TP.HCM quy định cụ thể về tổ chức, hoạt động của khu phố, ấp, thôn, khu dân cư từ ngày 1-8 - Ảnh: CHÂU TUẤN
Quyết định về quy chế tổ chức và hoạt động của khu phố, ấp, thôn, khu dân cư ở TP.HCM có hiệu lực từ ngày 1-8-2026, thay thế các quy định trước đây của TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ.
Theo quy chế, khu phố được tổ chức ở phường; ấp, thôn được tổ chức ở xã; khu dân cư được tổ chức tại đặc khu Côn Đảo.
Đối với địa phương có đặc thù về lịch sử hình thành, điều kiện cư trú, mức độ đô thị hóa hoặc yêu cầu quản lý thực tế, HĐND cấp xã được quyết định sử dụng tên gọi khu phố, ấp, thôn, khu dân cư hoặc tên gọi cộng đồng dân cư khác phù hợp sau khi lấy ý kiến người dân và MTTQ cùng cấp. Quy chế xác định là tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư.
Mỗi khu phố, ấp, thôn, khu dân cư có một trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư là người hoạt động không chuyên trách. UBND cấp xã có thể quyết định bố trí thêm phó trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư theo thực tế.
Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư được bầu tại hội nghị của cộng đồng dân cư trên cơ sở danh sách do Ban công tác Mặt trận đề cử sau khi thống nhất với chi bộ. Cử tri cũng có thể tự ứng cử hoặc giới thiệu người ứng cử.
Căn cứ kết quả bầu cử, UBND cấp xã quyết định công nhận trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư. Nhiệm kỳ của trưởng và phó trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư là 5 năm.
Trong trường hợp cần thiết để phù hợp với việc tổ chức lại hoặc do thiên tai, dịch bệnh, UBND cấp xã được quyết định rút ngắn hoặc kéo dài nhiệm kỳ nhưng không quá 6 tháng và phải báo cáo UBND TP.HCM xem xét.
Quy chế cũng quy định chi tiết quy trình bầu trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư. Hội nghị bầu cử chỉ được tiến hành khi có trên 50% đại diện hộ gia đình tham dự.
Việc bầu có thể bằng hình thức giơ tay hoặc bỏ phiếu kín do hội nghị quyết định. Người trúng cử phải có số phiếu hoặc số biểu quyết cao nhất và đạt trên 50% số đại diện hộ gia đình tham dự đồng ý.
Nếu sau hai lần bầu vẫn chưa chọn được, UBND cấp xã sẽ chỉ định trưởng khu phố lâm thời để điều hành hoạt động và tổ chức bầu lại trong thời hạn không quá 6 tháng.
Bên cạnh đó quy chế quy định nhiều hình thức hoạt động như họp cộng đồng, phát phiếu lấy ý kiến hộ gia đình hoặc biểu quyết trực tuyến khi phù hợp với điều kiện ứng dụng công nghệ thông tin và được cộng đồng thống nhất.
Hội nghị khu phố, ấp, thôn, khu dân cư được tổ chức định kỳ mỗi năm một lần để đánh giá kết quả hoạt động, ghi nhận ý kiến, đề xuất của người dân.
Quy chế khuyến khích ứng dụng số để lấy ý kiến người dân, công khai thông tin, tuyên truyền, hỗ trợ người dân dùng dịch vụ công trực tuyến.
