Việc Tổng thống Trump đề nghị FIFA xóa án treo giò cho tiền đạo Balogun tại World Cup làm dấy lên lo ngại về vấn đề chính trị hóa bóng đá.
Quyết định của FIFA về việc hủy án treo giò một trận đối với tiền đạo đội tuyển Mỹ Folarin Balogun, cho phép anh ra sân trong trận đấu quyết định ở vòng 16 đội World Cup gặp Bỉ, đã tạo ra một làn sóng tranh cãi dữ dội cả ở nước Mỹ lẫn dư luận quốc tế.
Việc Tổng thống Donald Trump công khai thừa nhận đã đề nghị Chủ tịch FIFA xem xét lại chiếc thẻ đỏ của Balogun trong trận đấu giữa Mỹ với Bosnia & Herzegovina hôm 1/7, điều dẫn tới án treo giò của anh, càng thổi bùng lên ngọn lửa giận dữ trong dư luận.
"Tất cả những gì tôi làm là đề nghị xem xét lại vì tôi nghĩ đó không phải hành động phạm lỗi", ông Trump ngày 6/7 nói với các phóng viên tại Phòng Bầu dục. "Tôi đã xem tình huống đó. Đấy không phải phạm lỗi. Thậm chí còn không đáng bị thổi phạt. Đó là hai cầu thủ đang chạy hết tốc lực rồi vô tình va chạm nhau".
Ông Trump, người tự nhận mình "từng là một vận động viên giỏi", bày tỏ hoài nghi về trọng tài đã rút thẻ đỏ với Balogun, nói rằng ông này "có chút đáng ngờ nếu bạn kiểm tra quá khứ của ông ấy", nhưng không nói rõ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Phòng Bầu dục, Nhà Trắng, ngày 6/7. Ảnh: AP
Dù có được Balogun trong đội hình, tuyển Mỹ vẫn hứng chịu thất bại với tỷ số 1 - 4 trong trận đấu với Bỉ vừa diễn ra. Tuy nhiên, kết quả này vẫn không thể khiến người ta bỏ qua những lo ngại về hành vi can thiệp chính trị vào giải đấu.
Theo bình luận viên kỳ cựu Stephen Collinson từ CNN, "lời đề nghị của ông Trump với FIFA có mang tính quyết định hay không, điều đó đã không còn quan trọng".
"Chỉ riêng suy nghĩ rằng lãnh đạo Mỹ thực sự đã tác động tới giải đấu cũng đủ nguy cơ làm hoen ố hình ảnh một ngày hội bóng đá vốn đang để lại nhiều ấn tượng đẹp trong mắt công chúng quốc tế", Collinson nói.
Tranh cãi là điều không thể tránh khỏi tại các vòng chung kết World Cup. Không ai có thể quên bàn thắng "bàn tay của Chúa" do Diego Maradona ghi cho Argentina năm 1986, hay cú húc đầu của ngôi sao tuyển Pháp Zinedine Zidane trong trận chung kết năm 2006.
Nhưng việc một lãnh đạo chính trị gọi điện cho Chủ tịch FIFA để nêu ý tưởng về việc ai được phép ra sân, nhất là ở một trận đấu quyết định đến tấm vé đi tiếp của chính nước chủ nhà, là chưa từng có tiền lệ.
Điều này đã gây ra nhiều tranh cãi trong chính dư luận Mỹ, quốc gia vốn đã chứng kiến tình trạng phân cực chính trị gia tăng trong những năm qua. Với tâm lý cuồng nhiệt và bênh vực đội nhà, nhiều người hâm mộ bày tỏ hài lòng với động thái của ông Trump và quyết định từ FIFA, giúp Balogun có tên trong đội hình xuất phát tại Seattle vào ngày 6/7.
"Đó là điều bất công đã được sửa sai và nó mang lại lợi thế cho đội chúng tôi. Tôi hài lòng với điều đó", Patrick McDonald, 48 tuổi, cổ động viên đến từ Birmingham, Alabama, nói.
