Lầu đồng hồ 120 năm tuổi của Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng - Ảnh: TRỌNG NHÂN
Lầu đồng hồ trăm tuổi và dấu chân hai nhân vật lịch sử
Bà Lê Tú Cẩm - Chủ tịch Hội Di sản văn hóa TP.HCM - cho biết Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng có nhiều giá trị di sản văn hóa vật thể. Trường vẫn giữ được khối nhà có lầu đồng hồ, cầu thang hình chữ V và kiến trúc mái ngói cao gắn đồng hồ chính diện.
Kiểu kiến trúc này hiện còn được nhìn thấy ở một số công trình cổ tiêu biểu của thành phố như chợ Bến Thành, trụ sở UBND TP.HCM, Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong.
Qua hơn một thế kỷ, nhờ được đội ngũ kỹ thuật của nhà trường bảo dưỡng thường xuyên, chiếc đồng hồ vẫn vận hành tốt, trở thành chứng nhân lịch sử và biểu tượng đặc trưng của Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng.
Hiện tầng một của khối nhà này được sử dụng làm phòng truyền thống. Tại đây lưu giữ nhiều tư liệu, hình ảnh, hiện vật giúp người xem hình dung chặng đường 120 năm của trường. Trong số đó có những giáo cụ đặc trưng của trường kỹ thuật như máy phát điện, máy tiện, đe rèn cổ Vulcan...
PGS.TS Hà Minh Hồng - Phó chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử TP.HCM - cho biết đầu năm 1911, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành xin học tại Trường Cơ khí Á Châu, thường gọi là Trường Bá Nghệ, tiền thân của Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng.
Khi ấy, trường có nhiều chương trình đào tạo về cơ khí kỹ nghệ, phục vụ nhu cầu công nhân hàng hải và công nhân cơ khí cho xưởng Ba Son.
Theo ông Hồng, trong khoảng ba tháng học tại đây, Nguyễn Tất Thành vừa học nghề, vừa đi bán báo kiếm sống, tìm hiểu đời sống người dân và tình hình đấu tranh của các tầng lớp lao động Nam Kỳ.
Ngày 5-6-1911, với tên gọi Văn Ba, ông rời Sài Gòn trên tàu Amiral Latouche Tréville, bắt đầu hành trình tìm đường cứu nước.
Theo tư liệu từ Bảo tàng Tôn Đức Thắng, Chủ tịch Tôn Đức Thắng học tại Trường Cơ khí Á Châu trong niên khóa 1915-1917.
Đây là dấu mốc quan trọng, góp phần trang bị cho ông tri thức nghề nghiệp hiện đại, tác phong lao động công nghiệp, ý thức tổ chức và tính kỷ luật, bước vào hàng ngũ công nhân kỹ thuật, trưởng thành trong phong trào công nhân và cách mạng Việt Nam.
Bức phù điêu tái hiện lịch sử trăm năm của Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng - Ảnh: TRỌNG NHÂN
"Màu áo xanh Cao Thắng" trong phong trào học sinh đô thị
Bên cạnh giá trị kiến trúc và giáo dục, Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng còn gắn với lịch sử đấu tranh của học sinh, sinh viên Sài Gòn trước năm 1975.
Ông Lê Văn Nuôi - cựu học sinh Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng, nguyên Tổng biên tập báo Tuổi Trẻ - cho biết đội ngũ cán bộ Đoàn và học sinh Cao Thắng từng là lực lượng xung kích trong nhiều thời điểm quan trọng của phong trào học sinh, sinh viên đô thị.
Theo ông, phong trào học sinh Cao Thắng có sắc thái riêng vì đây là trường dạy nghề. Nhiều dụng cụ học tập, giáo cụ cơ khí và khí giới tự tạo được học sinh sử dụng trong các cuộc đấu tranh, bãi khóa, chống đàn áp.
Ông cho rằng chính đặc điểm ấy làm nên hình ảnh rất riêng của học sinh Cao Thắng trong phong trào đô thị Sài Gòn - Gia Định.
Một dấu mốc là cuộc bãi khóa ngày 10-3-1970 với khẩu hiệu chống thu học phí trường công và chống tăng giá giấy in sách giáo khoa.
Cuộc bãi khóa này là một trong những sự kiện mở màn phong trào năm 1970-1971 của học sinh, sinh viên Sài Gòn, gắn với các yêu cầu trả tự do cho học sinh, sinh viên bị bắt, chống đàn áp và đòi quyền tự trị đại học.
Trong thời kỳ chiến tranh, trường cũng là nơi hai lần diễn ra đại hội thành lập Tổng đoàn học sinh Sài Gòn vào các năm 1964 và 1970.
Ông Nguyễn Minh Nhựt - Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM - đánh giá Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng hội tụ nhiều giá trị vật thể và phi vật thể, có cơ sở để nghiên cứu, đề xuất xếp hạng di tích lịch sử cấp thành phố.
Các ý kiến và tham luận tại hội thảo sẽ được tổng hợp, hoàn thiện thành cơ sở khoa học để tham mưu UBND TP.HCM xem xét theo quy định.
Ông Nguyễn Minh Nhựt - Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM - phát biểu tại hội thảo - Ảnh: TRỌNG NHÂN
Số hóa những giá trị của ngôi trường 120 năm
Hiệu trưởng Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng Lê Đình Kha cho biết nhà trường đã sưu tầm, lưu giữ hệ thống tư liệu, hình ảnh, hiện vật và hồ sơ lịch sử liên quan đến quá trình hình thành, phát triển của trường.
Đây là nguồn dữ liệu quan trọng để xây dựng cơ sở dữ liệu số về di sản lịch sử - giáo dục, phục vụ nghiên cứu, giảng dạy, học tập và quảng bá hình ảnh nhà trường.
Thời gian tới, trường sẽ tiếp tục số hóa toàn diện tư liệu, xây dựng kho dữ liệu số tập trung, phát triển nền tảng giới thiệu trực tuyến, tích hợp mã QR, bản đồ số, không gian tham quan ảo, công nghệ thực tế ảo (VR) và thực tế tăng cường (AR).
Nhà trường cũng khuyến khích giảng viên, sinh viên tham gia các đề tài nghiên cứu, dự án số hóa tư liệu lịch sử và sản phẩm truyền thông số nhằm lan tỏa giá trị lịch sử - giáo dục của nhà trường trong giai đoạn mới.
