Thứ sáu, 12/6/2026, 22:47 (GMT+7)
Iran tuyên bố dự thảo thỏa thuận đáp ứng phần lớn yêu cầu của nước này, trong khi Tổng thống Trump chỉ trích đó là thông tin sai sự thật.
Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA hôm nay cho biết sau nhiều vòng sửa đổi, bản ghi nhớ với Mỹ đã "thực sự đạt đến giai đoạn cuối cùng" dựa trên đề xuất 14 điểm của Iran.
Đầu tiên là việc chấm dứt chiến tranh trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả Lebanon, theo IRNA và hãng thông tấn bán chính thức Mehr. Mỹ sẽ "cam kết buộc Israel" chấm dứt các hành động thù địch ở Beirut nếu thỏa thuận được ký kết.
Các vấn đề hạt nhân sẽ được gác lại để đàm phán sau. Washington muốn một thỏa thuận đảm bảo rằng Iran không bao giờ phát triển vũ khí hạt nhân, trong khi Iran khẳng định họ không theo đuổi mục tiêu này.
Tàu hàng ở vịnh Ba Tư, gần eo biển Hormuz ngày 11/3. Ảnh: Reuters
Về eo biển Hormuz, các hãng thông tấn Iran nhấn mạnh rằng Tehran không cam kết nhượng quyền quản lý eo biển hoặc khôi phục tình trạng như trước chiến tranh. Bản ghi nhớ chỉ đề cập "việc bình thường hóa giao thông hàng hải" trên tuyến hàng hải này và chấm dứt việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran. Mỹ sẽ không đóng vai trò gì trong quản lý eo biển, mà chỉ được phối hợp với các quốc gia ven biển trong khu vực.
Dự thảo yêu cầu giải phóng 24 tỷ USD tài sản đóng băng của Iran, trong đó một nửa phải được giải ngân ngay lập tức sau khi ký kết. Hãng thông tấn IRNA cho biết văn kiện còn nêu Iran "nhận được các đảm bảo cụ thể từ bên thứ ba" để nhận được khoản thanh toán cuối cùng.
Yêu cầu của Iran về việc dỡ bỏ tất cả các lệnh trừng phạt đối với nước này sẽ được giải quyết trong vòng 60 ngày. Trong thời gian đó, Mỹ cam kết không tăng thêm lực lượng quân sự trong khu vực hoặc áp đặt các lệnh trừng phạt mới đối với Tehran.
Về bồi thường chiến tranh, Mehr cho biết văn kiện bao gồm kế hoạch tái thiết cho Iran với tổng trị giá ít nhất 300 tỷ USD. Cơ chế thực hiện cụ thể sẽ được đàm phán trong vòng 60 ngày, theo IRNA.
Mehr thêm rằng những điều khoản về chương trình tên lửa đạn đạo của Iran và các lực lượng ủy nhiệm "đã bị loại bỏ".
Hãng thông tấn Tasnim, thân cận với Lực lượng Vệ binh Cách mạng, cho biết văn bản "vẫn cần được các cơ quan liên quan ở Iran xem xét và hoàn thiện". Hãng tin Fars cho hay thông tin về việc thỏa thuận giữa Mỹ và Iran sẽ được ký kết tại Geneva, Thụy Sĩ vào ngày 14/6 là "hoàn toàn sai sự thật".
Vị trí Iran và eo biển Hormuz. Đồ họa: Guardian
Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định những thông tin rò rỉ về điều khoản trong dự thảo với Mỹ mà phía Iran tung ra không đúng với những gì đã được thỏa thuận.
"Những gì họ nói, bao gồm cả tuyên bố yếu đuối và đáng thương của họ về việc đạt được một thỏa thuận, không phải là sự thật. Những người này rất thiếu trung thực khi giao dịch. Với họ, không có chuyện giao dịch thiện chí", ông viết trên Truth Social.
Ông Trump cảnh báo "tốt hơn hết họ nên chấn chỉnh lại hành động của mình một cách nhanh chóng".
Một quan chức Nhà Trắng nói với AFP rằng Iran đồng ý phá dỡ chương trình hạt nhân và phá hủy kho uranium làm giàu. Người này thêm rằng Tehran cũng đồng ý mở eo biển và không nhận được khoản tiền bị đóng băng nào cho đến khi thực hiện các cam kết theo thỏa thuận.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng ngày 10/6. Ảnh: AP
Trước đó một ngày, ông Trump tuyên bố hủy kế hoạch không kích Iran vì đã nhận được tín hiệu lãnh đạo Tehran chấp thuận dự thảo thỏa thuận. Ông cho hay các điểm chính của bản ghi nhớ đã được tất cả các bên liên quan thông qua, bao gồm Mỹ, Israel, Arab Saudi, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Qatar, Thổ Nhĩ Kỳ, Pakistan, Bahrain, Kuwait, Jordan và Ai Cập.
Văn phòng Thủ tướng Benjamin Netanyahu hôm nay cho biết lãnh đạo Israel đã nói chuyện với ông Trump và Tổng thống Mỹ cam kết thỏa thuận sẽ bao gồm việc loại bỏ kho uranium làm giàu cũng như tháo dỡ cơ sở hạ tầng tên lửa của Iran.
"Chừng nào tôi còn là Thủ tướng Israel, Iran sẽ không có vũ khí hạt nhân", ông Netanyahu nói.
Thanh Tâm (Theo CNN, AFP, Reuters, IRNA, Mehr)