Nhưng một số người lại cảm thấy sốc và bối rối trước động thái của Tổng thống Trump. "Bạn không thể chỉ gọi cho Chủ tịch FIFA và yêu cầu thay đổi", Julie Foudy, nhà bình luận truyền hình Mỹ, nói. "Bóng đá là một tôn giáo với hàng tỷ người trên thế giới, nên khi tạo ra cảm giác bất công, World Cup sẽ không còn gì đặc biệt".
Liên đoàn Bóng đá Hoàng gia Bỉ (RBFF) cho rằng những dàn xếp hậu trường trước trận đấu đã vi phạm quy định của FIFA và làm tổn hại đến tinh thần thể thao cao thượng. Họ đồng thời cáo buộc FIFA thiếu minh bạch trong việc đưa ra quyết định.
Làn sóng phản đối trên thế giới về vụ Balogun ngày càng lan rộng.
Liên đoàn Bóng đá châu Âu (UEFA) tuyên bố việc hoãn án phạt của Balogun có nguy cơ làm lung lay uy tín giải đấu. "Khi tính nghiêm minh của luật lệ không còn được chính những người quản lý bảo đảm, tính công bằng của cuộc chơi sẽ bị lung lay và uy tín giải đấu sẽ bị hủy hoại", UEFA nhấn mạnh.
Ông Trump nói về việc đề nghị FIFA xem xét lại thẻ đỏ của Balogun khi trả lời phóng viên ở Phòng Bầu dục ngày 6/7. Video: Fox News
Collinson nhận định xét một cách độc lập, có lý do chính đáng để cho rằng Balogun đã bị xử ép khi nhận thẻ đỏ trong chiến thắng của đội tuyển Mỹ trước Bosnia & Herzegovina tuần trước. Tuy nhiên, việc ông Trump quyết định gọi điện cho Chủ tịch FIFA lại làm dấy lên hoài nghi rằng lệnh xóa án cho Balogun không hoàn toàn xuất phát từ tính công bằng.
Trọng tài không rút thẻ đỏ ngay lúc đó, nhưng sau khi xem lại VAR đã quyết định rằng Balogun phạm lỗi nghiêm trọng.
Nhiều người hâm mộ cho rằng Balogun là nạn nhân của hệ thống VAR và anh hoàn toàn không cố ý triệt hạ đối thủ. Thực tế, các pha va chạm giữa cầu thủ thường trông nguy hiểm hơn rất nhiều khi xem chậm. Ở những thời kỳ trước khi công nghệ phát triển, các pha tranh chấp như của Balogun thường sẽ được bỏ qua.
Dù vậy, phản ứng từ FIFA trước sự việc cùng đề nghị của Tổng thống Trump đang gióng lên những hồi chuông cảnh báo.
Tiền đạo Folarin Balogun trong trận đấu giữa đội tuyển Mỹ với Bỉ ngày 6/7. Ảnh: AP
Khi thông báo đảo ngược lệnh treo giò cho Balogun hôm 5/7, FIFA đưa ra rất ít lời giải thích. Điều càng làm dấy lên những chỉ trích rằng họ đã tạo ra ngoại lệ cho ngôi sao người Mỹ sau khi Tổng thống Trump phàn nàn.
Trong thông báo đình chỉ án phạt, FIFA viện dẫn Điều 27 của Bộ luật Kỷ luật, theo đó việc thi hành án treo giò được tạm hoãn trong thời gian thử thách một năm. Nếu Balogun tái phạm với hành vi có tính chất tương tự trong thời gian này, án phạt sẽ được kích hoạt trở lại, đồng thời cầu thủ vẫn phải chịu các hình thức kỷ luật bổ sung nếu có.
Đây không phải lần đầu tiên FIFA sử dụng điều khoản trên. Trước đây, họ từng vấp phải những cáo buộc thiên vị khi cho phép ngôi sao Cristiano Ronaldo của đội tuyển Bồ Đào Nha thi đấu ở các vòng sơ loại của vòng chung kết World Cup, bất chấp việc anh phải đối mặt án treo giò do nhận thẻ đỏ trong một trận đấu vòng loại.
