Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phát biểu với báo giới khi đến tham dự hội nghị thượng đỉnh không chính thức của các nhà lãnh đạo châu Âu tại Ayia Napa, Cyprus ngày 23-4 - Ảnh: REUTERS
Theo tuyên bố ngày 19-6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki cho biết quyết định được đưa ra sau khi ông Zelensky chấp thuận đặt tên một đơn vị thuộc Lực lượng Vũ trang Ukraine là "Những anh hùng của UPA" (Quân đội Nổi dậy Ukraine).
Đây là lực lượng dân tộc chủ nghĩa mà nhiều người Ukraine xem là biểu tượng đấu tranh giành độc lập khỏi Matxcơva, nhưng tại Ba Lan lực lượng đó lại gắn liền với ký ức đau thương về các vụ thảm sát người Ba Lan trong Thế chiến 2.
"Sự thật lịch sử không phải và không bao giờ có thể trở thành một quân bài mặc cả. Tưởng nhớ các nạn nhân là nghĩa vụ đạo đức của nhà nước Ba Lan", ông Nawrocki nhấn mạnh, đồng thời cho biết Warsaw trước đó đã yêu cầu Kiev thay đổi quyết định nhưng không nhận được phản hồi tích cực.
Hãng tin Reuters cho biết Huân chương Đại bàng trắng là phần thưởng cao quý nhất của Ba Lan. Danh hiệu này được cựu Tổng thống Andrzej Duda trao cho ông Zelensky vào năm 2023, nhằm ghi nhận những đóng góp đối với quan hệ Ba Lan - Ukraine, cũng như những nỗ lực thúc đẩy dân chủ, hòa bình và an ninh tại châu Âu.
Động thái này được đánh giá là bước leo thang mới trong tranh cãi lịch sử kéo dài giữa hai nước láng giềng.
Trong giai đoạn 1943 - 1945, các đơn vị UPA bị cáo buộc sát hại khoảng 100.000 người Ba Lan tại vùng Volhynia, khu vực hiện thuộc Ukraine nhưng từng nằm trong lãnh thổ Ba Lan trước Thế chiến 2. Hàng nghìn người Ukraine cũng thiệt mạng trong các cuộc trả đũa sau đó.
Ông Zelensky hội đàm với Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki tại thủ đô Warsaw ngày 19-12-2025 - Ảnh: X
Ukraine đã phản ứng mạnh mẽ trước quyết định của Warsaw. Ngoại trưởng Andrii Sybiha gọi đây là một "sai lầm chiến lược" và cho rằng "chỉ có Matxcơva được hưởng lợi" từ căng thẳng giữa hai đồng minh.
Ông cũng tuyên bố sẽ trả lại phần thưởng do Ba Lan trao tặng vào năm 2022, để phản đối quyết định mà ông mô tả là "vô căn cứ, bốc đồng và thiếu tôn trọng".
Trong khi đó Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk - đối thủ chính trị của ông Nawrocki - lên tiếng kêu gọi hai bên kiềm chế.
"Xung đột giữa Ba Lan và Ukraine chỉ khiến ông Putin hài lòng và làm các đồng minh của chúng ta lo ngại. Nhiệm vụ của Tổng thống Zelensky và Tổng thống Nawrocki là hạ nhiệt căng thẳng, chứ không phải đổ thêm dầu vào lửa. Chiến tuyến thực sự nằm ở nơi khác", ông viết trên mạng xã hội X.
Căng thẳng nổ ra vào thời điểm nhạy cảm, khi Ba Lan chuẩn bị đăng cai Hội nghị Tái thiết Ukraine tại thành phố cảng Gdansk vào ngày 25-6.
Sự kiện dự kiến quy tụ hàng nghìn quan chức và lãnh đạo doanh nghiệp quốc tế, nhằm thúc đẩy đầu tư vào Ukraine. Đến nay vẫn chưa rõ liệu ông Zelensky có tham dự hội nghị hay không.
