Dòng phim báo thù Hàn Quốc như "The Glory", "Teach You a Lesson" chinh phục người xem nhờ mang đến cảm giác thỏa mãn khi công lý được thực thi.
Trong thập niên 2000, phim Hàn từng gắn liền những câu chuyện tình lãng mạn, vượt nghịch cảnh trong Bản tình ca mùa đông hay Nấc thang lên thiên đường. Nhưng vài năm gần đây, The Glory, Reborn Rich hay Taxi Driver - đều khai thác vòng xoáy trả đũa - trở thành những tác phẩm tiêu biểu của làn sóng Hallyu (sự lan tỏa của văn hóa đại chúng Hàn Quốc, tiêu biểu trong âm nhạc và phim ảnh), thu hút khán giả toàn cầu.
Nhiều tác phẩm thuộc thể loại gia đình, melodrama hay giật gân xây dựng mô-típ nhân vật bị dồn vào bước đường cùng rồi từng bước đòi lại công bằng. Trên Edaily, một biên kịch truyền hình Hàn Quốc nhận định dù có cấu trúc kể chuyện đơn giản, những kịch bản này cuốn hút nhờ đánh trúng tâm lý người xem. "Điều quan trọng là tác phẩm phải khiến khán giả muốn đứng về phía nhân vật. Họ sẽ dõi theo câu chuyện với suy nghĩ: 'Tôi hy vọng người này chiến thắng. Đặt mình vào hoàn cảnh đó, có lẽ tôi cũng hành động như vậy'", người này nói.
Chuyên gia cho rằng mọi tác phẩm cần hệ thống nguyên nhân và kết quả hợp lý để dẫn dắt cốt truyện. Với phim báo thù, động lực của nhân vật thường rất trực diện. Họ bị phản bội, bị bạo hành hoặc mất đi những điều quan trọng nhất, từ đó quyết tâm hành động. Thành công của The Glory (2022-2023) là ví dụ tiêu biểu. Sau khi ra mắt hơn một tháng, tác phẩm duy trì vị trí đầu bảng xếp hạng chương trình truyền hình tại nhiều thị trường châu Á như Hong Kong, Philippines, Đài Loan và Việt Nam.
Trailer "The Glory" (Vinh quang trong thù hận), có Song Hye Kyo đóng chính. Video: Netflix
Không chỉ dễ tiếp cận, các tác phẩm mang đến cảm giác giải tỏa về mặt cảm xúc. Nỗi đau mà nhân vật chính phải chịu càng lớn thì phân đoạn họ đối mặt hoặc trừng phạt kẻ gây ra bất hạnh càng tạo ra sự thỏa mãn cho người xem. Cảm giác "ác giả ác báo" hay "gieo nhân nào gặt quả nấy" khiến khán giả sẵn sàng theo dõi hành trình của nhân vật đến cùng.
Theo nhà phê bình văn hóa Jung Deok Hyun, dòng phim này ở Hàn hiện nay có một điểm đáng chú ý là tập trung vào những cuộc phản kháng mang tính cá nhân. Trước đây, các tác phẩm thường xoay quanh mâu thuẫn gia tộc hoặc những xung đột quy mô lớn, còn nhiều dự án sau này, như phim điện ảnh Parasite, series The Glory, Teach You a Lesson, khai thác các vấn đề gần gũi như bạo lực học đường, lạm dụng quyền lực hay bất công xã hội. Việc nhiều người cảm thấy các thiết chế công lý chưa đáp ứng được kỳ vọng tạo tiền đề cho nhiều tác phẩm hư cấu khai thác hình tượng nhân vật tự thực thi công lý.
Chẳng hạn, trong The Glory, kịch bản phim lấy cảm hứng từ nhiều vụ bạo lực học đường từng gây chấn động dư luận Hàn Quốc, trong đó có vụ học sinh dùng máy uốn tóc gây thương tích cho bạn học. Theo Edaily, dù thủ phạm là người chưa thành niên và từng bị tạm giam, họ chỉ phải chịu các biện pháp giáo dưỡng nên không để lại tiền án. Quy định của luật vị thành niên Hàn Quốc khiến nhiều người cho rằng hình phạt chưa tương xứng với mức độ nghiêm trọng của hành vi.
Ở tập năm của Teach You a Lesson, nội dung được cho là lấy cảm hứng từ việc một nữ giáo viên trường tiểu học qua đời năm 2023, từng làm dấy lên cuộc tranh luận lớn về áp lực nghề giáo tại Hàn Quốc. Cái chết của cô kéo theo các cuộc biểu tình quy mô lớn của giáo viên, buộc chính phủ phải xem xét lại cơ chế bảo vệ quyền của nhà giáo và sau đó ban hành nhiều thay đổi về chính sách. Thay vì để bi kịch diễn ra như ngoài đời thực, Cục Bảo vệ Quyền Sư phạm trong phim can thiệp để ngăn chặn sự việc.
Trailer "Teach You a Lesson", ra mắt đầu tháng 6. Theo thống kê của FlixPatrol, phim hiện giữ vị trí số một trên bảng xếp hạng series không nói tiếng Anh trên nền tảng Netflix nhiều ngày liên tiếp. Video: Netflix
Theo chuyên gia, sức hút của thể loại này khó hạ nhiệt trong tương lai gần. Sự bùng nổ của dòng phim này phản ánh những biến đổi trong xã hội Hàn. Sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, bất ổn việc làm và khoảng cách giàu nghèo tạo nên cảm giác bất công trong một bộ phận người dân. Phim báo thù vì thế trở thành cách để giải tỏa những cảm xúc bị dồn nén, đồng thời phản ánh mâu thuẫn. Dù lấy bối cảnh Hàn Quốc, vấn đề như bất bình đẳng, lạm dụng quyền lực hay sự bất lực của hệ thống pháp lý là những câu chuyện xuất hiện ở nhiều quốc gia.
Trên KW News, ông Kang Sung Ryul - giáo sư khoa Công nghiệp Văn hóa Đông Bắc Á thuộc Đại học Kwangwoon, tác giả cuốn Revenge Dreams of Korean Cinema - cho biết sự phân cực chính trị, xung đột trên không gian mạng tạo nên bầu không khí căng thẳng. Đằng sau những màn đối đầu, các bộ phim phản ánh khát vọng sống trong một xã hội công bằng.
Ông Kang nhận xét khán giả nên tiếp cận dòng phim này dưới nhiều góc độ. Có những tác phẩm khiến người xem đồng tình, nhưng cũng có phim cho thấy người đi báo thù bị lòng oán hận hủy hoại nhân cách. Qua những tình tiết ấy, khán giả có cơ hội suy ngẫm về công lý và sự tha thứ.
Bên cạnh đó, giới chuyên môn hy vọng các nhà làm phim có nhiều tác phẩm đặt câu hỏi về cách vượt qua hận thù để xây dựng sự thấu hiểu. "Khi cuộc sống bất ổn, con người dễ bị cuốn vào các cuộc đối đầu. Phim ảnh không chỉ có nhiệm vụ phản ánh hiện thực mà còn cần gợi mở khả năng hòa giải. Tôi hy vọng thấy nhiều bộ phim vượt ra đề tài thù hận, thay vào đó đặt câu hỏi: Làm thế nào để hàn gắn những vết thương đó", ông Kang Sung Ryul nói.
Cát Tiên (theo Edaily, The JoongAng, KW News)
