Thanh toán số bùng nổ: Hộ kinh doanh mong chính sách phí ưu đãi

Tại workshop "Chuẩn hóa thanh toán - nâng cao hiệu quả kinh doanh" nằm trong khuôn khổ chương trình Ngày tài chính số 2026 do báo Tuổi Trẻ tổ chức chiều 11-6, các doanh nghiệp, hộ kinh doanh cũng rất quan tâm đến thanh toán QR Pay, VietQR Global chuẩn hóa vì hàng loạt lợi ích.

Băn khoăn câu chuyện phí

Theo bà Lê Phương - Giám đốc Vikki Bank (cụm quận 3), phí thanh toán là bài toán khiến nhiều doanh nghiệp F&B trăn trở khi phải cân nhắc giữa việc thu phí khách hàng hay tự gánh chi phí vận hành.

"Thanh toán qua Alipay tại một số thị trường có mức phí rất thấp, trong khi phí chuyển đổi ngoại tệ ở nhiều nước vẫn cao. Vì vậy ngân hàng và các đơn vị trung gian cần tăng kết nối, tối ưu chi phí để giảm phí cho người dùng", bà Phương nói.

Anh Nguyễn Trọng Sơn (hộ kinh doanh quần áo Jaystore, phường Hòa Hưng, TP.HCM), cho biết đang phục vụ lượng lớn du khách, đặc biệt khách quốc tế. Vì vậy rất quan tâm đến cơ chế phí quy đổi ngoại tệ trong các giao dịch thanh toán xuyên biên giới, đồng thời muốn tìm hiểu chương trình ưu đãi.

Trước vấn đề này, ông Phạm Quang Khánh - phó trưởng đại diện Công ty CP Thanh toán quốc gia Việt Nam (NAPAS) - cho biết người bán không cần quá lo lắng về phí chuyển đổi ngoại tệ hay biến động tỉ giá.

Trong giao dịch xuyên biên giới thường có hai khoản chính: phí chuyển đổi ngoại tệ và phí giao dịch quốc tế. Điều quan trọng, khi giao dịch hoàn tất, hộ kinh doanh và doanh nghiệp vẫn nhận đúng số tiền đã niêm yết bằng VND.

Từ thực tế kinh doanh, ông Nguyễn Khánh Sơn - nhà sáng lập kiêm Tổng giám đốc Hoàng Yến Group - ghi nhận việc sử dụng tiền mặt của khách hàng đang giảm dần, trong khi thanh toán bằng QR và chuyển khoản tăng mạnh, góp phần thúc đẩy doanh số.

Năm vừa qua, doanh thu qua ngân hàng của doanh nghiệp đạt bình quân khoảng 15 tỉ đồng và năm nay dự kiến tiếp tục tăng trưởng. Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng phải chi trả nhiều loại phí cho ngân hàng khi áp dụng thanh toán số. Do đó ông Sơn thắc mắc liệu các ngân hàng có chính sách ưu đãi riêng cho những doanh nghiệp có quy mô giao dịch lớn hay không?

Ông Vũ Anh Dũng - Phó giám đốc BIDV - cho biết mỗi ngân hàng đều có biểu phí riêng đối với dịch vụ thanh toán, trên cơ sở hài hòa lợi ích giữa khách hàng và ngân hàng. Đối với những doanh nghiệp có quy mô giao dịch lớn, ngân hàng hoàn toàn có thể xem xét các chính sách ưu đãi phù hợp.

Chuyển dịch sang QR Pay/VietQR Global chuẩn hóa

Ông Phan Trọng Nghĩa, Phó trưởng phòng tổng hợp Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực 2, dẫn số liệu cho thấy trong năm 2025 thanh toán số có sự bùng nổ vượt bậc, giá trị thanh toán số cả nước đạt khoảng 28 lần GDP.

Quý 1-2026, thanh toán số tiếp đà tăng trưởng. Trong đó giao dịch qua QR Code tiếp tục bứt tốc mạnh mẽ trong quý 1-2026, ở mức 16,43% về số lượng và 52,4% về giá trị, theo số liệu thống kê của Ngân hàng Nhà nước.

"Như vậy thanh toán không dùng tiền mặt đã trở thành xu hướng chủ đạo. Việc chuyển dịch từ mã QR chuyển tiền sang QR Pay/VietQR Global chuẩn hóa là bước đi tất yếu, phù hợp với thực tế phát triển năng động hiện nay", ông Nghĩa nói.

