mẹ.
Nhưng gia đình ấy còn một người con nữa, không giấy khai sinh. 6 tuổi, cậu bé Jires Kembo Ekoko được gửi từ Kinshasa sang Pháp. Bố cậu, Kembo Uba Kembo, là huyền thoại từng đá World Cup 1974 cho Zaire, gửi con trai cho gia đình Mbappe nhận làm con nuôi. Jires khoác áo AS Bondy, vào lò Clairefontaine, lên chuyên nghiệp ở Rennes, trở thành thần tượng đầu tiên của Kylian, trước cả Cristiano Ronaldo. Trước khi dán poster CR7 lên tường, đứa trẻ Bondy đã có một hình mẫu bằng xương bằng thịt ngồi ăn cơm cùng mâm, ở cùng nhà.
Mbappe (ngoài cùng bên phải hàng ngồi) thời còn đá cho đội U10 của AS Bondy năm 2008. Ảnh: Jean Renoir School
Rocafonda, khu ngoại ô của Mataro, cách Barcelona 30 km, là nơi tờ El País mô tả bằng ba tính từ: "bị lãng quên, cô lập, mang tiếng xấu", nơi một nửa dân số sống dưới ngưỡng nghèo. Ở Bondy, bóng đá là nghề của bố Mbappe, còn ở Rocafonda, bóng đá là lối thoát khỏi thực tại. Bố của Lamine Yamal, ông Mounir Nasraoui là một thợ sơn từ Larache, Morocco. Mẹ anh, bà Sheila Ebana, từ Bata, Guinea Xích Đạo, làm bồi bàn. Họ nghèo đến mức cái tên của đứa con cũng là món nợ ân tình: "Lamine" và "Yamal" là tên hai ân nhân đã giúp gia đình về tài chính ngay trước khi cậu chào đời. Đứa bé được đặt tên để trả ơn, và cậu rồi sẽ trả ơn cả một khu phố.
Bố mẹ chia tay khi Yamal mới ba tuổi. Tuổi thơ của cậu là những chuyến đi con thoi: ngày thường ở Granollers với mẹ, cuối tuần về Rocafonda với bố. Không có sân sau, không có giáo án, không có ông bố HLV, chỉ có một bà mẹ làm bồi bàn theo ca, và một cậu bé tự học cách khiến trái bóng nghe lời mình trên sân xi măng. Sau này, Yamal nói về mẹ: "Có thể tôi không có tuổi thơ đẹp nhất, nhưng tôi không nhìn thấy điều đó. Tôi chỉ thấy những gì đẹp đẽ, nhờ mẹ".
Và nếu nhà Mbappe có Jires, người anh mở đường, thì nhà Yamal có bà nội Fatima - người mở đường theo nghĩa liều lĩnh nhất. Ngày xưa, bà từng trốn lên một chuyến xe buýt từ Morocco vượt biên vào Tây Ban Nha. Không có chuyến xe ấy, sẽ chẳng có gì hết. Năm 2025, khi ký bản hợp đồng lịch sử với Barca, Yamal dời cả buổi lễ để chờ bà từ Morocco sang, rồi đặt bút ký trước mặt bà: "Không có bà, tôi đã không thể làm được điều đặc biệt này".
Yamal bên cạnh bố và bà nội trong một trận đấu cùng đội nhi đồng Barca. Ảnh: Tribuna
Còn ở kỳ World Cup 2026, sau trận tứ kết thắng Bỉ, ống kính bắt được khoảnh khắc Yamal bật cười khi thấy cậu em trai Keyne, mới hơn 3 tuổi, trên màn hình lớn của sân vận động. Nếu Mbappe từng là đứa em út ngước nhìn người anh Jires để biết giấc mơ có thật, thì Yamal giờ là người anh cả, để một đứa bé bốn tuổi ngước nhìn và tin vào điều tương tự.
Hai gia đình, bốn quốc tịch gốc, Cameroon, Algeria, Morocco, Guinea Xích Đạo, và hai cuộc di cư đổ về hai vùng ngoại ô châu Âu. Để rồi hôm nay ở Dallas, hai đứa con của những chuyến đi ấy đứng hai đầu chiến tuyến, một người khoác áo Lam, một người khoác áo Đỏ, đại diện cho hai đế chế bóng đá đương đại. Mỗi lần ghi bàn, Yamal giơ ba ngón tay, rồi số không, rồi số bốn: 304 mã bưu điện của Rocafonda. Người ta có thể đưa đứa trẻ ra khỏi khu ổ chuột, nhưng không ai đưa được nói đó ra khỏi trái tim đứa trẻ, ngạn ngữ nói thế.
