Vừa đánh lái chiếc môtô phân khối lớn vào bài thi vòng số 8, ông Philippe loạng choạng rồi chống chân. Loa báo trượt, ông dắt xe ra ngoài chờ lịch thi lại.
Người đàn ông Pháp 73 tuổi có mặt tại một trung tâm sát hạch lái xe ở Nha Trang từ lúc 6h30 để thi lấy giấy phép lái xe (bằng lái) hạng A, dành cho môtô trên 125 cm3. "Ở Pháp, tôi không đi môtô nên điều khiển xe chưa tốt. Dù trượt lần này, tôi sẽ thi lại. Nhờ học lái xe, tôi hiểu luật và các tình huống giao thông thường xảy ra ở Việt Nam hơn", ông nói.
Ông Philippe cho biết trước đây, giấy phép lái xe quốc tế của ông có thể chuyển đổi để điều khiển xe máy dưới 125 cm3 ở Việt Nam. Để tự cầm lái xe phân khối lớn đi phượt đúng luật, đầu năm nay, ông nộp hồ sơ thi sát hạch.
Để có mặt ở sân thi thực hành, Philippe phải vượt qua bài thi lý thuyết. "Đây là phần gian nan nhất với người nước ngoài như tôi", ông nói. Với những câu có hình ảnh biển báo, ông có thể trả lời được nhưng những câu tình huống hoặc văn hóa giao thông, bắt buộc người thi phải đọc hiểu.
Không giỏi tiếng Việt nên trong một tháng, người đàn ông Pháp đến lớp ôn thi ba buổi mỗi tuần, thời gian còn lại tự học qua ứng dụng điện thoại nhờ vợ người Việt dịch thuật. "Cuối cùng tôi đã vượt qua 23/25 câu hỏi lý thuyết", ông nói.
Jason Cavaillé, 33 tuổi, người Pháp, thi bằng lái xe máy tại Việt Nam. Ảnh: Nhân vật cung cấp
Trong khoảng nửa năm qua, trên các diễn đàn của người nước ngoài (Expats) tại Hà Nội, TP HCM và Đà Nẵng, liên tục xuất hiện những bài đăng tìm trung tâm dạy lái xe hoặc hỏi đáp thủ tục thi lấy bằng lái, thu hút hàng chục nghìn lượt tương tác.
Anh Nguyễn Tiên Huy, 31 tuổi, giáo viên tại Trung tâm đào tạo và sát hạch lái xe Đà Nẵng (có cơ sở ở Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi), cho biết lượng học viên người nước ngoài thi thực hành tăng đột biến từ cuối năm 2025 đến nay. Mỗi cơ sở tiếp nhận khoảng vài chục học viên.
"Đa số họ đã có bằng ôtô nên được miễn phần lý thuyết. Trong quá trình tập sa hình, chúng tôi bố trí người phiên dịch tiếng Anh hoặc tiếng Trung hướng dẫn", anh Huy cho biết. Theo anh, việc người nước ngoài thi cả lý thuyết khá hiếm do rào cản từ bộ đề 250 câu tiếng Việt.
Hiện tượng tương tự cũng đang diễn ra ở các thành phố khác. Anh Văn Sơn, 42 tuổi, giáo viên dạy lái xe của một trung tâm ở TP HCM, cho biết lượng học viên ngoại quốc từ đầu năm đến nay tăng gấp đôi so với mọi năm, trung bình mỗi tháng có khoảng vài chục người dự thi.
Chị Võ Vy, chuyên hỗ trợ thủ tục hành chính cho người nước ngoài ở TP HCM, cho biết xu hướng học và thi lấy bằng lái xe máy bắt nguồn từ việc ngày càng nhiều người xác định cư trú lâu dài ở Việt Nam.
"Sa hình vòng số 8 vốn đã làm khó nhiều người, nhưng bộ đề 250 câu mới thực sự là thử thách. Không có bản dịch tiếng Anh, học viên buộc phải am hiểu từ vựng tiếng Việt để phân tích các tình huống giao thông phức tạp thay vì chỉ nhìn biển báo", chị Vy nói.
Khảo sát của mạng lưới toàn cầu Internations Expat Insider năm 2023 chỉ ra, giao thông là một trong những yếu tố gây sốc văn hóa lớn nhất. 45% người nước ngoài tại Việt Nam gặp khó khăn khi làm quen với đường phố.
Học viên nước ngoài thi bằng lái xe máy ở Đà Nẵng. Video: Tiên Huy
Jason, 33 tuổi, người Pháp, cho biết những ngày đầu đến Việt Nam anh bất ngờ khi thấy xe máy di chuyển ở mọi ngóc ngách và vượt lên từ hai phía. Sau nhiều năm sống tại đây, anh hiểu kỹ năng điều khiển phương tiện tốt là chưa đủ. "Khi lực lượng chức năng kiểm tra hoặc xảy ra va chạm, việc có bằng lái rất quan trọng, đặc biệt liên quan đến vấn đề bồi thường bảo hiểm", Jason nói.
Ông Ray Kuschert, 58 tuổi, người Australia có hơn 10 năm sống tại TP HCM cũng nhấn mạnh yếu tố "đúng luật". Ông cho biết bằng lái là điều kiện tiên quyết để hưởng quyền lợi y tế. Hầu hết gói bảo hiểm du lịch và y tế quốc tế có điều khoản từ chối bồi thường chi phí tai nạn nếu người điều khiển không có bằng lái hợp lệ. Tuy nhiên, ông Ray cho biết thủ tục chuyển đổi hồ sơ mất nhiều thời gian và thời hạn bằng lái bị giới hạn theo thị thực. "Tôi kỳ vọng quy trình cấp bằng sớm được số hóa, tích hợp vào hệ thống VNeID và đơn giản hóa thủ tục. Điều này sẽ giúp cộng đồng người nước ngoài dễ tuân thủ luật giao thông Việt Nam hơn", ông nói.
Handy Hans (trái), 36 tuổi, người Anh, sống ở Đà Nẵng chở chị gái bằng xe máy ra sân bay, năm 2026. Ảnh: Handy Hans
Handy Hans, 36 tuổi, người Anh, sống ở Đà Nẵng, từng chọn đi xe đạp hoặc xe công nghệ vì chưa có bằng. Khi nhu cầu di chuyển xa tăng lên, anh quyết định đi thi. "Tôi từng thấy nhiều người lúng túng tại chốt kiểm tra vì thiếu giấy tờ. Việc có đủ bằng lái giúp tôi lưu thông tự tin hơn", Hans nói.
Đánh giá về xu hướng này, PGS TS Phạm Ngọc Trung, nguyên Trưởng khoa Tuyên truyền (Học viện Báo chí và Tuyên truyền), nhìn nhận đây là tín hiệu tích cực. Việc người nước ngoài chủ động học luật, thi lấy bằng chứng tỏ họ có ý định gắn bó lâu dài và tôn trọng pháp luật sở tại.
"Qua quá trình học các quy tắc, biển báo, họ sẽ hòa nhập với văn hóa giao thông Việt Nam nhanh và an toàn hơn", ông Trung nói. Ông cũng kỳ vọng các cơ quan chức năng sẽ có thêm các bài thi chuẩn hóa bằng tiếng Anh để tạo thuận lợi cho người nước ngoài cư trú hợp pháp.
Nga Thanh