Theo ông Nghĩa, bản chất của chuyển tiền QR là giao dịch chuyển khoản giữa hai tài khoản cá nhân thông qua mã QR điền sẵn thông tin. Hình thức giao dịch này có hạn chế là dữ liệu rời rạc, phụ thuộc nội dung do khách hàng tự nhập, dễ gây lẫn lộn dòng tiền cá nhân với doanh thu kinh doanh, cực kỳ khó đối soát cuối ngày.

Còn chuyển tiền qua mã QR Pay/VietQR Global là giao dịch thanh toán hàng hóa và dịch vụ tại đơn vị chấp nhận thanh toán chính thức. Hình thức này có ưu điểm là tự động gắn kết với thông tin đơn hàng, hóa đơn, điểm bán và ca làm việc, hỗ trợ đầy đủ cơ chế hoàn, hủy, đối soát tự động và kết nối trực tiếp phần mềm quản lý.

Dữ liệu giao dịch trở thành "hồ sơ kinh doanh số" tin cậy

Cũng theo ông Nghĩa, chuẩn hóa thanh toán giúp hộ kinh doanh tách bạch tài chính cá nhân với doanh thu, hạn chế thất thoát, đối soát nhanh và đồng bộ dữ liệu với máy tính tiền, hóa đơn điện tử, phần mềm kế toán.

Không chỉ nâng cao trải nghiệm khách hàng nhờ thanh toán nhanh, giảm sai sót và tiết kiệm thời gian kiểm đếm tiền mặt, việc số hóa giao dịch còn tạo hồ sơ kinh doanh minh bạch, hỗ trợ tiếp cận vốn vay.

Theo ông Nghĩa, dữ liệu giao dịch qua QR Pay trở thành "hồ sơ kinh doanh số" đáng tin cậy, giúp ngân hàng đánh giá dòng tiền thực tế và cấp tín dụng, giảm dần sự phụ thuộc vào tài sản thế chấp.

PGS.TS Phạm Thị Thanh Xuân, Phó viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển công nghệ ngân hàng Trường ĐH Kinh tế - Luật (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho biết có không ít tiểu thương còn tâm lý e ngại khi chuyển sang hình thức thanh toán số, điển hình như: lo bị lộ doanh thu, đóng thuế nhiều hơn, ứng dụng công nghệ phức tạp, tốn chi phí, rủi ro mất tiền... Tuy nhiên phần lớn lo lắng xuất phát từ thông tin cũ hoặc chưa đầy đủ.

"Nhiều người né tránh tài chính số vì nghĩ sẽ phát sinh tổn thất, trong khi lợi ích thực tế lại lớn hơn rất nhiều", TS Thanh Xuân cho hay. Theo bà Xuân, thay vì lo lộ doanh thu hay tăng chi phí, việc số hóa giúp tiểu thương bán được nhiều hàng hơn, quản lý dòng tiền hiệu quả hơn, hạn chế thất thoát và từng bước xây dựng hồ sơ tài chính minh bạch, nâng cao uy tín, tạo điều kiện tiếp cận vốn và các chính sách hỗ trợ.

Theo TS Thanh Xuân, việc chậm chuyển đổi sang hình thức thanh toán số sẽ khiến hộ kinh doanh, doanh nghiệp đánh mất khách hàng và cơ hội phát triển trong tương lai. Từ thực tế cho thấy: "Chuyển đổi số không đáng sợ, đáng sợ là mình không thấy được lợi ích dài hạn. Chuyện minh bạch là tất yếu, càng minh bạch càng thuận lợi về sau".

Ông Phạm Quang Khánh cho biết tiềm năng du lịch Việt Nam rất lớn. Chẳng hạn doanh thu năm 2025 khoảng 39 tỉ USD, kỳ vọng hết năm 2026 là 44 tỉ USD, tương ứng với 25 triệu lượt khách. Mục tiêu tới năm 2030 sẽ tăng lên 35 triệu lượt khách. Đặc biệt, gần 60% khách du lịch đến Việt Nam đa số từ khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Theo ông Khánh, nếu không phát triển đa dạng các hình thức thanh toán cũng sẽ gây bất tiện cho du khách một số thị trường, vì khách Hàn Quốc, Trung Quốc gần như có thói quen dùng QR rất phổ biến.

"Giải pháp QR sẽ giúp xóa mờ ranh giới này, giúp khách hàng hoàn toàn có thể thoải mái chi tiêu, trong khi người bán hàng gia tăng cơ hội bán hàng, lại đỡ phải lo các vấn đề về thẻ giả mạo, thối tiền...", ông Khánh cho biết.