Cùng một cốt truyện, lệch nhau một thế hệ. Đứa trẻ nhập cư từ khu ngoại ô nghèo. Thần đồng được cả châu Âu săn đón từ tuổi thiếu niên. Và bùng nổ ở giải đấu lớn khi chưa trưởng thành. Mbappe ghi bàn trong trận chung kết World Cup 2018 ở tuổi 19, điều mà trước đó chỉ Pele làm được. Yamal thành cầu thủ trẻ nhất lịch sử ghi bàn ở một kỳ Euro khi 16 tuổi và bàn thắng ấy, oái oăm thay, lại vào lưới đội tuyển của chính Mbappe. Khi Mbappe 19 tuổi và cùng tuyển Pháp chinh phục World Cup 2018 trên đất Nga, Yamal mới 11 tuổi, còn đá bóng nhựa ở Rocafonda. Giờ Yamal 19, và người đứng chắn trước giấc mơ của cậu chính là thần tượng của một thế hệ, kẻ đang ở tuổi 27 - độ chín của một tiền đạo.
Nhưng chi tiết đắt nhất của cặp đấu này không chỉ nằm ở hai khu phố mà còn ở ba bức ảnh.
Bức thứ nhất: cậu bé Mbappe, 14 tuổi, nằm trong căn phòng ở Bondy, với 4 bức tường dán kín poster Cristiano Ronaldo, nhiều đến mức gần như không còn thấy màu sơn. Cũng năm tháng thiếu niên ấy, cậu được đích thân Zinedine Zidane chở trên xe riêng đến sân tập Real Madrid, được dẫn đi tham quan, và chụp bức ảnh để đời bên thần tượng CR7.
Mbappe hào hứng khi được chụp ảnh cùng thần tượng Ronaldo tại Real Madrid. Ảnh: X / Kylian Mbappe
Bức thứ hai còn kỳ lạ hơn: mùa thu năm 2007, trong phòng thay đồ khách sân Camp Nou, một chàng trai 20 tuổi tên Lionel Messi lóng ngóng tắm cho một đứa bé 5 tháng tuổi đặt trong chậu nhựa. Đó là buổi chụp lịch từ thiện của tờ Sport phối hợp cùng UNICEF. Gia đình đứa bé thắng một suất rút thăm may mắn ở khu Rocafonda. Nhiếp ảnh gia Joan Monfort sau này kể: Messi nhút nhát, thậm chí ban đầu không biết phải bế đứa bé thế nào. Đứa bé ấy tên là Lamine Yamal. Mười bảy năm sau, bố cậu đăng lại bức ảnh lên Instagram, và cả thế giới bóng đá lặng người: hóa ra định mệnh đã chấm công từ khi một trong hai người còn chưa biết đi.
Thế nên, trận bán kết ở Dallas không chỉ là Pháp - Tây Ban Nha, không chỉ là Real - Barca thu nhỏ. Nó là kỷ nguyên Messi - Ronaldo được kế thừa theo đúng nghĩa đen, từ trong huyền thoại khởi nguồn: một người là đứa con tinh thần của Ronaldo, lớn lên dưới ánh mắt CR7 nhìn xuống từ những tấm poster. Người kia là đứa bé từng nằm gọn trong vòng tay Messi, theo nghĩa vật lý nhất của từ này.
Messi tắm cho Yamal vào năm 2007 tại sân Camp Nou. Ảnh: Sport
Và định mệnh còn chừa lại một cánh cửa. Ở nhánh bán kết còn lại, Argentina của Messi - người 39 tuổi, vẫn đang chơi thứ bóng đá khiến chính Yamal thốt lên "ai cũng biết Messi là ai, nhưng không ai ngờ anh ấy vẫn chơi ở đẳng cấp cao đến vậy", sẽ gặp Anh ở bán kết còn lại.
Nếu Tây Ban Nha thắng, đứa bé trong chậu nhựa năm nào có thể gặp lại người đã tắm cho mình, lần này ở trận chung kết World Cup. Được hỏi về viễn cảnh ấy, Yamal trả lời không chớp mắt: "Nếu vào đến chung kết, tôi muốn thắng".
Vòng tay ngày xưa ấm áp bao nhiêu cũng mặc. Bóng đá, xét cho cùng, là môn thể thao mà những đứa con vượt thoát những người cha, và thần tượng, theo cách đẹp đẽ nhất có thể.
Nhưng trước hết, phải bước qua Mbappe. Và trước khi đấu với Mbappe, hãy tận hưởng sinh nhật tuổi teen cuối cùng nhé, Yamal.
Hoài Thương
