Phát triển tài chính số đi cùng niềm tin số

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông PHẠM ĐỨC ẤN - Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) - cho biết năm 2026 là năm đầu tiên triển khai các mục tiêu phát triển theo nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên, gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.

Trong bối cảnh đó, ngành ngân hàng đang tập trung điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, thúc đẩy tín dụng vào sản xuất, chuyển đổi số và thanh toán không tiền mặt nhằm góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn mới.

Điều hành linh hoạt để hỗ trợ tăng trưởng

* Thưa Thống đốc, để góp phần thực hiện thành công mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong năm nay và những năm tiếp theo, định hướng điều hành chính sách tiền tệ và tỉ giá của NHNN thời gian tới sẽ như thế nào?

- Năm 2026 là năm đầu tiên triển khai các mục tiêu phát triển theo nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. NHNN xác định nhiệm vụ trọng tâm là điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, kịp thời và hiệu quả; kiểm soát lạm phát; ổn định kinh tế vĩ mô; hỗ trợ tăng trưởng; bảo đảm an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng; tập trung tín dụng cho các lĩnh vực ưu tiên, tín dụng xanh, tín dụng chính sách; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số và thanh toán không dùng tiền mặt.

Để hoàn thành tốt nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới và trong bối cảnh nhiều biến động rủi ro như hiện nay, tôi cho rằng việc củng cố nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì niềm tin thị trường và bảo đảm an toàn hệ thống, qua đó tạo dư địa ứng phó linh hoạt với các yếu tố bất lợi xảy ra là rất quan trọng. Nền tảng vĩ mô có vững chắc, ổn định thì doanh nghiệp, người dân mới yên tâm đẩy mạnh sản xuất - kinh doanh.

NHNN sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến kinh tế trong nước và quốc tế để điều hành đồng bộ các công cụ chính sách tiền tệ với thời điểm và liều lượng phù hợp, sẵn sàng can thiệp thị trường ngoại tệ khi cần thiết nhằm hỗ trợ nền kinh tế hấp thụ các cú sốc từ bên ngoài.

Cùng với đó, NHNN sẽ tiếp tục chỉ đạo các tổ chức tín dụng tăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả; tập trung vốn vào sản xuất - kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng mới; kiểm soát chặt tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro như bất động sản, chứng khoán.

Việc rà soát, đơn giản hóa thủ tục cấp tín dụng cũng sẽ được tiếp tục, cùng với đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số vào quy trình cho vay nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận vốn.

Với sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách tiền tệ và các chính sách kinh tế vĩ mô khác như tài khóa, đầu tư, thương mại..., tôi tin tưởng chúng ta sẽ vượt qua khó khăn, phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên gắn với kiểm soát lạm phát trong năm 2026.

Thanh toán số là "mạch kết nối" của kinh tế số

* Thưa ông, thanh toán số đóng vai trò như thế nào trong quá trình thúc đẩy tài chính số và kinh tế số của Việt Nam?

- Có thể khẳng định thanh toán số là đòn bẩy thiết yếu để đưa tài chính số vào mọi ngõ ngách của đời sống, xóa bỏ rào cản địa lý, giúp người dân ở bất cứ đâu cũng có thể tiếp cận dịch vụ tài chính một cách công bằng, minh bạch và nhanh chóng.

Trong hệ sinh thái đó, thanh toán số không còn là một dịch vụ đơn lẻ, mà đã trở thành "mạch kết nối" của nền kinh tế số, kết nối liên thông giữa ngân hàng với thương mại điện tử, y tế, giáo dục, giao thông, du lịch, dịch vụ công và các nền tảng số khác.

Dữ liệu số, định danh số, kết nối số và thanh toán số đang từng bước hình thành nền tảng tài chính hiện đại, minh bạch và thuận tiện hơn cho người dân và doanh nghiệp, tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế số trong giai đoạn mới.

Để thúc đẩy xu hướng này, ngành ngân hàng sẽ tiếp tục rà soát bổ sung, hoàn thiện thể chế và khuôn khổ pháp lý cho thanh toán không dùng tiền mặt và ngân hàng số. Đồng thời nâng cấp, phát triển hạ tầng thanh toán hiện đại, thông suốt, hiệu quả để cung cấp các dịch vụ thanh toán an toàn, tiện ích, bảo mật, đáp ứng tốt nhu cầu thanh toán của người dân, doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức trong nền kinh tế.

Mặt khác, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển các sản phẩm, dịch vụ, phương thức thanh toán mới và xây dựng hệ sinh thái số thông minh, đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế.

Song song đó là tăng cường các giải pháp bảo đảm an ninh, an toàn, bảo mật trong thanh toán điện tử; đẩy mạnh truyền thông và giáo dục tài chính số để người dân sử dụng dịch vụ an toàn hơn.

