Nhiều chính sách của ông Trump khiến lạm phát neo cao, dẫn đến Fed không thể hạ lãi suất cơ bản, còn lợi suất trái phiếu kho bạc đi lên.
Tổng thống Donald Trump thường xuyên chỉ trích lãi suất cao, cho rằng điều này xúc phạm đến quy mô và sức mạnh của nền kinh tế. Theo ông, Mỹ xứng đáng có chi phí vay mượn rẻ nhất thế giới.
Vì vậy, ông từ lâu đã công khai gây áp lực lên Cục Dự trữ Liên bang (Fed) nhằm cắt giảm lãi suất cơ bản, cho rằng đó sẽ là "nhiên liệu tên lửa" cho tăng trưởng và giúp giá nhà trở nên dễ tiếp cận hơn.
Nhưng đến nay, tổng thống "đang tự thua trong cuộc chiến cắt giảm lãi suất của chính mình", theo bình luận của AP. Bởi Fed khó lòng hạ lãi suất cơ bản khi lạm phát vẫn neo cao, trong khi lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ - tham chiếu của lãi vay thế chấp tại ngân hàng - nhích lên do nhà đầu tư đánh giá bất ổn.
Năm ngoái, các mức thuế quan từng khiến lạm phát leo thang. Đáng chú ý, từ cuối tháng 2, cuộc chiến với Iran khiến giá dầu tăng vọt, có thời điểm xấp xỉ 120 USD mỗi thùng. Đến tháng trước, lạm phát Mỹ tăng 3,5% so với cùng kỳ 2025, tức vẫn duy trì trên mục tiêu 2% suốt hơn 5 năm qua.
Giá xăng vài tuần qua tăng trở lại khi căng thẳng tại Trung Đông tái leo thang. Hôm 29/7, Fed quyết định giữ nguyên lãi suất tham chiếu tại 3,5-3,75%. Chủ tịch Fed Kevin Warsh không đưa ra định hướng xử lý rõ ràng cho vấn đề lạm phát.
Thay vào đó, tân chủ tịch Fed do chính ông Trump lựa chọn, từng nói cảm thấy hài lòng khi để thị trường tài chính đóng vai trò lớn hơn trong việc quyết định lãi suất thay vì ngân hàng trung ương.
Thực tế, dù Fed giữ nguyên lãi suất điều hành đầu năm đến nay, thị trường vẫn tự nâng mức lợi trái phiếu kho bạc Mỹ, cơ sở để lãi suất tại nhà băng tăng. Theo ông Warsh, đây "thay đổi theo hướng tích cực", dù trái với kỳ vọng của Trump dành cho tân Chủ tịch Fed.
"Các nhà đầu tư đang học cách nhìn vào bản thân trận đấu chứ không phải trọng tài. Giá trên thị trường sẽ tiếp tục biến động theo hướng và mức độ mà họ cho là phù hợp", ông Warsh nói tuần trước.
Đến 31/7, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm đạt mức cao nhất gần hai thập kỷ, ngược với cam kết ông Trump từng đưa ra với cử tri. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm cũng vượt 4,7%, cao hơn lúc ông trở lại Nhà Trắng.
Lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm là tham chiếu để các tổ chức tài chính ấn định giá lãi suất vay thế chấp. Đến tuần trước, lãi suất vay mua nhà cố định kỳ hạn 30 năm trung bình ở mức 6,66%, gần như không đổi so với một năm trước.
Lãi suất neo cao nghĩa là ít gia đình có khả năng vay mua nhà hoặc ôtô. Bản thân chính phủ cũng chịu áp lực, khi đã chi 827 tỷ USD trong năm tài chính này để trả nợ công liên bang, nhiều hơn số tiền dành cho quốc phòng. Ông John Silvia, CEO Dynamic Economic Strategy, nhận định đây là kết quả của các sự kiện đang diễn ra. "Thị trường phản ánh lạm phát cao hơn và sự bất định về chính sách", ông nói.
Trong khi đó, tại cuộc họp nội các hôm 31/7, ông Trump gần như phớt lờ đà tăng của lãi suất và mô tả nền kinh tế đang bùng nổ, dù số liệu mới nhất cho thấy GDP quý II chỉ tăng 1,5%, đã điều chỉnh về cơ sở năm. "Chúng ta đang có môi trường kinh tế thành công nhất từ trước đến nay. Vốn đầu tư đổ vào nước Mỹ nhiều chưa từng có", ông phát biểu tại cuộc họp nội các hôm 31/7.
Cả Tổng thống Trump và Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đều không đề cập đến lãi suất trong phần họp công khai. Nhưng người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai cho rằng việc chấm dứt chiến sự với Iran sẽ giúp lạm phát giảm mạnh, mở đường cho Fed tiếp tục cắt giảm lãi suất cơ bản.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trả lời phỏng vấn trên chuyên cơ Không lực Một khi trở về Nhà Trắng, ngày 2/8. Ảnh: AP
Trong chiến dịch tranh cử năm 2024, ông Trump và đảng Cộng hòa hứa hẹn lãi suất và giá cả sẽ giảm nếu các chính sách của họ được triển khai. Tuy nhiên, 12 tháng qua, lạm phát tăng gần bằng tốc độ tăng lương theo giờ. Thực tế có thể đáng lo hơn, bởi chi phí trả nợ không được tính vào chỉ số giá tiêu dùng (CPI).
"Điều này từng khiến đảng Dân chủ thất thế trong cuộc bầu cử năm 2024. Nếu giá cả và chi phí vay tiếp tục tăng nhanh hơn tiền lương đến mùa thu năm nay, logic tương tự sẽ bất lợi cho đảng Cộng hòa", chuyên gia kinh tế Juan Felipe Riaño tại Đại học Georgetown, nhận định.
Chuyên gia cảnh báo lãi suất cao đang trở thành thách thức với đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Ông Trump có thể dẫn tỷ lệ thất nghiệp thấp và tiêu dùng vững vàng để chứng minh nền kinh tế ổn định. Nhưng đến nay, ít dấu hiệu cho thấy những lập luận này thuyết phục được công chúng.
Một nguyên nhân có thể là cử tri quan tâm nhiều hơn đến việc thu nhập có tăng nhanh hơn lạm phát hay không, theo nghiên cứu công bố hồi tháng 6 của nhà kinh tế Juan Felipe Riaño và Francesco Trebbi tại Đại học California, Berkeley.
Thời gian cho nỗ lực kéo giảm lãi suất của ông Trump không còn nhiều. Cuộc họp chính sách tiếp theo của Fed sẽ diễn ra ngày 15-16/9 tới. Theo công cụ CME FedWatch, thị trường hiện kỳ vọng Fed sẽ tăng lãi suất dịp này.
Phiên An (theo AP)
