Phận thuyền thúng giữa dự án tỉ đô ở Sơn Mỹ, đã mòn mỏi 20 năm

Từ "làng 9 hộ" đến vùng dự án tỉ đô Sơn Mỹ

Giữa trưa nắng tháng 6 oi nồng trên bãi biển thôn 3 Sơn Mỹ, vợ chồng ông Sáu vẫn cặm cụi vá từng mắt lưới cước đã rách bươm. Bạn chài đã về từ sớm, nhưng ông bà cố vá cho xong tay lưới để hôm sau tiếp tục ra khơi.

Vợ chồng ông Sáu là người gốc Cam Lộ (Quảng Trị), theo gia đình vào Sơn Mỹ lập nghiệp từ đầu năm 1975. Ông kể, ngày trước nơi đây được gọi là "làng 9 hộ" bởi chỉ có 9 gia đình đến xây dựng vùng kinh tế mới. Theo ông Sáu, cái tên "làng 9 hộ" nay chỉ còn trong ký ức. Bởi thôn 3 hiện đã có hàng trăm hộ dân sinh sống.

Sau sắp xếp hành chính, xã Sơn Mỹ được thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã Tân Thắng và Thắng Hải, thuộc tỉnh Bình Thuận trước đây. Cũng trên vùng đất Sơn Mỹ hiện được quy hoạch thành một trung tâm năng lượng và công nghiệp với tổng vốn đầu tư khoảng 5,7 tỉ USD, gồm các dự án lớn như nhà máy điện khí Sơn Mỹ và Kho cảng LNG Sơn Mỹ... Đó là chưa tính đến vốn đầu tư 2 khu công nghiệp Sơn Mỹ 1 và 2.

Vợ chồng ông Sáu vá lưới chuẩn bị cho ngày đi biển hôm sau

ẢNH: QUẾ HÀ

Bỏ lửng câu chuyện về những ngày đầu đặt chân đến vùng đất Sơn Mỹ lập nghiệp đến quy hoạch dự án tỉ đô, ông Sáu "đá" sang cuộc sống hiện tại: "Dù địa giới hay tên gọi có thay đổi thế nào thì người dân chúng tôi vẫn phải bám biển kiếm sống, chưa biết tương lai sẽ đi đâu, làm gì", ông Sáu nói rặt giọng Quảng Trị. 

Hướng mắt về biển khơi, ông Sáu tâm sự: "Mùa này ít cá, chủ yếu có mực với tôm biển. Mỗi chuyến đi biển bắt đầu từ khoảng 3 giờ sáng, đến 7 - 8 giờ thì vào bờ. Mà cũng chỉ đánh bắt cách bờ tối đa 3 hải lý. Mỗi ngày được vài ký tôm, mực cũng đủ trang trải cuộc sống. May mà hải sản vừa cập bờ đã có người chờ mua hết vì đều là hàng tươi ngon".

Cuộc sống của người dân thôn 3 Sơn Mỹ còn gặp nhiều khó khăn

ẢNH: QUẾ HÀ

Vẫn bám biển bằng thuyền thúng chờ di dời

Khi được hỏi vì sao ngư dân nơi đây chủ yếu sử dụng thuyền thúng và lưới rùng, không sắm tàu công suất lớn để vươn khơi, ông Sáu cho biết nguyên nhân lớn nhất là thiếu vốn. Thứ hai là khu vực này cũng không có cửa biển thuận lợi cho tàu thuyền neo đậu. 

Rồi như sực nhớ ra điều gì, ông Sáu đưa tay chỉ dãy nhà cũ kỹ phía sau lưng: "Cả khu này đều nằm trong diện giải tỏa của khu công nghiệp Sơn Mỹ 1. Quy hoạch gần 20 năm rồi, đất đai nằm trong vùng dự án nên người dân chẳng dám đầu tư gì lớn. Vì vậy, bà con vẫn bám biển bằng những chiếc thúng chai để kiếm sống qua ngày".

Ngừng tay vá lưới, ông Sáu cười buồn: "Chuyện đền bù còn chưa biết thế nào, nhưng mỗi sáng vẫn phải chèo thúng ra biển. Không đi biển thì biết lấy gì nuôi gia đình".

Ở thôn 3 xã Sơn Mỹ, phần lớn ngư dân vẫn mưu sinh bằng những chiếc thúng, đánh bắt gần bờ mỗi ngày

ẢNH: QUẾ HÀ

Cách đó không xa, ông Khoa, bán quán nước bên bãi thúng thôn 3, cho biết toàn bộ khu dân cư đều nằm trong diện giải tỏa phục vụ khu công nghiệp Sơn Mỹ 1. 

