Nhiều bạn trẻ nhìn công việc qua lăng kính màu hồng
Một buổi sáng mùa hè, tại Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội có khá đông người lao động đến làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp. Song, lượng người thực sự tìm kiếm một công việc mới lại không nhiều. Từ 8 giờ đến 11 giờ, tại bàn tuyển dụng của Công ty CP Đầu tư Plus VN chỉ có một lao động ghé qua tìm hiểu thông tin dù công ty này đang tìm kiếm ứng viên cho nhiều vị trí công việc.
Bà Trần Thị Hằng, Trưởng phòng Nhân sự công ty, khá bất ngờ khi lượng người đến làm thủ tục bảo hiểm thất nghiệp khá đông, số người chủ động tìm việc lại rất ít, đặc biệt gần như không có người trẻ. "Khi tôi chủ động tiếp cận và hỏi thăm, đa số cho biết chưa muốn đi làm ngay hoặc muốn ở nhà làm riêng. Tâm thế của họ là chưa thực sự cần việc", bà Hằng chia sẻ.
Với kinh nghiệm nhiều năm trong tuyển dụng nhân sự, bà Hằng cho biết hiện nay, các bạn trẻ mới ra trường hoặc có kinh nghiệm 2 - 3 năm thường ít quan tâm đến bản chất công việc mà hay hỏi về mức thu nhập, thời gian làm việc. Các bạn trẻ cũng chưa đặt ra mục tiêu công việc lâu dài mà thiên về lợi ích trước mắt, chẳng hạn như công việc có hấp dẫn không hoặc mức lương thế nào.
Bản thân người trẻ phải chủ động bước ra khỏi vùng an toàn để nắm bắt cơ hội
ẢNH: THU HẰNG
"Trước đây, người lao động có thể chấp nhận mức lương thấp rồi phấn đấu dần từ nhân viên lên tổ trưởng, quản lý theo đúng lộ trình. Còn bây giờ, nhiều bạn không quan tâm đến lộ trình thăng tiến, thậm chí không cần lên vị trí quản lý, miễn là công việc nhẹ nhàng và lương cao. Đó là lý do nhiều người học đại học xong lại đi làm bán hàng online hoặc quản lý các cơ sở spa, chấp nhận công việc chỉ kéo dài vài năm rồi tính tiếp", bà Hằng chia sẻ.
Ông Ngô Xuân Liễu, Giám đốc Trung tâm Quốc gia về dịch vụ việc làm, Cục Việc làm (Bộ Nội vụ), cũng cho biết không ít lao động trẻ, đặc biệt là sinh viên mới tốt nghiệp, bước vào thị trường lao động với nhiều kỳ vọng. Tuy nhiên, khi tiếp xúc với công việc thực tế, áp lực công việc, văn hóa DN và yêu cầu về năng suất thường khác xa những gì họ hình dung.
"Nhiều bạn trẻ nhìn công việc qua lăng kính màu hồng. Khi phát sinh những khó khăn ngoài dự tính, các bạn dễ dao động, thậm chí nghỉ việc chỉ sau một thời gian ngắn", ông Liễu phân tích và cho rằng hiện tượng "sốc văn hóa" khi chuyển từ môi trường học tập sang môi trường làm việc là khá phổ biến.
Xây dựng năng lực học tập suốt đời
Theo ông Liễu, để kết nối cung cầu thị trường tốt hơn, hiện sàn giao dịch việc làm quốc gia đang được Bộ Nội vụ xây dựng thống nhất trên phạm vi cả nước, song song với 4 cơ sở dữ liệu nền tảng về người lao động, lao động nước ngoài, tranh chấp và tai nạn lao động, được kết nối với dữ liệu an sinh xã hội và dân cư. Sắp tới, nền tảng sẽ được tích hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp theo mô hình "một cửa", nơi người lao động chỉ cần truy cập một địa chỉ để vừa tìm khóa học, vừa tìm việc. Điều này sẽ hỗ trợ tốt hơn cho thanh niên.
Tuy nhiên, ông Liễu thẳng thắn: "Điều quan trọng nhất vẫn là bản thân người lao động có mong muốn làm việc hay không. Các cơ quan quản lý có thể tạo cơ hội, định hướng, kết nối và hỗ trợ, nhưng người trẻ phải chủ động bước ra khỏi vùng an toàn để nắm bắt cơ hội".
Ông Nguyễn Bảo Long, Giám đốc dự án Nguồn nhân lực công nghiệp (TOPCV), cho rằng người trẻ mới ra trường có thể làm các công việc phổ thông và điều này "không có gì sai, miễn là các bạn vẫn tiến lên". Quan trọng là không dừng việc tích lũy năng lực hành nghề chuyên môn, bởi đó mới là "cần câu cơm" lâu dài.
PGS-TS Phạm Mạnh Hà, Giảng viên cao cấp, Đại học Bách khoa Hà Nội, nhìn nhận trong bối cảnh AI thay đổi thị trường lao động từng ngày, kỹ năng quan trọng nhất của người trẻ không còn là sở hữu một tấm bằng đại học mà là năng lực tự học. "Kiến thức thay đổi rất nhanh, không ai có thể dùng một tấm bằng đại học cho cả cuộc đời. Điều quan trọng nhất là phải xây dựng năng lực học tập suốt đời. Tự học không chỉ là đọc sách mà còn là khả năng lập kế hoạch học tập, biết tìm kiếm thông tin, vận dụng kiến thức vào thực tiễn và luôn sẵn sàng thích ứng với những thay đổi của thị trường lao động", ông Hà nhấn mạnh.
