Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) và Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei - Ảnh: AFP
Iran và Mỹ đang thảo luận về một thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc xung đột nổ ra từ ngày 28-2. Nhiều đồn đoán đã xuất hiện xoay quanh thỏa thuận này, khi cả hai bên đều chưa chính thức công khai các điều khoản.
Bản thân truyền thông Iran cũng đưa ra những mô tả khác nhau, trong đó một số hãng tin theo đường lối cứng rắn hé lộ các chi tiết có lợi cho Iran, còn Hãng thông tấn nhà nước IRNA lại mô tả một cách thận trọng hơn.
Trong ngày 12-6, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định những thông tin Iran rò rỉ về thỏa thuận là không đúng với những gì "đã được thống nhất bằng văn bản".
Sau đó Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đưa ra các tuyên bố cho biết thỏa thuận với Mỹ đang gần hơn bao giờ hết, và một bản ghi nhớ giữa hai bên có thể được hai bên ký từ xa trong những ngày tới.
Theo các nguồn tin quan chức Iran và khu vực của tờ New York Times, dù chưa được Mỹ xác nhận, dự thảo hiện nay bao gồn các điểm chính dưới đây.
Mở lại Hormuz, dỡ lệnh phong tỏa hải quân để mở đường cho đàm phán hạt nhân
Mỹ và Iran sẽ bắt đầu đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran trong tối đa 60 ngày. Trong thời gian này, giao tranh sẽ chấm dứt trên mọi mặt trận, bao gồm cả ở Lebanon.
Iran sẽ mở lại eo biển Hormuz cho tàu thuyền đi qua, còn Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân với các cảng của Iran. Trong thời gian đàm phán 60 ngày, Iran và các nước trong khu vực sẽ thảo luận về việc quản lý eo biển trong tương lai.
Đài CNN dẫn lời Ngoại trưởng Iran Araghchi cho biết dự kiến sẽ sớm có tuyên bố liên quan đến eo biển Hormuz.
Theo thỏa thuận, tuyến hàng hải chiến lược này sẽ không vận hành như trước xung đột, tuy nhiên Iran sẽ không thu phí quá cảnh, nhưng sẽ có "phí dịch vụ" với tàu thuyền đi qua.
Vấn đề hạt nhân, lệnh trừng phạt
Trong bản ghi nhớ, Iran sẽ tái khẳng định cam kết không phát triển hoặc sở hữu vũ khí hạt nhân.
Thỏa thuận hiện chưa đưa ra giải pháp cho lượng uranium làm giàu cao mà Iran sở hữu, cũng như tương lai chương trình hạt nhân của nước này. Việc này sẽ được đàm phán sau.
Ở giai đoạn tiếp theo, các bên sẽ thảo luận về việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt dầu mỏ và giao dịch ngân hàng quốc tế mà Mỹ áp lên Iran, đổi lại là những nhượng bộ của Tehran về vấn đề hạt nhân.
Dự kiến ký tại Geneva
Lễ ký kết dự kiến sẽ diễn ra ở Geneva, Thụy Sĩ trong những ngày tới nếu thỏa thuận được hoàn tất.
Phó tổng thống JD Vance dự kiến dẫn đầu phái đoàn Mỹ, còn Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf sẽ dẫn đầu phái đoàn Iran.
Dù vậy vẫn chưa rõ hai bên sẽ tổ chức ký kết theo hình thức nào, sau khi Ngoại trưởng Iran tuyên bố bản ghi nhớ có thể được ký kết từ xa.