Lời nhắc nhở cho châu Âu
Đầu năm nay, Tổng thống Trump từng gây chấn động với những lời đe dọa tiếp quản Greenland, lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, một thành viên NATO, động thái làm lung lay nền móng liên minh. Ông cũng chỉ trích các lãnh đạo châu Âu vì cho rằng họ không hỗ trợ Mỹ trong cuộc xung đột ở Iran.
Chính quyền của ông cũng đe dọa cắt giảm lực lượng quân đội trú tại châu Âu, vốn được coi là lá chắn răn đe quan trọng, đồng thời tiếp tục gây áp lực lên những quốc gia mà ông cho là chưa chi tiêu đủ cho quốc phòng.
Câu hỏi đặt ra là liệu những căng thẳng mới nhất liên quan đến đề nghị của Tổng thống Trump với FIFA có làm gia tăng căng thẳng ngoại giao và làm trầm trọng thêm mối quan hệ vốn đã nhiều thách thức giữa châu Âu và Mỹ hay không.
Mujtaba Rahman, giám đốc điều hành khu vực châu Âu của Eurasia Group, đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, cho rằng một tranh cãi bóng đá không đủ sức làm bất ổn thêm mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương.
"Tuy nhiên, nó giống như lời nhắc nhở kịp thời cho các chính phủ châu Âu về cách thức ông Trump làm việc: Một người không bận tâm đến quy tắc khi theo đuổi chính sách 'nước Mỹ trên hết'", Rahman nói.
Ông Trump từ lâu đã được biết có mối quan hệ thân thiết với Chủ tịch FIFA Gianni Infantino và lãnh đạo FIFA cũng thường đứng về phía Tổng thống Mỹ. Ông thậm chí còn có mặt tại một hội nghị thượng đỉnh về hòa bình cho Gaza tại Ai Cập vào năm ngoái. Sau lễ nhậm chức nhiệm kỳ hai của ông Trump, Infantino đã tuyên bố trên Instagram rằng "cùng nhau, chúng ta không chỉ làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại mà là cả thế giới".
Tổng thống Trump (trái) bắt tay Chủ tịch FIFA Gianni Infantino trong lễ bốc thăm vòng bảng World Cup 2026 tại Trung tâm Kennedy, Washington, Mỹ, hồi tháng 12/2025. Ảnh: AP
Người đứng đầu FIFA từ lâu đã chịu nhiều sức ép chính trị. Những người chỉ trích Infantino từng bày tỏ giận dữ với việc ông trao Giải thưởng Hòa bình FIFA đầu tiên cho Tổng thống Trump, sau khi lãnh đạo Mỹ hụt giải Nobel Hòa bình.
Nhưng Infantino giải thích rằng việc ông giữ quan hệ nồng ấm với lãnh đạo quốc gia chủ nhà là điều vô cùng quan trọng.
"Giờ đây, khi tiền lệ đã được thiết lập, ai dám chắc rằng các lãnh đạo quyền lực khác trên thế giới sẽ không nghĩ đến việc gây sức ép lên FIFA sau một sự cố trên sân cỏ để ghi điểm chính trị?", Collinson đặt vấn đề.
Và từ nay đến hết World Cup, mọi pha tranh chấp gây tranh cãi đều sẽ bị theo dõi rất kỹ. Một khi FIFA đã viện đến thứ quyền lực của mình để xóa án treo giò cho Balogun, liệu họ có bị coi là bất công nếu không làm điều tương tự với cầu thủ của các đội bóng khác?
Câu hỏi trên lập tức được nhắc tới vào tối 5/7, sau khi hậu vệ Jarell Quansah của tuyển Anh cũng phải nhận thẻ đỏ vì công nghệ VAR và theo quy định của FIFA, anh đang phải đối mặt án treo giò một trận.
"Nhưng xa hơn, làn sóng giận dữ từ câu chuyện giữa ông Trump và chân sút số một tuyển Mỹ đang dấy lên một nỗi lo ngại lớn rằng những toan tính ngoài sân cỏ có thể định đoạt số phận chiếc cúp vàng mà Tổng thống sẽ trao sau hai tuần nữa cho đội vô địch", Collinson nói.
Vũ Hoàng (Theo CNN, AFP, Reuters)
