MSCI: Chứng khoán Việt Nam có nhiều bước tiến, nhưng vẫn còn một số điểm nghẽn

Rạng sáng 19-6, MSCI công bố báo cáo "Đánh giá khả năng tiếp cận thị trường toàn cầu 2026". Đơn vị đánh giá ghi nhận thị trường chứng khoán Việt Nam đã có nhiều bước tiến trong quá trình cải cách, từ việc gỡ vướng cho nhà đầu tư nước ngoài đến nâng cấp hạ tầng giao dịch. 

Tuy nhiên, tổ chức này cho rằng một số vấn đề như room ngoại, công bố thông tin bằng tiếng Anh hay cơ chế thanh toán vẫn cần thêm thời gian để chứng minh hiệu quả.

MSCI ghi nhận nhiều thay đổi của thị trường chứng khoán Việt Nam

Theo báo cáo, MSCI cho biết Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh các cải cách trên thị trường vốn trong thời gian qua.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc triển khai mô hình giao dịch thông qua nhà môi giới toàn cầu (global broker), giúp nhà đầu tư nước ngoài có thể tiếp cận thị trường Việt Nam thuận lợi hơn mà không cần mở tài khoản giao dịch trong nước.

MSCI cũng ghi nhận việc Việt Nam thành lập công ty đối tác bù trừ trung tâm (CCP), dự kiến đi vào hoạt động từ đầu năm 2027. Đây được xem là một trong những cấu phần quan trọng để nâng cấp hạ tầng thị trường.

Bên cạnh đó, lộ trình công bố thông tin bằng tiếng Anh tiếp tục được triển khai. Về room ngoại, quy định mới không còn cho phép doanh nghiệp tự đặt giới hạn sở hữu nước ngoài thấp hơn mức trần pháp luật cho phép. Các công ty đại chúng cũng phải công bố tỉ lệ sở hữu nước ngoài áp dụng trước tháng 9-2026.

Tuy nhiên, MSCI cho biết sẽ tiếp tục theo dõi quá trình triển khai những thay đổi này. Điều đó cho thấy tổ chức này không chỉ quan tâm đến việc chính sách được ban hành, mà còn muốn thấy các cải cách thực sự đi vào cuộc sống và tạo thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài.

Bên cạnh phần nhận xét chi tiết, MSCI cũng công bố bảng đánh giá khả năng tiếp cận thị trường của các thị trường cận biên. Trong đó, các tiêu chí được chấm theo ba mức gồm "++" (không có vấn đề đáng kể), "+" (không có vấn đề lớn nhưng vẫn có thể cải thiện) và "-" (cần cải thiện). 

Đối với Việt Nam, MSCI đánh giá cao các tiêu chí liên quan đến giao dịch, lưu ký và sự đa dạng của sản phẩm đầu tư. Tuy nhiên, thị trường vẫn bị chấm mức "cần cải thiện" ở nhiều nội dung quan trọng như giới hạn sở hữu nước ngoài, tình trạng cạn room ngoại, khả năng tiếp cận thông tin bằng tiếng Anh, thị trường ngoại hối và cơ chế thanh toán bù trừ.

Room ngoại vẫn là nút thắt lớn

Dù ghi nhận nhiều tiến bộ, MSCI vẫn chỉ ra một số hạn chế của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Theo báo cáo, nhiều doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực có điều kiện hoặc nhạy cảm vẫn bị giới hạn tỉ lệ sở hữu nước ngoài từ 0% đến 75%. Các quy định này hiện ảnh hưởng tới hơn 10% thị trường cổ phiếu Việt Nam.

Tình trạng hết room ngoại cũng tiếp tục được MSCI nhắc đến như một rào cản đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Ngoài ra, tổ chức này cho rằng thông tin bằng tiếng Anh trên thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn chưa thật sự đầy đủ và đồng bộ. Một số thông tin doanh nghiệp chưa được công bố bằng tiếng Anh hoặc chưa đủ chi tiết để phục vụ nhà đầu tư quốc tế.

Ở khía cạnh hạ tầng thị trường, MSCI đánh giá Việt Nam đã có bước tiến khi áp dụng giải pháp không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (non-prefunding). Tuy nhiên, cơ chế hoàn chỉnh hơn vẫn phải chờ mô hình CCP chính thức vận hành vào năm 2027.

MSCI cũng lưu ý nhà đầu tư nước ngoài vẫn phải thực hiện thủ tục đăng ký đầu tư và mở tài khoản thông qua Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC). Một số giao dịch chuyển nhượng ngoài sàn dù đã được nới lỏng thủ tục nhưng vẫn mất vài ngày để hoàn tất việc rà soát hồ sơ.

Báo cáo công bố ngày 19-6 của MSCI là tài liệu đánh giá mức độ thuận lợi khi nhà đầu tư tiếp cận một thị trường. 

Trong khi đó, Báo cáo rà soát phân loại thị trường thường niên 2026 của MSCI dự kiến được công bố vào rạng sáng 24-6 theo giờ Việt Nam. Đây mới là báo cáo được giới đầu tư đặc biệt quan tâm vì liên quan trực tiếp đến việc MSCI có đưa một thị trường vào danh sách theo dõi nâng hạng hay không.

Nói cách khác, báo cáo ngày 19-6 chưa trả lời câu hỏi liệu chứng khoán Việt Nam có được nâng hạng hay không, nhưng đã cho thấy những vấn đề MSCI đang theo dõi và những phần việc Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện trong thời gian tới.