Hơn 4,5 triệu lượt cảnh báo gian lận qua hệ thống thanh toán

* Gần đây, nhiều ngân hàng liên tục cảnh báo tình trạng lừa đảo công nghệ cao, giả mạo ngân hàng để chiếm đoạt tài sản. Ngành ngân hàng sẽ có thêm những giải pháp gì để bảo vệ người dân trong môi trường tài chính số?

- Trước hết, phải khẳng định rằng bảo vệ người dân trong môi trường tài chính số là một trong những ưu tiên hàng đầu của ngành ngân hàng.

Trước tình trạng các hành vi gian lận, lừa đảo giao dịch ngân hàng qua không gian mạng gia tăng, NHNN đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tăng cường quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán, qua đó bảo vệ khách hàng trên môi trường tài chính số.

Các giải pháp làm sạch dữ liệu và phòng, chống gian lận, lừa đảo như xác thực sinh trắc học, làm sạch dữ liệu tài khoản, đối chiếu thông tin khách hàng với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Đến nay, toàn ngành đã đối chiếu sinh trắc học thành công gần 164 triệu hồ sơ khách hàng thông qua căn cước công dân (CCCD) gắn chip hoặc ứng dụng VneID, hoàn thành đối chiếu đối với 100% tài khoản cá nhân và tổ chức phát sinh giao dịch trên kênh số. Việc này giúp loại bỏ đáng kể tài khoản "rác", tài khoản không chính chủ - là các mắt xích thường bị tội phạm lợi dụng để nhận và luân chuyển tiền lừa đảo.

Cùng với đó, NHNN đã triển khai Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (Hệ thống SIMO).

5 tháng đầu năm 2026, hệ thống này đã hỗ trợ cảnh báo hơn 4,5 triệu lượt khách hàng, giúp hơn 1,5 triệu lượt khách hàng tạm dừng hoặc hủy giao dịch với tổng giá trị giao dịch liên quan hơn 5 nghìn tỉ đồng. Đây là hướng đi rất quan trọng để chuyển từ xử lý sau sự cố sang phòng ngừa sớm.

Thời gian tới, ngành ngân hàng sẽ tiếp tục rà soát hoàn thiện quy định pháp lý, tăng cường định danh, xác thực và làm sạch dữ liệu. Cơ quan quản lý cũng thắt chặt kiểm soát hành vi giao dịch, nhận diện thiết bị và vị trí, đặc biệt đối với giao dịch giá trị lớn, giao dịch lần đầu đến người thụ hưởng mới, đăng nhập trên thiết bị lạ hoặc thay đổi thông tin bảo mật.

Mục tiêu chuyển từ "xác thực tại một thời điểm" sang "giám sát rủi ro liên tục trong suốt quá trình giao dịch và sử dụng dịch vụ của khách hàng".

Thứ hai, mở rộng giám sát, cảnh báo gian lận theo thời gian thực. NHNN sẽ chỉ đạo các tổ chức tín dụng, NAPAS và các đơn vị liên quan mở rộng triển khai hệ thống SIMO và tăng cường chia sẻ dữ liệu về tài khoản nghi ngờ, giao dịch bất thường, hướng tới mục tiêu phát hiện sớm, ngăn chặn và xử lý kịp thời các giao dịch có rủi ro cao.

Thứ ba, tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn hệ thống công nghệ thông tin. NHNN sẽ tăng cường thanh tra, kiểm tra chuyên đề về an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và khả năng ứng phó sự cố.

Thứ tư, tăng cường phối hợp liên ngành để xử lý tận gốc hệ sinh thái lừa đảo. NHNN sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ, các nhà mạng và nền tảng số để xử lý SIM rác, tài khoản giả mạo, website giả mạo ngân hàng, cuộc gọi và tin nhắn mạo danh.

Thứ năm, đẩy mạnh giáo dục tài chính số cho người dân.

Trong khuôn khổ Ngày tài chính số 2026 với chủ đề "Thanh toán thông minh thúc đẩy tài chính số", các ngân hàng và đơn vị thanh toán tiếp tục phối hợp các cơ quan báo chí tăng cường truyền thông về sử dụng dịch vụ tài chính số an toàn.

Quan điểm của NHNN là phát triển tài chính số phải đi cùng niềm tin số. Người dân chỉ yên tâm sử dụng dịch vụ số khi hệ thống ngân hàng an toàn, minh bạch, dễ tiếp cận và có cơ chế bảo vệ kịp thời. Đây cũng là nền tảng để thúc đẩy thanh toán thông minh, tài chính toàn diện và kinh tế số bền vững trong thời gian tới.