Người phụ nữ hơn 40 năm lặng thầm chăm lo những ngôi mộ liệt sĩ

Đều đặn từ 5 giờ sáng, khi Nghĩa trang Liệt sĩ Hóc Môn (TP.HCM) còn chìm trong tĩnh lặng, chỉ có tiếng chổi tre sột soạt trên lối đi và tiếng chim gọi nhau từ những tán cây, một người phụ nữ dáng người nhỏ nhắn lặng lẽ bắt đầu công việc quen thuộc. Chiếc khăn trên tay bà chậm rãi lướt qua từng tấm bia, lau sạch lớp bụi mỏng phủ trên những dòng họ tên, năm sinh, năm hy sinh. Có phần mộ khắc đầy đủ thông tin, quê quán. Cũng có những ngôi mộ chỉ đơn giản mang dòng chữ: "Liệt sĩ chưa xác định được thông tin".

Suốt 44 năm qua, gần như ngày nào cũng vậy. Người phụ nữ ấy là bà Nguyễn Thị Ngọc Hiệp (sinh năm 1963), người quản trang đã dành gần trọn cuộc đời để chăm sóc nơi an nghỉ của các liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Hóc Môn.

Sinh ra và lớn lên ở mảnh đất Hóc Môn (TP.HCM), cơ duyên đưa bà Nguyễn Thị Ngọc Hiệp đến với công việc đặc biệt này bắt đầu từ nhỏ khi theo theo cha là cựu chiến binh cùng các cô chú trong đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại khu vực gần ngã tư Bảy Hiền, nơi từng diễn ra trận đánh ác liệt trong Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Những ngày đầu, khi mới đưa hài cốt các liệt sĩ về an táng tại Nghĩa trang Tân Xuân, nơi đây chỉ là những ngôi mộ đơn sơ phủ đầy cỏ dại, phơi mình giữa nắng mưa, trâu bò vẫn tự do ra vào. Xót xa trước cảnh quạnh hiu ấy, bà Hiệp lặng lẽ đến nhổ cỏ, quét dọn, thắp hương cho các phần mộ mà không nhận bất kỳ khoản thù lao nào. Sự tận tụy của người phụ nữ ấy dần được ghi nhận. Từ công việc hoàn toàn tự nguyện, bà được giao nhiệm vụ quản lý, chăm sóc nghĩa trang và gắn bó với nơi này suốt nhiều thập kỷ. Đến năm 2020, khi toàn bộ phần mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang Tân Xuân được cất bốc, quy tập về Nghĩa trang Liệt sĩ Hóc Môn, bà Hiệp cũng tiếp tục theo các liệt sĩ đến nơi an nghỉ mới. Từ đó đến nay, bà vẫn lặng lẽ chăm sóc từng phần mộ, như đã làm suốt hơn 44 năm qua

Sau khi quét sạch những chiếc lá rụng, bà Hiệp lại bắt đầu lau bia mộ. Công việc tưởng đơn giản nhưng kéo dài hàng giờ đồng hồ. Mỗi tấm bia đều được lau sạch bụi, chỉnh ngay ngắn bình hoa, bát hương, nhặt bỏ những cọng cỏ len giữa các khe gạch. 

Có những ngày chỉ vài đoàn khách ghé thắp hương. Cũng có những buổi chiều, cả khu nghĩa trang rộng lớn chỉ còn tiếng gió. Nhưng với bà Hiệp, dù có người đến hay không, các phần mộ vẫn phải sạch sẽ. "Bởi các chú, các anh đã nằm đây rồi, không còn tự chăm sóc cho mình được nữa." Câu nói giản dị ấy đủ để lý giải vì sao suốt nhiều thập kỷ, bà vẫn đều đặn có mặt từ sáng sớm.

Mỗi tối, sau bữa cơm, bà Hiệp lại ra nghĩa trang thắp hương thêm một lần nữa. Với bà, đó như lời chào trước khi khép lại một ngày, cũng là cách thay mặt thân nhân các liệt sĩ chăm lo hương khói cho những người đã ngã xuống.

Nghĩa trang liệt sĩ Hóc Môn hiện nay là nơi an nghỉ và tri ân 729 anh hùng liệt sĩ nhưng trong đó gần một nửa phần mộ vẫn chưa xác định được danh tính. Đây cũng là nỗi day dứt trong lòng nhiều người, trong đó có bà Hiệp.

Những ngày tháng 7, dòng người về Nghĩa trang Liệt sĩ Hóc Môn đông hơn thường lệ. Nhiều người không khỏi cảm phục khi biết bà Nguyễn Thị Ngọc Hiệp đã dành hơn 44 năm lặng thầm chăm lo từng phần mộ liệt sĩ bằng tất cả lòng biết ơn và sự tri ân.

Gia đình bà có hai người anh hy sinh trong chiến tranh nhưng chưa tìm thấy hài cốt. Đến nay, bà vẫn chưa biết hai anh đang yên nghỉ ở đâu. Trước khi mất, cha bà luôn căn dặn con gái phải tận tụy chăm lo hương khói cho các liệt sĩ, coi đó như chăm sóc chính những người thân của mình.

Khi "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" được triển khai, bà Hiệp không giấu được xúc động. Hơn ai hết, bà hy vọng chiến dịch sẽ mở ra cơ hội tìm thấy hài cốt của hai người anh đã hy sinh, để gia đình có thể biết các anh đang yên nghỉ nơi đâu sau hơn nửa thế kỷ ngóng đợi.

Đến nay, ở cái tuổi ngoài 60, bà Hiệp đã không còn nhanh nhẹn như trước, nhưng bà vẫn chưa từng nghĩ sẽ rời Nghĩa trang Liệt sĩ Hóc Môn. Suốt 44 năm gắn bó, nơi đây đã trở thành một phần cuộc sống của bà. 

"Các bác, các chú ở đây cũng như người thân của mình vậy. Còn sống ngày nào thì tôi còn theo các bác, các chú ngày đó." bà nói rồi lặng lẽ thắp thêm một nén hương lên phần mộ trước mặt.

Dù công việc thầm lặng và nhiều vất vả, bà Hiệp chưa bao giờ thấy mình cô đơn. Phía sau người phụ nữ ấy luôn có gia đình đồng hành. Các con, cháu thường xuyên vào nghĩa trang phụ bà quét dọn, lau bia, thay hoa, thắp hương và chăm sóc cảnh quan. Với họ, đó không chỉ là giúp mẹ, giúp bà, mà còn là cách gìn giữ sự tri ân đối với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.