"Người dân chúng tôi đều đồng thuận di dời để nhường đất cho dự án lớn. Nhưng quy hoạch kéo dài nhiều năm khiến bà con không an cư lạc nghiệp, nhà cửa xuống cấp cũng không được sửa chữa. Điều người dân mong nhất lúc này là việc đền bù, tái định cư được thực hiện sớm để ổn định cuộc sống", ông Khoa nói.

Nghe câu chuyện mòn mỏi chờ đền bù, một ngư dân trong thôn cũng tham gia câu chuyện về thời điểm ông lập gia đình và sinh đứa con đầu lòng, cũng là lúc nghe tin khu vực sẽ được quy hoạch. "Đến nay, nó gần xong đại học, nhưng gia đình tôi vẫn chưa biết bao giờ được di dời", ông nói.

Những đứa trẻ nghỉ hè chơi trên vùng dự án

ẢNH: QUẾ HÀ

Nút thắt dưới bóng dự án tỉ đô ở Sơn Mỹ

Đề cập đến khu vực đang triển khai dự án, ông Nguyễn Lê Thành, Bí thư Đảng ủy xã Sơn Mỹ, không giấu được sự trăn trở khi nhắc đến bài toán giải phóng mặt bằng kéo dài nhiều năm qua. Theo ông Thành, Sơn Mỹ được hình thành từ việc sáp nhập 3 xã ven biển của huyện Hàm Tân trước đây, các vấn đề tồn đọng kéo dài ở địa phương chủ yếu là những khó khăn về quản lý đất đai, đền bù giải tỏa đất cho các dự án lớn.

"Sơn Mỹ có nhiều dự án quy mô rất lớn, được gọi là xã tỉ đô. Tuy nhiên, chúng tôi đang đứng trước bài toán vừa thực hiện đền bù, giải tỏa để triển khai dự án, vừa bảo đảm quyền lợi chính đáng, ổn định cuộc sống của người dân", ông Thành nói.

Những nhà dân phải di dời trong vùng dự án tỉ đô Sơn Mỹ

ẢNH: QUẾ HÀ

Theo ông Thành, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng được giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Lâm Đồng chủ trì, nhưng chính quyền địa phương phối hợp, có trách nhiệm rà soát nguồn gốc và tính pháp lý của từng hồ sơ đất. 

"Khó khăn lớn nhất là toàn xã không có hồ sơ đo vẽ từ dự án nên phải tổ chức đo đạc lại. Nhiều trường hợp diện tích thực tế chênh lệch so với giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, buộc cơ quan chức năng phải xác minh bổ sung", ông Thành nêu khó khăn.

Bên cạnh đó, nhiều thửa đất đã chuyển nhượng qua nhiều đời chủ. Có trường hợp chủ đất ở tận Hà Nội hay TP.HCM, thậm chí chưa xác định được chủ hộ sử dụng đất để thực hiện các thủ tục bồi thường. 

"Không chỉ cán bộ chuyên môn mà cả hệ thống chính trị ở xã đều phải tham gia hỗ trợ công tác giải phóng mặt bằng. Khối lượng công việc anh em phải làm rất lớn", ông Thành cho biết.

Sau nhiều năm khởi công, khu công nghiệp Sơn Mỹ 1 vẫn chỉ như thế này

ẢNH: QUẾ HÀ

Theo báo cáo của UBND xã Sơn Mỹ, toàn xã hiện có 748 hộ gia đình, cá nhân và tổ chức phải thu hồi đất với tổng diện tích hơn 1.022 ha. Đến nay đã hoàn thành kiểm đếm cho 564 trường hợp với khoảng 700 ha đất; niêm yết phương án hỗ trợ, tái định cư cho khoảng 324 hộ.

Tuy nhiên, số hộ đã nhận tiền đền bù và bàn giao đất mới đạt 46 trường hợp với hơn 70 ha. Địa phương đặt mục tiêu hoàn thành chi trả và bàn giao khoảng 375 ha đất ưu tiên để phục vụ triển khai dự án; đồng thời hoàn thiện các khu tái định cư trong quý 3 năm nay.

Rời vùng đất đang được quy hoạch thành trung tâm năng lượng và công nghiệp quy mô hàng đầu khu vực, những chiếc thuyền thúng ở bãi biển Sơn Mỹ vẫn đều đặn ra khơi mỗi sớm. 

Người dân nơi đây không chỉ mong những dự án tỉ đô thành hình mà còn chờ ngày cuộc sống của chính họ bước sang một trang mới sau gần 2 thập niên sống trong vùng quy hoạch.