Thứ ba, 23/6/2026, 15:47 (GMT+7)
Washington đã mở đường để Tehran được bán dầu bằng đồng USD, bao gồm cả cho người mua tại Mỹ, một bước đảo chiều chính sách sau nhiều thập kỷ.
Bộ Tài chính Mỹ hôm 22/6 công bố miễn trừ toàn diện các lệnh trừng phạt đã áp dụng lâu nay đối với hoạt động mua bán dầu của Iran. Theo đó, Iran sẽ được phép sản xuất, bán và vận chuyển dầu thô, các sản phẩm dầu mỏ và hóa dầu cho đến ngày 21/8, trong lúc cuộc đàm phán tiếp diễn.
Quyết định này cũng cho phép khách hàng mua dầu thanh toán cho Iran bằng đồng USD, cũng như mở đường cho dầu thô cùng các sản phẩm hóa dầu của Iran được nhập khẩu vào Mỹ. Theo đó, các ngân hàng Iran có thể nhận thanh toán trực tiếp từ nước ngoài, giúp Tehran dễ dàng đưa doanh thu dầu mỏ về nước hơn để giảm bớt tình trạng thiếu hụt ngoại tệ.
Trên thực tế, điều này đồng nghĩa tạm đình chỉ các hạn chế chủ chốt đối với lĩnh vực năng lượng của Iran, những biện pháp vốn đã được Mỹ duy trì suốt nhiều năm theo cả lệnh trừng phạt trực tiếp và thứ cấp.
Một tàu neo đậu cạnh giàn khoan dầu ngoài khơi thành phố Ilam của Iran tại vịnh Ba Tư, tháng 9/2025. Ảnh: Iranintl
Bộ Tài chính Mỹ cho biết phạm vi miễn trừ còn bao gồm lĩnh vực vận tải biển, bảo hiểm, quản lý tàu, đăng ký tàu, cùng các dịch vụ khác cần thiết để hỗ trợ hoạt động giao dịch dầu mỏ, đồng thời đình chỉ các hạn chế theo loạt lệnh trừng phạt đã kìm hãm xuất khẩu năng lượng của Iran suốt nhiều thập kỷ.
Động thái này đánh dấu một trong những thay đổi mạnh mẽ nhất trong chính sách của Washington đối với Tehran kể từ Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Giới chức Iran mô tả quyết định của Mỹ là bằng chứng cho thấy các cuộc đàm phán đang mang lại những lợi ích kinh tế thiết thực.
Ông Hamid Hosseini, người phát ngôn hiệp hội các nhà xuất khẩu dầu Iran, nói rằng các thương nhân châu Âu đã bắt đầu liên hệ mua dầu Iran sau quyết định miễn trừ từ Mỹ. Tuy nhiên, chưa có công ty Mỹ nào liên hệ với Tehran.
Trước chiến sự, nguồn dầu xuất khẩu của Iran là mục tiêu trọng tâm trong chiến dịch gây sức ép kinh tế do Mỹ dẫn dắt nhằm buộc Tehran chấp nhận các giới hạn nghiêm ngặt đối với chương trình hạt nhân. Khi các đợt không kích cũng không đạt được mục tiêu đó và Tehran đóng eo biển Hormuz, Mỹ phong tỏa các cảng của Iran vào tháng 5 nhằm bóp nghẹt nền kinh tế nước này.
Theo thỏa thuận tạm thời đạt được tuần trước, Mỹ đã dỡ bỏ phong tỏa, đồng ý để Iran bán dầu và nhận thanh toán.
Các điểm đến của dầu thô Iran xuất khẩu. Đơn vị: nghìn thùng/ngày. Đồ thị: Kpler, Reuters
Thông báo của Bộ Tài chính Mỹ được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Phó tổng thống JD Vance nói với báo giới rằng Iran đã mời thanh sát viên của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) quay lại nước này. Ông mô tả đây là cột mốc lớn và bước đầu tiên hướng tới chấm dứt vĩnh viễn chương trình vũ khí hạt nhân của Iran.
Theo ông, một số cuộc trao đổi với thanh sát viên có thể diễn ra ngay từ 22/6, nhưng không nêu rõ họ sẽ được tiếp cận tới đâu, cũng như liệu có được phép tới các cơ sở từng bị Mỹ và Israel tấn công năm ngoái hay không.
IAEA chưa bình luận, trong khi Iran cũng chưa xác nhận thông tin này.
Phe cứng rắn tại Iran phản đối khả năng cho phép thanh sát viên hạt nhân trở lại nước này. Hãng tin Tasnim cho rằng động thái này "đi ngược lại bản ghi nhớ" mà Iran đã ký với Mỹ.
Huyền Lê (Theo WSJ, Iranintl)
