QUAN TÂM ĐẾN TIỆN ÍCH PHỤC VỤ NGƯỜI DÂN
TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TP.HCM, cho rằng quá trình chuyển 29 xã của TP.HCM thành phường, trong đó có nhiều địa bàn ở khu vực Củ Chi, cần được tiến hành kỹ lưỡng vì nguy cơ "đô thị hóa trên giấy" khi nền tảng phát triển thực tế vẫn mang đậm đặc trưng nông thôn.
Dù các địa phương có thể đáp ứng các tiêu chí về quy mô dân số và diện tích hành chính, nhưng xét về cấu trúc không gian và mức độ phát triển kinh tế - xã hội, nhiều nơi vẫn chưa hình thành các cụm đô thị thực thụ. "Việc chuyển đổi sang mô hình phường khi chưa có nền tảng đô thị tương xứng sẽ khó tạo ra động lực phát triển mới", TS Thuận nhận định.
Trung tâm xã Hồ Tràm, TP.HCM
ẢNH: NGUYỄN LONG
Một trong những vấn đề đáng lưu ý là khi lên phường, các địa phương sẽ không còn được thụ hưởng các chính sách thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới với 19 tiêu chí phát triển.
Theo TS Thuận, đây là những tiêu chí gắn trực tiếp với đời sống người dân vùng nông thôn, từ hạ tầng, môi trường, y tế đến văn hóa và an sinh xã hội. Nếu chuyển đổi quá "nóng", người dân có thể mất đi những cơ chế hỗ trợ thiết thực trong khi các điều kiện đô thị chưa được đầu tư đầy đủ.
Quá trình đô thị hóa không thể chỉ dừng ở việc thay đổi tên gọi đơn vị hành chính mà phải đi kèm hệ thống hạ tầng đồng bộ. Để một địa phương vận hành theo mô hình đô thị cần có sự đầu tư lớn về giao thông, cấp thoát nước, điện, viễn thông và đặc biệt là kết nối không gian phát triển. Tuy nhiên, tại một số khu vực như An Nhơn Tây hay Tân An Hội, quy hoạch hiện nay chưa cho thấy sự hình thành rõ nét các trung tâm hay cụm đô thị theo định hướng dài hạn.
Bên cạnh đó, TS Thuận lưu ý một số bất cập về tổ chức không gian và địa giới hành chính. Ông dẫn ví dụ trung tâm hành chính xã Tân An Hội chỉ cách khu vực trung tâm TT.Củ Chi trước đây khoảng 1,5 km. Nếu các khu vực này cùng chuyển thành phường sẽ đặt ra bài toán về định hướng phát triển, phân vai chức năng và tổ chức không gian đô thị.
Chuyên gia đề xuất TP.HCM nên tập trung vào việc sắp xếp đơn vị hành chính theo hướng đủ quy mô để quản lý hiệu quả, đồng thời xây dựng mô hình phát triển đa trung tâm gắn với quy hoạch không gian và hạ tầng đồng bộ.
CÁC XÃ SẼ LÀM GÌ ?
Bên cạnh kỳ vọng, lãnh đạo các xã cũng cho biết những định hướng của địa phương khi chuyển thành phường. Ông Nguyễn Văn Thuận, Chủ tịch UBND xã Bắc Tân Uyên, cho biết sẽ thúc đẩy dự án khu đô thị đại học Bắc Tân Uyên quy mô 500 ha nhằm thu hút các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, trung tâm đổi mới sáng tạo. Về công nghiệp, Bắc Tân Uyên sẽ gắn với công nghệ cao, năng lượng sạch phát huy hiệu quả khu công nghiệp Đất Cuốc, thu hút đầu tư vào KCN Bắc Tân Uyên 2 (425 ha) và các khu - cụm công nghiệp khác…
Song song đó, địa phương sẽ phối hợp triển khai các trục giao thông huyết mạch như đường Vành đai 4 TP.HCM, Vành đai 5, QL13C, QL56B, tuyến tạo động lực Bắc Tân Uyên - Phú Giáo - Bàu Bàng, ĐT.746. Đồng thời, tập trung phát triển hệ thống giao thông công cộng hiện đại theo mô hình TOD gắn với định hướng tuyến metro số 8 và quy hoạch Bến xe Bắc Tân Uyên rộng 2 ha.
Ông Nguyễn Trọng Thụy, Chủ tịch UBND xã Long Sơn, cho biết trong thời gian tới, hệ thống trường học, cơ sở y tế, thiết chế văn hóa, không gian công cộng và các khu dân cư mới sẽ tiếp tục được đầu tư đồng bộ, đáp ứng nhu cầu của người dân và lực lượng lao động chất lượng cao.
Cùng với đó, việc ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong quản lý đô thị và cung cấp dịch vụ công sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, xây dựng chính quyền số, đô thị thông minh và môi trường sống hiện đại.
Trong khi đó, Hồ Tràm xác định du lịch, thương mại và dịch vụ là những ngành kinh tế mũi nhọn khi trở thành phường. Ông Huỳnh Phi Khánh, Chủ tịch UBND xã Hồ Tràm, cho biết theo định hướng phát triển, P.Hồ Tràm tương lai sẽ được xây dựng theo mô hình đô thị du lịch biển - sinh thái - nghỉ dưỡng cao cấp, trở thành một trong những trung tâm du lịch trọng điểm phía đông nam TP.HCM. Việc nâng cấp đơn vị hành chính được kỳ vọng sẽ tạo ra môi trường đầu tư minh bạch, hiện đại, thu hút thêm nhiều nhà đầu tư chiến lược trong và ngoài nước.
Địa phương hướng tới xây dựng những khu nghỉ dưỡng mang tầm quốc tế, các trung tâm thương mại hiện đại, khu vui chơi giải trí, thể thao biển và các sản phẩm du lịch mới nhằm kéo dài thời gian lưu trú của du khách.
Bên cạnh đó, Hồ Tràm cũng đặt mục tiêu phát triển mạnh kinh tế ban đêm, đa dạng hóa hoạt động văn hóa, giải trí để gia tăng sức hút cho điểm đến. Du lịch được xác định là ngành động lực, tạo hiệu ứng lan tỏa cho các lĩnh vực thương mại, dịch vụ, bất động sản và nông nghiệp sinh thái.
Lợi thế đặc biệt của Hồ Tràm là sự kết hợp hài hòa giữa biển, rừng phòng hộ và hệ sinh thái tự nhiên đa dạng. Vì vậy, địa phương sẽ ưu tiên phát triển mô hình du lịch xanh, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng chất lượng cao gắn với bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Các sản phẩm nông nghiệp hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao cũng sẽ được kết nối với chuỗi dịch vụ du lịch nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho người dân.
Cùng với sự phát triển của du lịch, hệ thống hạ tầng giao thông ven biển, điện, nước, viễn thông và hạ tầng số sẽ được đầu tư đồng bộ. Các công trình công cộng như trường học, cơ sở y tế, công viên, quảng trường và thiết chế văn hóa được nâng cấp nhằm đáp ứng nhu cầu của người dân và du khách.
Người dân Hồ Tràm kỳ vọng quá trình đô thị hóa sẽ tạo thêm nhiều việc làm trong lĩnh vực dịch vụ và du lịch, giúp nâng cao thu nhập, cải thiện chất lượng cuộc sống và tiếp cận tốt hơn với các dịch vụ giáo dục, y tế hiện đại.
